Azşüalı zərəvşan

Zeravschania pauciradiata (lat. Zeravschania pauciradiata) — çətirkimilər fəsiləsinin zeravschania cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir. [1][2]

?Zeravschania pauciradiata
Zeravschania pauciradiata
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:İkiləpəlilər
Yarımsinif:Rozidlər
Sıra:Çətirçiçəklilər
Fəsilə:Çətirkimilər
Yarımfəsilə:Apioideae
Triba:Pimpinelleae
Cins:Zeravschania
Növ: Zeravschania pauciradiata
Elmi adı
Zeravschania pauciradiata L.
Sinonimlər
* Peucedanum pauciradiatum Tamamsch.
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
IPNI  ???
TPL 

Təbii yayılmasıRedaktə

Botaniki təsviriRedaktə

Çoxillik, çılpaq, göyümtül bitkidir, hündürlüyü 60-120 sm-dir. Kökətrafı yarpaqları üçər bölümlüdür, son ayaları ayrılmış lələklidir, yumurtavari və ya uzunsovdur, uzunluğu 1 sm-ə yaxındır. Gövdə yarpaqlarının ayaları çox kiçikdir, qalanları lansetvari qın formasındadır, ayasızdır. Çətirlərdə 3-6 ədəd, uzunluğu 1-2,5 sm olan müxtəlif şüaları vardır. Ləçəkləri açıq-sarıdır. Meyvələri 4 mm uzunluğundadır, ellipivaridir.[3] Çiçəkləmə iyun-iyul, meyvəvermə iyul-avqust aylarına təsadüf edir. Kseromezofitdir. Orta dağ qurşaqlarında, quru, daşlı, qayalı, dərələrdə rast gəlinir. Efir yağlı bitkidir. [3]

EkologiyasıRedaktə

Populyasiyasının təbii ehtiyatı azdır, mənfi təsirlər azalmatendensiyasını sürətləndirir. Məhdudlaşdırıcı amillər populyasiyanın zəif təkrarlanması, iqlim və antropogen təsirlərdir.

Azərbaycanda yayılmasıRedaktə

Azərbaycanın nadir endemik bitki növüdür. Kiçik Qafqazın cənub hissəsi (Zəngilan rayonu) və Naxçıvanın dağlıq hissəsi (Şərur rayonu — Axura, Havuş; Ordubad rayonu — Gənzə və Aşağı Əylis kəndləri ətrafı).[1][2][4][5]Arpaçay və Ordubad Dövlət Təbiət Yasaqlıqları ərazisində təbii populyasiyaları mühafizə altına alınmalıdır.[5]

İstifadəsiRedaktə

İstinadlarRedaktə

  1. 1 2 Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabı. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri. II nəşr. Bakı: 2013
  2. 1 2 http://redbook.az/?options=project&id=Az%C5%9F%C3%BCal%C4%B1%20z%C9%99r%C9%99v%C5%9Fan[ölü keçid]
  3. 1 2 Флора Азербайджан, 1955
  4. Naxçıvan MR-in Qırmızı Kitabı. 2010
  5. 1 2 İbadullayeva S.C., 2004

ƏdəbiyyatRedaktə

  • Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri. Bakı: Elm, 2014, 380 səh.