Əbu Əli əl-Həsən ibn əl-Heysəm əl-Bəsri (ərəb. أبو علي الحسن بن الحسن بن الهيثم‎‎, ing. Abu Ali Hasan Ibn Al-Haytham) — məşhur Ərəb fizik alimi-unversalı (965, Bəsrə1039, Qahirə).

İbn əl-Haytəm
isp. أبو علي الحسن بن الحسن بن الهيثم
Hazan.png
Digər adları ərəb. أبو علي الحسن بن الحسن بن الهيثم‎‎, ing. Abu Ali Hasan Ibn Al-Haytham
Doğum tarixi 965[1]
Doğum yeri Bəsrə, İraq
Vəfat tarixi 1039[2][1][3] və ya 1040[4]
Vəfat yeri Qahirə
Fəaliyyəti riyaziyyatçı, fizik, filosof, astronom, yazıçı, ixtiraçı, astroloq, mühəndis
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Həyatı və fəaliyyətiRedaktə

İbn əl-Haytəm döğulduğu Bəsrə şəhərində vəzir vəzifəsini tuturdu, ancaq elmə həvəs vəzifəni ataraq elmlə məşğul olmağa gətirib çıxardı. Onun Nil çayının suyunu tənzimləmək planı Misir hökmdarı əl-Həkimin diqqətini cəlb edir.

Onun riyaziyyata, astronomiyaya, optika və mexanikaya dair 89 əsəri vardır. İbn əl-Haytəm özünün elmi tədqiqatlarını dəqiq riyazi hesablamalarla təsdiq edirdi. Onu bəzən "optikanın atası" da adlandırırlar.

Orta əsrlər Avropasında İbn əl-Haytəm Alhazen kimi tanınırdı. Onun şərəfinə Ayda krater də adlandırılmışdır.

ƏsərləriRedaktə

  • Ибн ал-Хайсам Хасан. Книга комментариев к введениям книги Евклида "Начала". Историко-математические исследования, 11, 1958, с. 733–762.
  • Ибн ал-Хайсам Хасан. Трактат об изопериметрических фигурах. Пер. и прим. Джамаля Ад-Даббаха. Историко-математические исследования, 17, 1966, с. 399–448.
  • Ибн ал-Хайсам Хасан. Книга об измерении шара. Физико-математические науки в странах Востока, 2(5), 1968, с. 131–146.

Onun haqqındaRedaktə

  • Кулиева Г. З. Теория составных отношений Ибн ал-Хайсама. Учёные записки Азерб. ун-та, № 4, 1963.
  • Льоцци М. История физики. М.: Мир, 1970.
  • Розенфельд Б. А., Юшкевич А. П. Теория параллельных линий на средневековом Востоке. М.: Наука, 1983.
  • Розенфельд Б. А. Астрономия стран Ислама. Историко-астрономические исследования, 17, 1984, с. 67–122.
  • Ю. А. Храмов. Физики: Биографический справочник. 2-е изд. М.: Наука, 1983, с. 13.
  • Roshdi Rashed. A Polymath in the 10th century. Science, 297, 2002.

İstinadlarRedaktə

MənbəRedaktə

Xarici keçidlərRedaktə