Ümumi milli gəlir

Ümumi milli gəlir və ya ümumi milli məhsul (ing. gross national income (GNI), gross national product (GNP)) — iqtisadi əlaqələr nəticəsində yaranan (verilən və alınan) ilkin gəlirlərin saldosu nəzərə alınmaqla, rezident-vahidlər tərəfindən əldə edilən ilkin gəlirlərin cəmidir. Ümumi milli gəlir ümumi daхili məhsuldan, başqa ölkələrə verilmiş və ya başqa ölkələrdən alınmış ilkin gəlirlər nəzərə alınmaqla hesablanır (əvvəllər ümumi milli gəlir ümumi milli məhsul adlanırdı)[2][3].

2016-cı il tarixinə Dünya Bankının Gəlir Qrupları.[1]

ÜDM və ÜMG müqayisəsiRedaktə

 

  • GNI — ÜMG
  • GDPÜDM
  • Money flowing from foreign countries — Xarici ölkələrdən pul axını
  • Money flowing to foreign countries — Xarici ölkələrə pul axını
ÜMG müqayisəsi (Atlas metodu), ÜDM və ÜMG
2018 Dünya Bankı (milyon ABŞ dolları)
Sıra Ölkə ÜMG (Atlas metodu)[4] ÜMG[5] ÜDM[6]
value (a) a - GDP value (b) b - GDP
1   20,636,317 91,974 20,837,347 293,004 20,544,343
2   13,181,372 -426,779 13,556,853 -51,298 13,608,151
3   5,226,599 255,276 5,155,423 184,100 4,971,323
4   3,905,321 -42,299 4,058,030 110,410 3,947,620
5   2,777,405 -77,891 2,816,805 -38,491 2,855,296
6   2,752,034 -25,501 2,840,071 62,536 2,777,535
7   2,727,893 9,161 2,691,040 -27,692 2,718,732
8   2,038,376 -45,488 2,106,525 22,661 2,083,864
9   1,902,286 16,804 1,832,170 -53,312 1,885,482
10   1,665,565 -47,776 1,694,054 -19,287 1,713,341

Nominal Ümumi milli gəlir (Atlas Metodu)Redaktə

Nominal, Atlas metodu — cari milyonlarla ABŞ dolları ilə (ilk 15)[2]

Rank 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007 2006
1   ABŞ 17.611.491   ABŞ 17.001.290   ABŞ 16.501.016   ABŞ 15.727.291   ABŞ 15.143.137   ABŞ 14.740.580   ABŞ 15.002.428   ABŞ 14.651.211   ABŞ 14.345.565
2   ÇXR 10.096.966   ÇXR 9.110.333   ÇXR 7.934.721   ÇXR 6.726.270   ÇXR 5.752.320   ÇXR 4.856.999   Yaponiya 4.835.553   Yaponiya 4.812.119   Yaponiya 4.931.413
3   Yaponiya 5.339.076   Yaponiya 5.899.905   Yaponiya 6.101.579   Yaponiya 5.775.633   Yaponiya 5.376.601   Yaponiya 4.797.984   ÇXR 4.070.860   Almaniya 3.348.291   Almaniya 3.160.529
4   Almaniya 3.853.623   Almaniya 3.809.927   Almaniya 3.754.154   Almaniya 3.801.607   Almaniya 3.662.524   Almaniya 3.588.452   Almaniya 3.601.765   ÇXR 3.283.519   ÇXR 2.685.206
5   Fransa 2.844.284   Fransa 2.869.883   Fransa 2.824.713   Fransa 2.889.304   Fransa 2.847.703   Fransa 2.831.553   Böyük Britaniya 2.904.224   Böyük Britaniya 2.835.805   Böyük Britaniya 2.645.489
6   Böyük Britaniya 2.801.499   Böyük Britaniya 2.695.974   Böyük Britaniya 2.612.525   Böyük Britaniya 2.542.593   Böyük Britaniya 2.540.957   Böyük Britaniya 2.666.939   Fransa 2.800.864   Fransa 2.576.642   Fransa 2.414.820
7   Braziliya 2.429.720   Braziliya 2.486.874   Braziliya 2.432.061   İtaliya 2.237.958   İtaliya 2.234.508   İtaliya 2.227.358   İtaliya 2.222.143   İtaliya 2.093.640   İtaliya 1.989.288
8   İtaliya 2.147.247   İtaliya 2.130.760   İtaliya 2.143.583   Braziliya 2.207.921   Braziliya 1.916.260   Braziliya 1.572.431   İspaniya 1.490.975   Kanada 1.356.017   İspaniya 1.241.641
9   Hindistan 2.027.964   Rusiya 1.981.791   Hindistan 1.892.548   Hindistan 1.755.712   Hindistan 1.555.615   İspaniya 1.519.339   Kanada 1.484.345   İspaniya 1.353.031   Kanada 1.224.994
10   Rusiya 1.930.634   Hindistan 1.952.847   Rusiya 1.823.299   Kanada 1.617.083   Kanada 1.511.465   Kanada 1.447.937   Braziliya 1.427.429   Braziliya 1.152.772   Cənubi Koreya 966.585
11   Kanada 1.785.099   Kanada 1.848.274   Kanada 1.773.264   Rusiya 1.547.010   İspaniya 1.496.363   Hindistan 1.392.779   Rusiya 1.368.593   Hindistan 1.117.463   Hindistan 941.326
12   Avstraliya 1.444.201   Avstraliya 1.514.269   İspaniya 1.396.221   İspaniya 1.455.758   Rusiya 1.425.123   Rusiya 1.318.495   Hindistan 1.229.139   Cənubi Koreya 1.091.726   Meksika 921.879
13   İspaniya 1.366.027   İspaniya 1.376.929   Avstraliya 1.359.417   Cənubi Koreya 1.125.787   Cənubi Koreya 1.053.302   Cənubi Koreya 1.037.381   Cənubi Koreya 1.118.647   Rusiya 1.079.991   Braziliya 898.063
14   Cənubi Koreya 1.365.797   Cənubi Koreya 1.298.958   Cənubi Koreya 1.232.164   Avstraliya 1.119.902   Meksika 1.026.316   Meksika 988.663   Meksika 1.074.555   Meksika 1.000.700   Rusiya 830.146
15   Meksika 1.237.533   Meksika 1.202.800   Meksika 1.167.292   Meksika 1.068.140   Avstraliya 1.025.186   Avstraliya 954.754   Avstraliya 900.062   Niderland 809.106   Niderland 753.205

Ümumi milli gəlir AQP Atlas metoduRedaktə

AQP – milyonlarla beynəlxalq dollar (top 15)[3]

Rank 2016 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007 2006
1   ÇXR 21.366.057   ÇXR 17.966.893   ABŞ 17.091.162   ABŞ 16.596.084   ABŞ 15.802.898   ABŞ 15.121.133   ABŞ 14.494.460   ABŞ 14.791.194   ABŞ 14.585.723   ABŞ 14.140.770
2   ABŞ 18.749.688   ABŞ 17.823.200   ÇXR 16.418.959   ÇXR 15.112.256   ÇXR 13.680.536   ÇXR 12.305.378   ÇXR 11.017.654   ÇXR 10.090.052   ÇXR 8.991.462   ÇXR 7.637.790
3   Hindistan 8.594.226   Hindistan 7.292.778   Hindistan 6.699.996   Hindistan 6.179.567   Hindistan 5.794.517   Hindistan 5.314.158   Hindistan 4.783.856   Yaponiya 4.433.212   Yaponiya 4.408.333   Yaponiya 4.180.595
4   Yaponiya 5.443.842   Yaponiya 4.846.688   Yaponiya 4.844.841   Yaponiya 4.700.740   Yaponiya 4.522.723   Yaponiya 4.437.371   Yaponiya 4.192.471   Hindistan 4.376.743   Hindistan 4.138.987   Hindistan 3.658.435
5   Almaniya 4.394.786   Almaniya 4.243.163   Almaniya 4.097.775   Almaniya 3.890.009   Almaniya 3.634.151   Almaniya 3.505.460   Almaniya 3.407.922   Almaniya 3.286.644   Almaniya 3.170.077   Almaniya 3.006.891
6   Braziliya 4.175.469   Braziliya 3.809.390   Braziliya 3.651.266   Braziliya 3.474.015   Braziliya 3.293.559   Braziliya 3.157.522   Braziliya 2.953.733   Braziliya 2.836.486   Braziliya 2.724.769   Braziliya 2.603.694
7   Rusiya 3.305.725   Rusiya 3.237.388   Rusiya 3.108.506   Rusiya 3.254.184   Rusiya 3.124.400   Rusiya 2.837.672   Rusiya 2.678.150   Rusiya 2.597.648   Böyük Britaniya 2.325.258   Böyük Britaniya 2.270.766
8   İndoneziya 2.929.424   Fransa 2.655.517   Fransa 2.625.346   Fransa 2.494.655   Fransa 2.495.100   Fransa 2.381.563   Fransa 2.291.855   Böyük Britaniya 2.343.012   Fransa 2.288.657   Fransa 2.094.160
9   Fransa 2.835.242   İndoneziya 2.592.315   Böyük Britaniya 2.483.802   Böyük Britaniya 2.394.758   Böyük Britaniya 2.343.934   Böyük Britaniya 2.281.280   Böyük Britaniya 2.272.667   Fransa 2.310.555   Fransa 2.224.097   Rusiya 2.071.669
10   Böyük Britaniya 2.763.382   Böyük Britaniya 2.550.078   İndoneziya 2.436.810   İndoneziya 2.275.802   İtaliya 2.124.755   İtaliya 2.054.019   İtaliya 2.016.501   İtaliya 2.050.607   İtaliya 1.971.909   İtaliya 1.865.144
11   İtaliya 2.316.529   İtaliya 2.155.153   İtaliya 2.148.502   İtaliya 2.134.839   İndoneziya 2.106.961   İndoneziya 1.949.021   İndoneziya 1.798.541   İndoneziya 1.705.066   İndoneziya 1.568.263   İndoneziya 1.434.248
12   Meksika 2.262.919   Meksika 2.111.206   Meksika 1.939.753   Meksika 1.941.682   Meksika 1.859.264   Meksika 1.710.132   Meksika 1.597.656   Meksika 1.611.372   Meksika 1.516.236   Meksika 1.432.295
13   Türkiyə 1.907.486   Cənubi Koreya 1.696.955   Cənubi Koreya 1.652.081   Cənubi Koreya 1.627.812   Cənubi Koreya 1.568.631   Cənubi Koreya 1.506.812   İspaniya 1.492.658   İspaniya 1.508.412   İspaniya 1.447.718   İspaniya 1.346.277
14   Cənubi Koreya 1.833.914   Kanada 1.576.495   Səudiyyə Ərəbistanı 1.549.822   İspaniya 1.497.167   İspaniya 1.494.181   İspaniya 1.486.687   Cənubi Koreya 1.393.108   Cənubi Koreya 1.405.612   Cənubi Koreya 1.350.407   Cənubi Koreya 1.246.382
15   Səudiyyə Ərəbistanı 1.799.740   İspaniya 1.556.600   Kanada 1.535.440   Səudiyyə Ərəbistanı 1.488.100   Kanada 1.401.447   Kanada 1.336.646   Kanada 1.279.702   Kanada 1.313.134   Kanada 1.271.027   Kanada 1.212.200

Ümumi milli məhsulRedaktə

Ümumi Milli Məhsul (ÜMM), ölkə vətəndaşlarının təmin etdiyi əməyin və əmlakın bir ildə istehsal etdiyi bütün mal və xidmətlərin bazar dəyəridir. Ümumi daxili məhsuldan (ÜDM), istehsalın coğrafi mövqeyinə əsasən istehsalın müəyyənləşdirilməsindən fərqli olaraq, ÜDM, əmlakın yerləşdiyi əraziyə görə paylanmış istehsalı göstərir. Əslində, gəliri mülk və yaşayış yerinə görə hesablayır, buna görə də adı daha az anlaşılmaz ümumi milli gəlirdir.

ÜMG, ÜDM-yə və rezidentlərin xarici investisiyalardan qazandıqları bütün gəlirlərə, xarici rezidentlər tərəfindən daxili iqtisadiyyatda qazandıqları gəlirlərə bərabər olan bir iqtisadi statistikadır.

GSMH texniki sənət səviyyəsinin keyfiyyətcə yaxşılaşması (məsələn, kompüterdə işləmə sürətinin artması) ilə malların kəmiyyət artımı (məsələn, istehsal olunan kompüterlərin sayı) arasında fərq qoymur və hər ikisini “iqtisadi artım” ın formaları kimi qəbul edir.

Bir ölkənin kapitalı və ya işçi qüvvəsi sərhədlərindən kənarda istifadə edildikdə və ya xarici bir firma öz ərazisində fəaliyyət göstərdikdə, ÜDM və ÜDM ümumi məhsulun fərqli göstəricilərini verə bilər. Məsələn, 2009-cu ildə ABŞ ÜMG 14.119 trilyon dollar, ÜMM isə 14.265 trilyon dollar olaraq qiymətləndirdi [7].

Ümumi milli gəlir (ÜMM) termini beynəlxalq statistikada tədricən ümumi milli məhsulu (GSMH) əvəz etmişdir. [8] Konseptual olaraq eyni olsa da, dəqiq hesablama metodu ad dəyişikliyi ilə inkişaf etmişdir.

İstinadlarRedaktə

  1. "World Bank's Income Groups". Our World in Data. İstifadə tarixi: 5 March 2020.
  2. 1 2 World Bank. "GNI, Atlas method". data.worldbank.org. İstifadə tarixi: 2016-06-23.
  3. 1 2 World Bank. "GNI, PPP (international $)". data.worldbank.org. İstifadə tarixi: 2016-06-23.
  4. "GNI, Atlas method (current US$)". World Bank.
  5. "GNI (milyon ABŞ dolları)". World Bank.
  6. "GDP (current US$)". World Bank.
  7. Daly, Herman E. (1996), Beyond Growth. Beacon Press
  8. "Flow of Funds Accounts of the United States" (PDF). Board of Governors of the Federal Reserve System. 17 September 2010. səh. 9. 8 December 2010 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 August 2018.