Azərbaycanın Qırmızı kitabına düşən həşaratlar

Azərbaycanın Qırmızı kitabına düşən həşaratlar

Azərbaycanda ümumilikdə 15000-ə qədər həşərat yayıldığı müəyyən olunmuşdur. 2013-ci ildə yeni təşkil edilən Qırmızı kitaba 74 həşərat daxil edillmişdir. Onlardan 40-ı nadir növdür.

Aidliyi Adı Arealı Qorunma statusu Mənbə
Dəstə Sərtqanadlılar (Coleoptera)
Rosalia Alpina (Alpenbock).jpg Alp rozaliyası
(Rosalia alpina)
Azərbaycanda Böyük və Kiçik Qafqazda hündürlüyü 1500 m-ə qədər yüksəklikdə enliyarpaqlı meşələrdə rast gəlinir.
Skovits uzunbığı.jpg Skovits uzunbığı
(Mallosia (Semnosia) scovitzi)
Naxçıvan MR-də (Ordubad, Buzqov, Biçənək) yayılmışdır.
Tünd qırmızı talış uzunbığı.jpg Tünd qırmızı talış uzunbığı
Purpuricenus talyshensis
Azərbaycanın cənub-şərqi. Nəslikəsilən növ.
Talış kökyeyəni.jpg Talış kökyeyəni
Azərbaycanın cənub-şərqi (Zuvand) Nəslikəsilən növ.
Xazar-bocek.jpg Xəzər parandrası
(Parandra caspia)
Lənkəran bölgəsinin dağları (dəniz səviyyəsindən 35 m-dən – 1000 m-dək yüksəkliklərdə) və Xəzər sahili boyunadakı ovalıqları.
Cerf-volant MHNT male et femelle.jpg Maral böcək
(Lucanus cervus)
Azərbaycanda Böyük Qafqazda rast gəlinir
Salomon qızılböcəyi.jpg Salomon qızılböcəyi
(Buprestis salomonii= Ancylocheira salomonii)
Azərbayacanda Zaqatala, Qəbələ, Şəki, Göyçay, Yevlax, Naxçıvan MR kimi ərazilərində rast gəlinir.
Carabus talyschensis Jacobson.png Üçpərli talış çapağanı
(Carabus talyschensis)
Lənkəran zonasında rast gəlinir
Qobustan malloziyası.jpg Qobustan malloziyası
(Mallosia galinae)
Azərbaycanda yarımnövü Qobustan rayonunun şərqində, Ceyrankeçməz vadisində və Giləzi ərazisində rast gəlinir
Procerus caucasicus from Jacobson.jpg Qafqaz karabusu
(Carabus caucasicus)
Onlar əsasən quru meşə sahələrində xüsusi ilə Palıd meşələrində yayılırlar. Bəzi hallarda isə onlar dağ çöllərində görmək olar. 1800–2000 m yüksəkliklərdə yayıla bilir.
Calosoma inquisitor 3.jpg Kiçik qəşəng böcək
(Calosoma inquisitor)
Azərbaycanda isə düzən və dağətəyi meşə sahələrində rast gəlinirlər.
Calosoma sycophanta L. - ZooKeys-245-001-g009.jpeg Qəşəng böcək
(Calosoma sycophanta)
Azərbaycanda düzən və dağətəyi meşə sahələrində rast gəlinir.
Fərat çapağanı
(Megacephala euphratica)
Abşeron, Muğan düzü
Palıd diserkası.jpg Palıd diserkası
(Dicerca fritillum)
Azərbaycanın cənub-şərqi, Samux rayonu.
Necydalis major, male.jpg Böyük qısaqanad uzunbığ
(Necydalis major)
Azərbaycanda Quba – Xaçmaz bölgəsinin rayonlarında yayılmışdır.
Rhaesus serricollis.png Döşüdişli uzunbığ
(Rhaesus serricollis)
Azərbaycanda Şəki – Zaqatala, Quba – Xaçmaz, Gəncə, Yevlax, Mingəçevir, Samux, Neftçala və Lənkəran rayonlarında rast gəlinir
Cerambycidae - Morimus asper.jpg Qara uzunbığ
(Morimus asper)
Azərbaycanda Bakı, Abşeron, Zaqatala, Lənkəran, Astara və Yardımlı rayonlarında rast gəlinir. Ölkəmizdə bu böcəyin Morimus vercundus yarımnövü yayılmışdır.
Labidostomis yarpaqyeyən böcəyi.jpg Labidostomis yarpaqyeyən böcəyi
(Labidostomis montana)
Lerik, Yardımlı, Cəlilabad və Ordubad rayonlarında qeydə alınmışdır
Falsoeksosoma yarpaqyeyəni.jpg Falsoeksosoma yarpaqyeyəni
(Falsoexosoma cyanipenne)
Lənkəran zonası, Böyük Qafqaz
Dəstə Zərqanadlılar (Coleoptera)
Dağıstan zolaqlı arısı
(Bombus daghestanicus)
Anthophora robusta 2.jpg Qüvvətli antofora
(Anthophora robusta)
Şamaxı, Lerik, Naxçıvan MR-da rast gəlinir.
Apoidea con alas tintadas - Andrena albopunctata (8977545201).jpg Ağnöqtəli andrena
(Andrena albopunctata)
Kür-Araz ovalığında, Talışda (Zuvand), Gəncənin ətraflarında, Abşeronda və Naxçıvan MR-də rast gəlinir.
Ayıpəncəsi antoforası.jpg Ayıpəncəsi antoforası
(Anthophora personata)
Abşeron yarımadası əsas yayılma əraziləridir.
Mlokoseviç zolaqlı arısı
(Bombus mlokosevitschi)
Əsasən subalp və alp qurşağda yayılırlar
Fars zolaqlı arısı.jpg Fars zolaqlı arısı
(Bombus persicus)
Azərbaycanda Naxçıvan MR (Zəngəzur sıra dağlarının yüksəklikləri) rast gəlinir
Porçinski zolaqlı arısı
(Bombus portchinski)
.
Dəstə Pulcuqluqanadlılar (Lepidoptera)
Parnassius apollo MHNT CUT 2013 3 3 male Porté-Puymorens dos.jpg
Parnassius apollo MHNT CUT 2013 3 3female Aragnouet dos.jpg
Adi apollon
(Parnassius apollo)
Azərbaycanda – Kiçik və Böyük Qafqazın dağ və dağətəyində (Göygöl, Dərəlyəz, Zəngəzur dağ silsiləsinin cənub yamaclarında, Əsgəran rayonunun Topxana meşəsinin kənarlarında və Zaqatala Dövlət Qoruğunun subalp zonasında) rast gəlinir.
Parnassius nordmanni ulster 1930.jpg Nordman apollonu
(Parnassius nordmanni)
Böyük Qafqazın alp yüksəklikləri (Şahdağ massivi, Bazardüzü, Babadağ, Quton), dəniz səviyyəsindən 3000 m və daha yuxarı ərazilər.
Allancastria07.JPG Allancastria caucasica
(Allancastria caucasica)
Böyük Qafqazın dağ ətəklərinin cənub yamacları (Balakən, Zaqatala, Qax, Şəki) rast gəlinir.
Papilio alexanor MHNT CUT 2013 3 10 Cucuron Male Dorsal.jpg Şərqi aleksanor yelkənciyi
(Papilio alexanor )
Azərbaycanda Naxçıvan MR ərazisinin Araz çayı vadisindən başlayaraq dəniz səviyyəsindən 1750 m-ə qədər yüksəkliyi olan dağlar
Anthocharis.cardamines.mf.mounted.jpg Avrora
(Anthocharis cardamines)
Zegris.eupheme.mounted.jpg Eyfema
(Zegris eupheme)
Naxçıvan MR və Talışın (Zuvand) dağətəyi və dağlıq yerlərinin kserofil bitkilər yayılan zonaları.
Arctia caja 01.jpg Kaya ayıcası
(Arctia caja)
Quba – Xaçmaz, Şəki – Zaqatala bölgəsi, Lənkəran, Dağlıq Qarabağ və Naxçıvaan MR-da yayılmışdır.
Müxtəlifrəngli sovka.jpg Müxtəlifrəngli sovka
(Euchalcia obscurior)
Böyük və Kiçik Qafqazın 2000 m hündürlükdə dağ – meşə qurşağında, dağətəyinin daşlı yamaclarında rast gəlinir
Staurophora celsia1.jpg Qəşəng yaşıl sovka
(Staurophora celsia)
Kiçik Qafqazın dağlıq hissələrində (Daşkəsəndə) rast gəlinir
Colias thisoa.JPG Alp sarıcası
(Colias thisoa)
Dərəlyəz və Zəngəzur dağ silsiləsi (Kiçik Qafqaz) və Şahdağ (Böyük Qafqaz).
Russische Bär (Euplagia quadripunctaria) nach Schlüpfen.JPG Dördnöqtəli ayıca
(Collimorpha dominula)
Şamaxı – Qobustan, Şəki – Zaqatala, Lənkəran və Dağlıq Qarabağ təbii rayonları.
Şüalı sovka.jpg Şüalı sovka
(Aedophron phlebophora)
Naxçıvan MR-da və Talış dağ – səhra ərazisində məhdud halda təsadüf edilir.
Cucullia argentea.jpg Gümüşü başlıqlı sovka
(Cuculia argentea)
Şirvan düzənliyində təsadüf edilir.
Albocosta musiva.jpg Torpaq sovkası
(Dichagyris musiva)
Böyük və Kiçik Qafqazın dağətəyi və dağlıq meşələri, Lənkəranın dağ – səhralıq yerləri.
Colias caucasica (Spuler).png Qafqaz sarıcası
(Colias caucasica)
Azərbaycanda Murovdağ silsiləsinin cənub yamacları
Colias.aurorina.heldreichi.mounted.jpg Avrorina sarıcası
(Colias aurorina)
Naxçıvan MR (Şahbuz rayonu), Şamaxı rayonu (Astraxanka), Altıağac, Talış (Zuvand).
Agruneri.jpg Şəfəqsaçan
(Anthocharis gruneri)
Kiçik Qafqazın dağ ətəklərində və dağlarında, kserofil yamaclarında rast gəlinir (Laçın rayonu, Naxçıvan MR və Talış (Zuvand))
Arctia villica MHNT.jpg Tarla ayıcası
(Arctia villica)
Rhyparia purpurata MHNT.jpg Tünd qırmızı ayıca
(Rhyparia purpurata)
Kürd sarıcası.jpg Kürd sarıcası
(Colias chlorocoma)
Azərbaycan (Naxçıvan MR dağları, dəniz səv. 1500 – 1800 m yüksəklikdə).
Plain tiger m up.JPG Xrizip
(Danaus chrysippus)
Azərbaycanda Lənkəran ovalağında yayılmışlar
Blue Underwing (Catocala fraxini) (8384218652).jpg Göybaftalı sovka
(Catocala fraxini)
Böyük və Kiçik Qafqazın dağlıq və Dağətəyi meşələrində və Lənkəranın Hirkan meşəsində təsadüf olunur
Stamps of Azerbaijan, 2005-692.jpg Talış məxməri kəpənəyi
(Pararge adrastoides)
Lerik, Yardımlı rayonlarında
Hilata.jpg Hilata
(Melanargia hylata)
Azərbaycanın cənub-şərqi (Zuvand). Azərbaycan Qırmızı Kitabı 1989
Alp satiri.jpg Alp satiri
(Pseudochazara alpina)
Şahdağ və Babadağ əraziləri, Qafqazın cənub yamacları. Azərbaycan Qırmızı Kitabı 1989
Thaleropis ionia male.JPG Loniya bərqvuranı
(Thaleropis ionia)
Zəngəzur və Dərələyəz silsiləsinin cənub yamaclarında yayılmışlar Azərbaycan Qırmızı Kitabı 1989
Argynnis alexandra.JPG Aleksandra sədəflisi
(Argynnis alexandra)
Talış dağlarının meşələri Azərbaycan Qırmızı Kitabı 1989
Romanov tomaresi.jpg Romanov tomaresi
(Tomares romanovi )
Naxçıvan MR, Altıağac. Azərbaycan Qırmızı Kitabı 1989
Chariclea delphinii par Nemos.jpg Mahmızçiçək sovkası
(Chariclea delfinli )
Azərbaycanda isə lokal şəkildə bütün zonalarda ən çox düzən rayonlarda, qismən dağətəyində və dağ səhralığında rast gəlinir Azərbaycan Qırmızı Kitabı 1989
Yaşıl alp sovkası.jpg Yaşıl alp sovkası
(Isochlora viridis)
Oxim qızılı kəpənəyi.jpg Oxim qızılı kəpənəyi
(Lycaena ochimus)
Naxçıvan MR və Talış dağları (Zuvand) rast gəlinir. Azərbaycan Qırmızı Kitabı 1989
Actinotia polyodon.jpg Qəhvəyi dazı sovkası
(Actinotia polyodon)
Böyük Qafqazın dağətəyində rast gəlinir. Azərbaycan Qırmızı Kitabı 1989
Acherontia atropos MHNT dos.jpg Acherontia atropos
(Acherontia atropos)
Daphnis nerii MHNT CUT 2010 0 290 Aurangabad Maharashtra India male dorsal.jpg Oleandr hafı
(Daphnis nerii)
Abşeron, Lənkəran, Ordubad.
Rethera komarovi komarovi MHNT CUT 2010 0 387 Hakkari, Turquie, male dorsal.jpg Komarov hafı
(Rethera komarovi )
Araz çayı vadisi, Talış (Zuvand), Şamaxı (Pirqulu).
Hippotion celerio MHNT CUT 2010 0 73 Malaysia female dorsal.jpg Hippotion celerio
(Hippotion celerio)
Callimorpha.dominula.jpg Məlikə ayıca
(Callimorpha dominula)
Kristofer brameyası.jpg Kristofer brameyası
(Brahmaea christophi)
Actinotia radiosa.jpg Xallı dazı sovkası
(Actinotia radiosa>
Kiçik Qafqazın cənub yamacları.
Hadena irregularis.jpg Açıq sarı dən sovkası
(Hadena irregularis)
Dalğaqanad sovka.jpg Dalğaqanad sovka
(Glaphyra lacernaria)
Anaxoreta sovkası.jpg Anaxoreta sovkası
(Cyrebia anachoreta)
Qax, Zaqatala, Göygöl, Ordubad, Kəlbəcər rayonlarında rast gəlinir
Qara ayıca.jpg Axiopoena maura
(Axiopoena maura)
Tamara alacası.jpg Tamara alacası
(Zygaena tamara)
Zəngəzur və Dərələyəz sıra dağlarının cənub yamacları.
Dəstə İynəcələr (Odonata)
Anax imperator qtl2.jpg İmperator iynəcə
(Rosalia alpina)
Qusar, Lənkəran, Masallı rayonlarının ərazisi, Mingəçevir və Varvara su anbarlarının ətraf əraziləri, Araz su anbarı ətrafı ərazilərdə
Cordulegaster vanbrinkae
(Cordulegaster vanbrinkae)
Lerik, Lənkəran, Astara rayonlarında yayılmışdır.

MənbəRedaktə