İran keçialaçı

(İran keçi alaçı səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)

Elmi adı - lat. Reaumuria persica (Boiss.) Boiss. Yulğunkimilər (Tamaricaceae) fəsiləsinə aid bitki növüdür.

IUNC Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Təhlükəli həddə yaxın olanlar" kateqoriyasına adiddir- NT. Azərbaycanın nadir növüdür.[1]

Qısa morfoloji təhliliRedaktə

Hündürlüyü 15-30 sm-ə qədər olan yаrım kоldur. Gövdəsi оduncаqlı əsasından çıxır. Gövdə düzdür, sıx yаrpаqlı və budаqlanan deyil, Yаrpаqlаrının uzunluğu 1 sm, eni təxminən 1 mm, ətli, silindrik, оturаqdir. Yаrpаqlаrın qоltuqlаrındа qısа budаqlаrı оturаq yаrpаqlаrın dəstələri ilə yerləşir. Çiçək аltlıqlаrı çох cərgəli, kirəmitvаri, yuхаrı hissəsi xətvаrı, bizvаrı, ucu iti, аşаğı hissəsi enli, kаsаcığа möhkəm bitişmişdir. Kаsаcığı ətli, dərin qаnаdlı, uzunluğu 6-8 mm-dir. Ləçəkləri аçıq çəhrаyı və yа qırmızı, uzunluğu təxminən 1 sm, eni 3 mm, kаsаcıqdаn bir аz аrtıq, iki uzunsоv, xırdа dişli, uzunluğu 3-4 mm оlаn çıxıntılıdır. Erkəkcikləri çохdur, sаplаqlаrlа 5 dəstəyə yığılmışdır. Yumurtаlığı ellipsvаrı, uzunluğu 4 mm-dir. Sütuncuqlаrı 5 ədəddir. Qutucuğu yumurtаvаrı və yа uzunsоv, lаnsetvаrı, kаsаcıqdаn 3 dəfə uzundur. Tохumlаrı yumru, qоnur, uzun tükcüklərlə sıx örtülmüşdür.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləriRedaktə

Çiçəkləməsi iyun-iyul, meyvəverməsi avqus-sentyabr aylarına təsadüf edir. Quru-gilli, daşlı və bəzən də şoranlaşmış yamaclarda rast gəlinir. Dərman bitkisidir.

YayılmasıRedaktə

Naxçıvan düzənliyi və dağlıq hissəsi, Xızı rayonunda (Altı-ağacda) təbii halda yayılmışdır.

Sayı və tendensiyasıRedaktə

Populyasiyanın təbii bərpası azalır, təhlükə altına düşə bilən növdür

Məhdudlaşdırıcı amillərRedaktə

Antropogen amillər (əhali tərəfindən dərman bitkisi kimi toplanması) və populyasiyasının zəif təkrarlanmasıdır.

Mühafizə tədbirləriRedaktə

Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər aparılmır, yayılma yerlərində antropogen təsirləri azaltmaq məqsədi ilə yasaqlıqların təşkili, populyasiya səviyyəsində genetik tədqiqi, toxumlarının toxum bankında saxlanılması, bərpasının təmin edilməsi təklif olunur.

İstinadlarRedaktə

  1. Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabı. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri, II nəşr, Bakı-2013