İyli səhləb - (lat. Orchis fragrans Pollini)  SəhləbkimilərOrchidaceae Juss. fəsiləsinə aid növ.

A.fragrans3.JPG

IUCN  Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu “Nəsli kəsilmək təhlükəsində  olanlar” kateqoriyasına aiddir  – EN  A2acd; D1. Çox nadir növdür.[1][2]

Qısa morfoloji təsviriRedaktə

Çoxillik ot bitkisidir. Kökyumrusu  kürəvi, bəzən oval şəkildə olur. Gövdəsi  30-50 sm hündürlükdədir. Yarpaqları 4-7 sayda, ensiz xətli və ya lanset-xətli, 14 sm uzunluğunda və 1 sm enində, gövdənin orta hissəsindən sivriləşmişdir. Çiçək qrupu seyrək, 20 sm-ə qədər uzunluqdadır. Başcıq 8- uzunluğunda, tünd-qırmızı rəngdədir. Dodaqcığın kənarları dişciklidir. Mahmız dodaqcıqdan uzun olur. Orta dilimi yan dilimlərdən 2 dəfə uzundur [3] [4] [5]

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləriRedaktə

Çiçəkləmə - meyvəəmələgətirmə dövrü  may ayıdır. Toxumla çoxalır, dəniz kənarında, rütubətli yerlərdə, kolluqlarda rast gəlinir. İşıqsevən, quraqlıqa az davamlı, zəif duzlaşmaya davamlı, dekorativ əhəmiyyətlidir [5]

YayılmasıRedaktə

Lənkəran düzənliyində [3] [4] [5] [6]

Sayı və tendensiyasıRedaktə

Fraqmentləşmiş  sahənin və yaşayış  mühitinin keyfiyyətinin davam edən azalması müşahidə olunur.[6]

Məhdudlaşdırıcı amillərRedaktə

Əhali tərəfindən geniş istifadə edilməsi populyasiyalarının azalma tendensiyasını yaradır.[6]

Mühafizə tədbirləriRedaktə

Xüsusi qorunma tədbirləri aparılmır. Yayılma yerlərinin dəqiqləşdirilməsi, nəzarətə götürülməsi, populyasiyalarının bioekoloji  tədqiqi, toxumlarının toxum bankında saxlanılması təklif olunur.

Tərtibatçı(lar)Redaktə

Abdıyeva R.T., Əsədova K.K.

İstinadlarRedaktə

  1. Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabı. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri, II nəşr, Bakı-2013
  2. http://redbook.az/?options=project&id=%C4%B0yli%20s%C9%99hl%C9%99b
  3. 1 2 Гроссгейм А.А., 1940
  4. 1 2 Флора СССР, 1935,
  5. 1 2 3 Флора Азербайджана, 1952
  6. 1 2 3 Tərtibçinin məlumatı