Anatoli Banişevski

Anatoli Andreyeviç Banişevski (23 fevral 1946(1946-02-23)[1], Bakı10 dekabr 1997(1997-12-10), Bakı) — Ukrayna əsilli Azərbaycan futbolçusu və məşqçisi.

Anatoli Banişevski
rus. Анатолий Банишевский
Anatoliy Banishevskiy (1967).png
Ümumi məlumatlar
Tam adı Anatoli Andreyeviç Banişevski
Ləqəbi Banya
Doğum tarixi 23 fevral 1946(1946-02-23)[1]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 10 dekabr 1997(1997-12-10) (51 yaşında)
Vəfat yeri
Vətəndaşlığı SSRİ SSRİ
Azərbaycan Azərbaycan
Boyu 174 sm
Çəkisi 78 kq
Mövqeyi hücumçu
Karyerası
Peşəkar karyerası[* 1]
1964—1978 SSRİ Neftçi Bakı 288 (121)
Milli yığma[* 2]
1965—1972 SSRİ SSRİ 50 (19)
Məşqçisi olduğu klublar
1981—1983 SSRİ Neftçi Bakı
Təltif və medalları
Avropa çempionatları
Gümüş Belçika 1972
Dövlət mükafatları

"Şöhrət" ordeni


  1. Milli çempionatların müxtəlif liqalarında peşəkar klubların heyətində keçirdiyi oyunların və vurduğu qolların sayı.
  2. Rəsmi oyunlarda milli yığmanın heyətində keçirdiyi oyunların və vurduğu qolların sayı.
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Anatoli Banişevski UEFA-nın versiyasına görə 2004-cü ildə Azərbaycanda son 50 ilin ən yaxşı futbolçusu seçilib.

HəyatıRedaktə

Erkən illəriRedaktə

Anatoli Banişevski 1946-cı il fevralın 23-də Bakıda kökü Polşaya gedib-çıxan ukraynalı ailəsində anadan olub.[2]

Futbolçu karyerasıRedaktə

Klub karyerasıRedaktə

Uşaq futboluna Bakının “Lokomotiv” klubunda başlayıb.[3] Razində (indiki Bakıxanov qəsəbəsi) "Lenin komsomolu" adına stadionda "Lokomotiv"lə "Spartak"ın oyunu keçirilirdi. "Neftyanik" (indiki "Neftçi") baş məşqçisi Boris ArkadyevƏləkbər Məmmədov da oyuna baxır, ən perspektivli oyunçuları seçirdilər.[3] Lokomotiv 4:3 hesabı ilə qalib gəlsə də, rəqibin qapısına vurulan topun üçünü də Banişevski vurmuşdu.[3] Banişevskinin böyük futbola sıçrayışı bax, həmin oyundan başladı.[3] 16 yaşında "Neftyanik"ə cəlb olunan Banişevski 1963-cü ildə komandanın əsas heyətində debüt edib.[4] O, peşəkar karyerası ərzində - 1963-cü ildən 1978-ci ilədək yalnız "Neftçi" klubunda çıxış edib.[4] "Neftçi"nin 1966-cı ildə futbol üzrə SSRİ çempionatının bürünc medalını qazanmasında onun böyük əməyi olub.[4] 1966-cı ildə “Neftyanik” bürünc medal qazanandan sonra Heydər Əliyev ona ev vermişdi.[3]

Ümumiyyətlə, Anatoli Banişevski SSRİ çempionatının güclülər dəstəsində 212 matçda (81 qol), birinci liqada isə 76 qarşılaşmada (40 qol) forma geyinib.[4]

Milli komanda karyerasıRedaktə

Banişevski SSRİ yığmasının məşqçi korpusunun da diqqətindən kənarda qalmayıb. Parlaq oyun nümayiş etdirən hücumçu 19 yaşında Nikolay Morozov tərəfindən SSRİ yığma komandasına cəlb edilib.[4] 1965-ci ildə Moskvada keçirilən SSRİ – Braziliya oyununda Banişevski oyunun qurtarmasına 15 dəqiqə qalmış Valentin İvanovu əvəz elədi.[3] Bu onun ilk debütü oldu.[3] Tezliklə Banişevski məşqçilərin ümidlərini doğruldub və yığmada keçirdiyi 3-cü oyunda het-trikə imza atıb.[4] Banişevski 1966-cı ildə İngiltərədə keçirilmiş 1966 FİFA Dünya Kubokunda da iştirak edib.[4] 1968 və 1972-ci illərdə təşkil olunmuş Avropa çempionatlarına da qatılan Banişevski son yarışda gümüş mükafata layiq görülüb. SSRİ yığmasının heyətində 50 oyun keçirmiş hücumçu 19 dəfə fərqlənib.[4]

Məşqçi karyerasıRedaktə

Karyerasını başa vurduqdan sonra bir müddət işsiz qalan Banişevski 1981-ci ildə məşqçi fəaliyyətinə başlayıb.[4] Onun ilk klubu "Neftçi" olub. Keçmiş komandasına iki mövsüm rəhbərlik etmiş A.Banişevski 1983-cü ildə "Neftçi"dən ayrılmaq qərarına gəlib.[4] O, 1984-1988-ci illərdə Burkina-Fasoda məşqçi vəzifəsində çalışıb.[4]

Son illəriRedaktə

1979-cu ildən başlayan şəkərli diabet ona çox əziyyət verirdi.[3] 1988-ci ildə xəstəlik onda artıq kəskinləşdi.[3] Hətta komaya da düşdüyü vaxtlar olurdu.[3] O, iynədən dəhşətli dərəcədə qorxurdu.[3] Ona spirtli, soyuq içkilər, yağlı və qızardılmış yeməklər olmazdı. Lakin, o, evdən kənarda bunlara nəzarət etmirdi.[3]

ÖlümüRedaktə

Anatoli Banişevski 1997-ci il dekabrın 10-da Bakıda vəfat edib.

Şəxsi həyatıRedaktə

1966-cı ildə Anatoli Banişevski İrina Banişevskaya ilə ailə həyatı qurmuş və 1996-cı ildə boşanmışdı.[3] Milena və Marina adlı qızları var.[3]

Aktyor Andrey Mironov və müğənni Vladimir Vısotski ilə çox yaxın münasibətləri vardı.[3]

Karyera statistikasıRedaktə

SSRİ milli futbol komandasının heyətində vurduğu qollarRedaktə

# Tarix Məkan Rəqib Hesab Nəticə Turnir
1. 3 Oktyabr 1965 Georgios Karaiskakis stadionu, Pirey, Yunanıstan   Yunanıstan 0–2 1–4 1966 FİFA Dünya Kubokunun seçmə mərhələsi
2. 3 Oktyabr 1965 Georgios Karaiskakis stadionu, Pirey, Yunanıstan   Yunanıstan 1–3 1–4 1966 FİFA Dünya Kubokunun seçmə mərhələsi
3. 3 Oktyabr 1965 Georgios Karaiskakis stadionu, Pirey, Yunanıstan   Yunanıstan 1–4 1–4 1966 FİFA Dünya Kubokunun seçmə mərhələsi
4. 17 Oktyabr 1965 Kopenhagen İdman Parkı, Kopenhagen, Danimarka   Danimarka 0–2 1–3 1966 FİFA Dünya Kubokunun seçmə mərhələsi
5. 27 Oktyabr 1965 Ninian Park, Kardiff, Uels   Uels 0–1 2–1 1966 FİFA Dünya Kubokunun seçmə mərhələsi
6. 21 Noyabr 1965 Marakana stadionu, Rio-de-Janeyro, Braziliya   Braziliya 2–1 2–2 Yoldaşlıq oyunu
7. 1 Dekabr 1965 Monumental stadionu, Buenos-Ayres, Argentina   Argentina 0–1 1–1 Yoldaşlıq oyunu
8. 4 Dekabr 1965 Sentenario stadionu, Montevideo, Uruqvay   Uruqvay 1–2 1–3 Yoldaşlıq oyunu
9. 18 May 1966 Generali Arena, Praqa, Çexoslovakiya   Çexoslovakiya 0–1 1–2 Yoldaşlıq oyunu
10. 18 May 1966 Generali Arena, Praqa, Çexoslovakiya   Çexoslovakiya 1–2 1–2 Yoldaşlıq oyunu
11. 5 İyun 1966 Mərkəzi Lenin stadionu, Moskva, SSRİ   Fransa 2–2 3–3 Yoldaşlıq oyunu
12. 12 İyul 1966 Eyrsom Park, Midlsbro, Birləşmiş Krallıq   Şimali Koreya 2–0 3–0 1966 FİFA Dünya Kuboku
13. 16 İyul 1967 Tbilisi Mərkəzi stadionu, Tbilisi, SSRİ   Yunanıstan 1–0 4–0 UEFA Avro 1968 seçmə mərhələsi
14. 16 İyul 1967 Tbilisi Mərkəzi stadionu, Tbilisi, SSRİ   Yunanıstan 3–0 4–0 UEFA Avro 1968 seçmə mərhələsi
15. 6 Sentyabr 1967 Kupittaan stadionu, Turku, Finlandiya   Finlandiya 2-3 2–5 UEFA Avro 1968 seçmə mərhələsi
16. 31 Oktyabr 1967 Georgios Karaiskakis stadionu, Pirey, Yunanıstan   Yunanıstan 0-1 0-1 UEFA Avro 1968 seçmə mərhələsi
17. 7 İyun 1971 Mərkəzi Lenin stadionu, Moskva, SSRİ   Kipr 5-1 6-1 UEFA Avro 1972 seçmə mərhələsi
18. 19 Aprel 1972 Olimpiya Milli İdman Kompleksi, Kiyev, SSRİ   Peru 1-0 2-0 Yoldaşlıq oyunu
19. 13 May 1972 Mərkəzi Lenin stadionu, Moskva, SSRİ   Yuqoslaviya 2-0 3-0 UEFA Avro 1972 seçmə mərhələ 1/4 final

İrsiRedaktə

2 fevral 2007-ci ildə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Anatoli Banişevskinin yaşadığı ünvanın qarşısına xatirə lövhəsi vurulub.[5]

ƏdəbiyyatdaRedaktə

2013-cü ildə futbol yazarı Rasim Mövsümovun (Mövsümzadə) müəllifi olduğu "Bir qolun tarixçəsi" adlı araşdırma kitabı nəşr olunub.[6] Bu kitab Azərbaycan futbolunun fəxri Anatoli Banişevskinin 1966-cı ildə İngiltərədə keçirilmiş dünya çempionatında SSRİ yığmasının heyətində Portuqaliya ilə 3-cü yer uğrunda oyunda vurduğu, amma başqalarının adına yazılan qoldan bəhs edir.

Haqqında çəkilən filmlərRedaktə

  1. 9 nömrəli oyunçu (film, 2007)
  2. Azərbaycan futbolunun əfsanələri. Anatoli Banişevski (film, 2012)

Təltif və mükafatlarıRedaktə

İstinadlarRedaktə

  1. 1 2 3 FBref.com
  2. "Anatoli Banişevski - 70". news.atv.az. news.atv.az. 3 oktyabr 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 oktyabr 2016.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 ""Anatoli Banişevski əvvəl hərəkət edir, sonra fikirləşirdi"". www.anspress.com. www.anspress.com. 10 oktyabr 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 oktyabr 2016.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 "Azərbaycanın futbol əfsanəsi - Banişevski". muallim.edu.az. muallim.edu.az. 10 oktyabr 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 oktyabr 2016.
  5. "​Bu gün Anatoli Banişevskinin yubileyidir". report.az. report.az. 3 oktyabr 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 oktyabr 2016. (#invisible_char)
  6. "Bir qolun tarixçəsi" adlı kitabı nəşr olunmuşdur// “https://azertag.az/xeber/Bir_qolun_tarixchesi_adli_kitabi_nesr_olunmusdur-206090”
  7. "A.A.Banişevskinin "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN FƏRMANI". idman.com.az. idman.com.az. 2015-10-23 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 oktyabr 2016.
  8. "Anatoli Banişevski Azərbaycanda yüzilliyin futbolçusu seçildi". news.lent.az. news.lent.az. 10 oktyabr 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 oktyabr 2016.

Xarici keçidlərRedaktə