Aşınmasüxurlarınmineralların mexaniki parçalanması və kimyəvi dəyişməsi proseslərinin məcmusuna deyilir. Aşınma əsasən quru səthində gedir, su hövzələrinin dibində gedən aşınma prosesi isə Halmiloriz adlanır. Aşınma əsasən üç növə ayrılır. 1. Fiziki ( mexaniki) , 2. Bioloji, 3. Kimyəvi. Mexaniki və ya fiziki aşınmaya əsas səbəb temperaturun kəskin dəyişməsi, süxur çatlarında suyun donması, külək , buzlaq və başqa amillərin təsirilə süxurların kövrəkləşməsi və mexaniki parçalanmasıdır.  Bioloji aşınma canlı orqanizmlərin, bitkiheyvanların fəaliyyəti nəticəsində süxurların mexaniki parçalanması, ovulması və ya  tərkibinin kimyəvi dəyişməsidr. Kimyəvi aşınma - hava, su və üzvi aləmin kimyəvi aktiv birləşməsidir. Kimyəvi aşınma - hava, su və üzvü aləmin kimyəvi aktiv birləşmələrin (O2, SO2 H2O və s.) təsiri nəticəsində süxur və mineralların kimyəvi tərkibinin dəyişməsidir. Aşınma nəticəsində yeni relyef formaları, faydalı qazıntı yataqları ( kaolin, hematit, oda davamlı gillər və s.) əmələ gəlir. Aşınma aşınma qabığının yaranmasına səbəb olur və torpaqəmələgəlmə prosesində həlledici rol oynayır.[1]

Həmçinin baxRedaktə

İstinadRedaktə

  1. G.Həsənov,  S.B. Məmmədov, Y.Q. Əliyev. İzahlı Ensiklopedik Coğrafiya Terminləri Lüğəti «Təhsil» Bakı-2005.