Aliqarx hərəkatı

Aliqarx HərəkatıXIX əsrin son onilliklərində Britaniya Hindistanının müsəlman əhalisi üçün müasir bir təhsil sisteminin qurulmasına təkan verildi. .[1] Hərəkatın adı, əsasını və mənşəyini Şimali Hindistanın Aliqarx şəhərində və xüsusilə 1875-ci ildə Məhəmmədan Anqlo Şərq Kollecinin təməlini qoymasından irəli gəlir. [2] Şərq kollecinin və ondan inkişaf edən digər təhsil ocaqlarının banisi Cənab Siyed Əhməd Xan idi. O, daha geniş Aliqarx Hərəkatının aparıcı işığı olmuşdu. Təhsil islahatı daha geniş Hərəkət üçün bir baza və bir təkan yaratdı: Hindistan alt qitəsinin dinə, siyasətinə, mədəniyyətinə və cəmiyyətinə dərin təsir göstərən bir Hindistan müsəlman intibahı baş qaldırmışdı.

TəhsilRedaktə

Aligarx Müsəlman Universiteti hərəkatın yaranmasıdır. Aligarx Hərəkatı 19-cu əsrin digər güclü, lakin daha az uyğunlaşan hərəkatları ilə müqayisədə Hindistan cəmiyyətinə, xüsusən də müsəlman cəmiyyətinə çox təsir etmişdir. XIX əsrdə digər ictimai-dini cərəyanların meydana gəlməsinə səbəb olan bir sıra digər çağdaş cərəyanlara təsir göstərmişdir. Aligarx Hərəkatının təsiri yalnız Şimali Hindistanla məhdudlaşmadı, əksinə onun genişlənməsini 20-ci əsrdə Hindistan alt qitəsinin digər bölgələrində də görmək olardı. [3]

Aliqarx Hərəkatı Hindistan müsəlmanlarının siyasi qovuşmasına ciddi və davamlı bir töhfə verdi. [4]

Deoband məktəbi isə Aliqarx Hərəkatına qarşı çıxdı. [5]

Aliqarx Hərəkatı Urdu ədəbiyyatında yeni bir cərəyanı təqdim etdi. Əhməd Khan və onun silahdaşları, ritorik və akademik olan urdu dilində köhnə yazı üslubunu tərk etdi və müsəlmanlara hərəkatın əsas məqsədini anlamağa kömək edən sadə bir üsluba başladı. Əhməd xan isə bu oyanışın arxasında duran əsas şəxs idi.

İstinadlarRedaktə

  1. "Sir Syed Ahmed Khan and the Aligarh Movement". YourArticleLibrary.com: The Next Generation Library (ingilis). İstifadə tarixi: 2016-04-03.
  2. "Syed Ahmed Khan and Aligarh Movement". Jagranjosh.com. İstifadə tarixi: 2016-04-07.
  3. "shodhganga.inflibnet.ac.in" (PDF). shodhganga. UGC.
  4. "ENLIGHTENMENT AND ISLAM: SAYYID AHMAD KHAN'S PLEA TO INDIAN MUSLIMS FOR REASON". ZMO. 2018-10-24 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib.
  5. Dasgupta, Jyotirindra; Studies, University of California, Berkeley Center for South and Southeast Asia. Language Conflict and National Development: Group Politics and National Language Policy in India (ingilis). University of California Press. 1970-01-01. ISBN 9780520015906.

Həmçinin baxRedaktə

Xarici keçidlərRedaktə