Azərbaycan Respublikası Dövlət Vergi Xidməti

Azərbaycan Respublikası Dövlət Vergi Xidməti - Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı ilə Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında yaradılmış dövlət orqanıdır. [1] Azərbaycan Respublikası Baş Dövlət Vergi İnspeksiyasının rəisi Eldar Ocaxqulu oğlu Şahbazovdur.

Azərbaycan Respublikası Dövlət Vergi Xidməti
Azərbaycan Respublikası
Dövlət Vergi Xidməti
Ölkə: Azərbaycan Azərbaycan
Yaradılıb: 23 oktyabr 2019
Tabeçilik: Azərbaycan Respublikası Prezidenti
Ünvan: Bakı şəhəri
Əvvəlki Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi
Rəhbərlik
Rəhbər: Eldar Şahbazov

TarixRedaktə

23 oktyabr 2019 - cu ildə "Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyinin funksiyalarının və strukturunun genişləndirilməsi" haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı ilə Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi ləğv edilmiş və Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti yaradılmışdır.[2]

Azərbaycan Respublikasının Baş Dövlət Vergi Müfəttişliyindən, Naxçıvan Muxtar Respublikası, rayonlar, şəhərlər (respublika tabeli) və şəhərdə rayonlar üzrə dövlət vergi müfəttişliklərindən ibarətdir.

Dövlət vergi xidməti orqanları yalnız yuxarı dövlət vergi müfəttişliklərinə tabe olmaqla vergi qanunvericiliyinə riayət edilməsinə, Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyənləşdirilmiş vergilərin və digər icbari ödənişlərin düzgün hesablanmasına, büdcəyə vaxtında və tam köçürülməsinə, habelə dövlət qiymət intizamının gözlənilməsinə nəzarət edən vahid, mərkəzləşdirilmiş, müstəqil ümumrespublika sistemidir.

Əsas vəzifələriRedaktə

Dövlət vergi xidməti orqanları:

  • Azərbaycan Respublikası ərazisindəki hüquqi və fiziki şəxslərdə (bundan sonra “müəssisələr” və “vətəndaşlar” adlanacaq) gəlirin və digər vergitutma obyektlərinin düzgün müəyyənləşdirilməsinə, onlardan Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyənləşdirilmiş vergilərin və digər ödənişlərin tutulmasına, vergilərin və digər icbari ödənişlərin Hesablanmasına, büdcəyə, büdcədənkənar fondlara tam həcmdə və vaxtında köçürülməsinə nəzarət edirlər;
  • ödəyicilərin və vergitutma obyektlərinin tam və vaxtında uçotunu aparırlar;
  • dövlət qiymət intizamının gözlənilməsinə və inhisarçı müəssisələr tərəfindən məhsulun və xidmətlərin qiymətlərinin tənzimlənməsinə nəzarət edirlər;
  • mülkiyyət formasından asılı olmayaraq, Azərbaycan Respublikasının vergi qanunvericiliyini və dövlət qiymət intizamını pozan bütün müəssisələrə, idarələrə, təşkilatlara və onların vəzifəli şəxslərinə, vətəndaşlara bu Qanunda və Azərbaycan Respublikasının digər qanunvericilik aktlarında nəzərdə tutulmuş məsuliyyət tədbirlərini tətbiq edirlər;
  • gəlirin (mənfəətin) və digər vergitutma obyektlərinin vergiqoymadan gizlədilməsi, vergilərin, büdcəyə və büdcədənkənar fondlara digər ödənişlərin, valyuta fondlarına ayırmaların düzgün hesablanmaması və ödənilməməsi, dövlət qiymət intizamının pozulması haqqında daxil olan məlumatı qəbul edir və qeydə alırlar;
  • daxil olmuş vergilərin, büdcəyə və büdcədənkənar fondlara digər icbari ödənişlərin uçotunu aparır və hesabatını tərtib edirlər;
  • müsadirə olunmuş, sahibsiz, vərəsəlik hüququ üzrə dövlətə keçmiş əmlakın və əmanətin uçotuna, qiymətləndirilməsinə və satışına, habelə dövlət gömrüyünün (Gömrükxana vergiləri və rüsumları istisna olmaqla) düzgün alınmasına nəzarət edirlər;
  • Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə əməl edir, müəssisələrin və vətəndaşların qanunla qorunan hüquq və mənafeyini gözləyirlər.

Baş Dövlət Vergi Müfəttişliyi tabeliyindən və mülkiyyət formasından asılı olmayaraq vergi ödəyiciləri olan bütün müəssisələrin dövlət reyestrini aparır. Dövlət reyestrinin aparılması qaydasını Baş Dövlət Vergi Müfəttişliyi Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi ilə razılaşdırmaqla müəyyən edir.[3]


Hüquq və səlahiyyətiRedaktə

  • vergi uçotunun aparılması qaydasını müəyyən etmək. Müəssisələr və sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan vətəndaşlar dövlət vergi xidməti orqanlarında müəyyənləşdirilmiş qaydada uçota alındıqdan sonra respublikanın bank və digər maliyyə-kredit idarələrində hesablaşma hesabları və digər hesablar aça bilərlər
  • müəssisələrdə və vətəndaşlarda gəliri və digər vergitutma obyektlərini müəyyənləşdirmək və onlardan Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş vergiləri və digər ödənişləri tutmaq, dövlət qiymət intizamının və istehlakçıların hüquqlarının pozulması faktlarını aşkar etmək məqsədi ilə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada yoxlamalar aparmaq, xammal və məhsul nümunələrini, pul sənədlərini, hesab fakturalarını, mühasibat kitablarını, jurnallarını, hesabatlarını götürmək, planları, smetaları, deklarasiyaları, vergilərin, büdcəyə və büdcədənkənar fondlara digər icbari ödənişlərin, valyuta fonduna ayırmaların hesablanması və ödənilməsi, dövlət qiymət intizamı ilə bağlı olan başqa sənədləri yoxlamaq, vergi qanunvericiliyinin və dövlət qiymət intizamının pozulması nəticəsində cinayət xarakterli hallar aşkar edildikdə sənədli təftişlər aparmaq, qarşıya çıxan məsələlər üzrə izahat, arayış və məlumat almaq;
  • vergi ödəyiciləri olan müəssisələrin və vətəndaşların fəaliyyəti barədə bank və başqa maliyyə-kredit idarələrində, müəssisələrdən lazım olan məlumatı, arayışları, habelə sənədləri və onların surətlərini almaq. Azərbaycan Respublikasının bank idarələri vergi orqanlarının sorğusuna əsasən vergi ödəyicilərinin hesablaşma hesabları və digər hesabları üzrə əməliyyatları və bu hesablardakı pul vəsaitinin məbləğləri haqqında müəyyən edilmiş qaydada məlumat verməyə borcludurlar;
  • gəliri düzgün müəyyənləşdirmək məqsədi ilə müvafiq qaydalara riayət etməklə müəssisələrin ərazilərinə, binalarına, otaqlarına, vətəndaşların sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq üçün istifadə etdikləri istehsal sahələrinə maneəsiz girmək, mülkiyyətçinin, yaxud onun nümayəndəsinin və ya vəkil etdiyi şəxsin iştirakı ilə istehsal, anbar, ticarət, xidmət binalarını, əmlakın saxlandığı və istifadə edildiyi digər yerləri yoxlamaq. Vətəndaşlar dövlət vergi müfəttişliyinin vəzifəli şəxslərini göstərilən yerlərə buraxmaqdan imtina etdikdə vergi orqanlarına ixtiyar verilir ki, belə şəxslərin vergi tutulan gəlirini onun əldə edilməsini təsdiq edən sənədlərə əsasən və müvafiq fəaliyyətlə məşğul olan digər şəxslərin vergitutmaya cəlb edilməsini nəzərə almaqla müəyyən etsinlər;
  • müəssisələrin rəhbərlərinə və digər vəzifəli şəxslərinə, vətəndaşlara vergilər və digər ödənişlər barədə, habelə qiymətlərin tətbiqində yol verilmiş pozuntuların aradan qaldırılması barədə hökmən yerinə yetirilməli olan göstərişlər vermək və onların icrasına nəzarət etmək;
  • mənfəətin (gəlirin) gizlədilməsini və ya azaldılmasını, yaxud digər vergitutma obyektlərinin gizlədilməsini, habelə dövlət qiymət intizamının pozulmasını sübut edən sənədləri qanunvericiliklə müəyyənləşdirilmiş qaydalara riayət etməklə götürmək;
  • dövlət vergi müfəttişliklərinin vəzifəli şəxsləri yoxlamaya buraxılmadıqda və mühasibat sənədləri, hesabat və balanslar, həmçinin haqq-hesablar, deklarasiyalar, vergilərin və digər icbari ödənişlərin hesablanması və. ödənilməsi, dövlət qiymət intizamı ilə bağlı olan başqa sənədlər dövlət vergi müfəttişliklərinə və onların vəzifəli şəxslərinə təqdim edilmədikdə və ya təqdim edilməkdən imtina olunduqda Azərbaycan Respublikasının bank və başqa maliyyə-kredit idarələrindəki hesablaşma hesabları və digər hesablar üzrə müəssisələrin əməliyyatlarını dayandırmaq. Vergi orqanlarının bu barədə sərəncamları bank və digər maliyyə-kredit idarələri tərəfindən hökmən icra edilməlidir;
  • müəssisələrə və vətəndaşlara bu Qanunun 6-cı maddəsində nəzərdə tutulmuş hallarda və məbləğdə maliyyə sanksiyaları tətbiq etmək və bunların aidiyyəti üzrə alınmasını təşkil etmək;
  • müəssisələrin rəhbərlərinə və digər vəzifəli şəxslərinə, habelə vətəndaşlara bu Qanunun 7-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hallarda, qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş məbləğlərdə inzibati cərimələr tətbiq etmək və bunların aidiyyəti üzrə alınmasını təşkil etmək;
  • vergilər və digər icbari ödənişlər, dövlət qiymət intizamının pozulması nəticəsində əldə olunmuş gəlir, habelə bu Qanunla və Azərbaycan Respublikasının digər qanunvericilik aktları ilə nəzərdə tutulmuş maliyyə sanksiyaları, digər sanksiyalar və cərimələr vaxtında ödənilmədikdə onların müəssisələrdən və vətəndaşlardan bu Qanunun 8-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada alınmasını təşkil etmək;
  • aşağıdakı hallarda məhkəmədə iddialar qaldırmaq:

vaxtında ödənilməmiş vergilərin və digər icbari ödənişlərin, dövlət qiymət intizamının pozulması nəticəsində əldə edilmiş gəlirin, habelə bu Qanunda və Azərbaycan Respublikasının digər qanunvericilik aktlarında nəzərdə tutulmuş maliyyə sanksiyalarının, digər sanksiyaların və cərimələrin məbləğlərini bu və ya digər səbəbdən almaq mümkün olmadıqda bunları Azərbaycan Respublikasının Mülki-Prosessual Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş qaydada ödəyicilərin əmlakına yönəltmək haqqında;

Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş əsaslara görə hər hansı təşkilati-hüquqi formalı müəssisələri ləğv etmək, müəssisələrin yaradılmasının müəyyən edilmiş qaydası pozulduqda və ya onların yaradılması sənədləri qanunvericilik tələblərinə uyğun olmadıqda müəssisələrin qeydə alınmasını etibarsız saymaq və belə hallarda əldə edilmiş gəliri almaq haqqında;

dövlətin və cəmiyyətin mənafeyinə zidd olan əqdləri etibarsız saymaq və həmin əqdlər, habelə başqa qanunsuz hərəkətlər nəticəsində əldə edilmiş vəsaiti tutub dövlət mədaxilinə keçirmək haqqında;

  • düzgün müəyyənləşdirilməmiş qiymətlərin və tariflərin ləğv edilməsi və ya dəyişdirilməsi barədə onları müəyyən edən orqanlar qarşısında məsələ qaldırmaq.

Dövlət vergi xidməti orqanları öz səlahiyyətinə aid məsələlər üzrə metodik və təlimat göstərişləri, habelə kütləvi informasiya vasitələri ilə məsləhət və izahat verir, əyani vəsaitlər və kitabçalar nəşr edirlər.

Həmçinin baxRedaktə

İstinadlarRedaktə

  1. Azərbaycan Respublikası Dövlət Vergi Xidmətinin yaradılması haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı [1]
  2. İqtisadiyyat Nazirliyinin yeni strukturu təsdiqləndi [2]
  3. Azərbaycan Respublikasının dövlət vergi xidməti haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU [3]