ABŞ Müdafiə Nazirliyinin perspektivli layihələri araşdırma idarəsi

ABŞ Müdafiə Nazirliyinin perspektivli layihələri araşdırma idarəsi [3][4] (ing. Defense Advanced Research Projects Agency, DARPA) — silahlı qüvvələrin maraqları və istifadə üçün yeni texnologiyaların hazırlanmasına cavabdeh olan Müdafiə Nazirliyi nəznində idarə[5]. DARPA-nın məqsədi ABŞ silahlı qüvvələrinin texnoloji üstünlüyünü qorumaq, ABŞ üçün yeni texniki müharibə vasitələrinin meydana gəlməsinin qarşısını almaq, irəliləyişli araşdırmalara dəstək vermək, təməl tədqiqat və hərbi sahədə istifadə arasındakı boşluğu aradan qaldırmaqdır[6].

ABŞ Müdafiə Nazirliyinin perspektivli layihələri araşdırma idarəsi
(qısaca — DARPA)
  • ing. Defense Advanced Research Projects Agency
Ümumi məlumatlar
Ölkə ABŞ ABŞ
Yaradılma tarixi 1958
Tabeçilik ABŞ Müdafiə Nazirliyi
Ştatın sayı 240
İllik büdcəsi $2,8 mlrd[1]
Baş qərargah Arlinqton, Virciniya
Rəhbərlik
Nazir Arati Prabxakar 2017-ci ilin yanvar ayına kimi, ondan sonra
Stiven Volker[2], direktor

Rəsmi saytı www.darpa.mil
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar
Hypersonic Test Vehicle 2 (HTV-2), inkişaf ortaq FALCON ВВС Abş və DARPA bir layihə çərçivəsində həyata keçirildi.

TarixiRedaktə

DARPA 1958-ci ildə SSRİ-də ilk süni Yer peykinin buraxılmasına cavab olaraq təsis edilmişdir. DARPA-ya ABŞ hərbi texnologiyasının inkişaf etdirilməsi tapşırıldı. DARPA şərti hərbi tədqiqat institutlarından asılı olmayaraq mövcuddur və birbaşa Müdafiə İdarəsinin rəhbərliyinə hesabat verir[7]. DARPA-nın təxminən 240 işçisi var (onlardan təxminən 140 nəfər texniki mütəxəssisdir); Təşkilatın büdcəsi təxminən 3 milyard dollardır. Bu rəqəmlər təxmini olaraq verilir, çünki DARPA, podratçı şirkətlərin kiçik, xüsusi seçilmiş kooperasiyaları tərəfindən həyata keçirilən qısamüddətli proqramlara (iki ildən dörd ilədək) diqqət yetirir.

Əvvəlcə İdarə ARPA adlandırıldı, sonra 1972-ci ildə DARPA olaraq dəyişdirildi (Müdafiə sözünün əlavə edilməsi ilə), daha sonra 1993-cü ildə yenidən ARPA, və nəhayət 11 mart 1996-cı ildə yenidən DARPA oldu [6].

DARPA paylanmış kompüter şəbəkəsinin ARPANET (sonradan İnternet yaranan), həmçinin BSD (Berkli Universiteti) versiyası UNIXTCP / IP protokol yığımının maliyyələşdirilməsinə cavabdeh idi. Hal-hazırda, xüsusilə robot avtomobillərinin inkişafına sponsorluq edir.

2009-cu ilin dekabr ayında DARPA, sosial şəbəkələr vasitəsilə məlumat toplamaq, təhlil və paylaşma imkanlarını sınamaq üçün ABŞ-ın səmasına qırmızı hava şarları atdı. Bütün 10 topun hamısı 9 saatdan az müddətdə tapıldı [8], layihənin mükafat fondu 40.000 dollar təşkil etdi.

2014-cü ilin payızında Terahertz Monolithic Integrated Circuit (TMIС)[9][10][11] gücləndiricisi yüksək elektron hərəkətliliyi olan tranzistorlara əsaslanaraq təqdim edildi və beləliklə 850 GHz-də əvvəlki rekordu 17% üstələyərək 9 qazanc əldə etdi. 1 THz tezliyində dB və 1.03 THz tezliyində 8 dB. Maraqlıdır ki, əvvəlki performans rekordu da 2012-ci ildə DARPA tərəfindən qoyulmuşdur.

StrukturuRedaktə

Agentliyin strukturu 7 bölmədən ibarətdir:

  1. Adaptiv İdarərtmə (AEO) — universal proqram platformaları, modul aparatlar, çoxfunksiyalı informasiya sistemləri və inkişaf və dizayn vasitələri daxil olmaqla, uyğunlaşma platformaları və memarlıq sahələrində tədqiqat;
  2. Müdafiə Tədqiqatları (DSO) — fundamental fizika, yeni fiziki prinsiplər, enerji, yeni materiallar və biotexnologiyalar, tətbiqi və hesablama riyaziyyatı, biotibbi qoruyucu qurğular, biomedikal texnologiyalara əsaslanan yeni fizika, yeni texnologiyalar və qurğular sahəsində tədqiqat.
  3. İnformasiya texnologiyalarındakı yeniliklər (I2O) — məlumatların monitorinqi və idarəetmə sistemləri, yüksək məhsuldar hesablama texnologiyaları, məlumatların yaradılması, naxış tanıma sistemləri, idrak maşın tərcüməsi sistemləri;
  4. Mikrosistem texnologiyaları (MTO) — elektronika, fotonika, mikromekanik sistemlər, inteqrasiya edilmiş sxemlərin perspektivli memarlığı və paylanmış saxlama alqoritmləri;
  5. Strateji Texnologiyalar (STO) — rabitə sistemləri, informasiya şəbəkələrini qoruma vasitələri, elektron müharibə sistemləri (EW), sistemlərin kiber hücumlara qarşı müqaviməti, yeni fiziki prinsiplər, enerjiyə qənaət və alternativ enerji mənbələri əsasında gizlənmiş hədəfləri aşkar etmək sistemləri;
  6. Taktik Texnologiyalar (TTO) — müasir yüksək dəqiqlikli silah sistemləri, lazer silahları, hava, kosmos, quru və dəniz platformalarına əsaslanan pilotsuz silahlar, inkişaf etmiş kosmik əsaslı nəzarət və nəzarət sistemləri.
  7. Bioloji texnologiyalar (BTO) — mühəndislik biologiyasında tədqiqatlar, o cümlədən omix texnologiyası, sintetik biologiya, metabolik mühəndislik, gen terapiyası (süni insan xromosomu daxil olmaqla) və neyroşünaslığın tətbiqi aspektləri[12].

İstinadlarRedaktə

  1. Noah Shachtman (2012-02-14). "Darpa Dodges Obama Budget Death Ray, Keeps Its $2.8 Billion" (ingilis). Wired. İstifadə tarixi: 2015-02-17.
  2. Noah Shachtman (2012-07-10). "Exclusive: Darpa Gets a New Boss, and Solyndra Is in Her Past" (ingilis). Wired. İstifadə tarixi: 2015-02-17.
  3. Буренок В. М., Ивлев А. А., Корчак В. Ю. (2009). "Аналитический обзор деятельности Управления перспективных исследовательских проектов МО США". Развитие военных технологий XXI века: проблемы, планирование, реализация. Тверь: ООО «КУПОЛ». 93. ISBN 978-5904297-01-5.
  4. XXI век: новые концепции, технологии, исследования, разработки (Зарубежное военное обозрение). 2016. 113.
  5. Владимир Харитонов (2008-11-24). "Что нужно DARPA?". Частный Корреспондент. 2012-03-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-02-17.
  6. 1 2 Фонд перспективных исследований в системе оборонных инноваций. М.: Общественный совет председателя Военно-промышленной комиссии при Правительстве РФ, 2013. — 106 с.
  7. Попова Е.В.. (2010). Организационная структура и механизмы функционирования управления перспективных исследовательских проектов Министерства обороны США (DARPA). Возможное использование опыта DARPA для России (Инновации). 5–10.
  8. Johanna Jones (2009-12-05). "MIT Red Balloon Team Wins DARPA Network Challenge" (PDF) (ingilis). DARPA. 2015-02-26 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-02-17. (#parameter_ignored_suggest)
  9. "Электронный усилитель DARPA поставил мировой рекорд: 1 ТГц" (rus). «Хакер». 2014-11-02. İstifadə tarixi: 2019-11-11.
  10. "DARPA circuit achieves speeds of 1 trillion cycles per second, earns Guinness world record" (ingilis). DARPA. 2014-10-28. 2015-02-17 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-02-17. (#parameter_ignored_suggest)
  11. "Скорость самого быстрого в мире чипа составила 1 триллион циклов в секунду". DailyTechInfo. 2014-10-30. İstifadə tarixi: 2015-02-17.
  12. "DARPA Launches Biological Technologies Office" (ingilis). DARPA. 2014-04-01. 2014-04-08 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-02-17. (#parameter_ignored_suggest)

Xarici keçidlərRedaktə