Başqırd qoruğu

Başqırd Dövlət Təbiət Qoruğu Başqırdıstan Respublikasının Cənubi Ural dağları razisində yerləşir.

Başqırd qoruğu
rus. Башкирский государственный природный заповедник
Pink mountain Masim.jpg
BTMB kateqoriyası — Ia (Ciddi Təbiət Qoruğu)
WLE blue Logo (no text).svg
Sahəsi 49 609 ha
Mütləq hündürlüyü 685 m
Yaradılma tarixi 11 iyul 1930
Faunası Qonur ayı, Nəcib maral, Canavar, Adi vaşaq
Yerləşməsi
53°20′44″ şm. e. 57°46′40″ ş. u.
Ölkə Rusiya Rusiya
Region Başqırdıstan
bashzapoved.ru
Başqırd qoruğu xəritədə
Başqırd qoruğu
Başqırd qoruğu
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

TarixiRedaktə

Qoruq 11 iyul 1930-ci ildə təşkil edilmişdir. Qoruğun ərazisi 49 609 hektardır.

1951-ci ildə Başqırdıstan MSSR Nazirlər Sovetinin qərarı ilə qoruq ləğv edilir. Qoruğun ərazisi Lesxozlara verilir. Ərazisində meşə tədarük edilir.

1958-ci ilin noyabrında Başqırd qoruğu yenidən bərpa edilir[1]. 1986-cı ilə qədər qoruq 3 hissədən ibarət olmuşdur: Ural-Tau, Cənubi Kraka və Pribel. 1986-ci ildə qoruğun bir hissəsində müstəqil Şulqan-Taş qoruğu təşkil edir.

2006-cı ildə Lomonosov adına Universitetin əməkdaşları və tələbələr tərəfindən qoruğun xəritəsi tərtib edilir[2]

CoğrafiyasıRedaktə

Qoruq Başqırd Uralının mərkəzi hissəsində yerləşir. İnxibati cəhətdən Başqırdıstanın Burzyan, Abzelilov və Belores rayonları ərazisində yerləşir. Qoruğun şimal sərhədi Kaqa çayı, şərqdə Uraltu dağları, cənubda Uzyan, qərbdə isə Kraka dağının şərq ətəkləridir.

Qoruğun ərazisi ümumilikdə dağlıqdır. Ərazisi demək olar ki, meşə ilə örtülüdür. İqlimi atlantik kontinentaldır. Qış ayları bəzən -45 °C şaxtalar müşahidə edilir. Yayda yüksəkliklərdə bəzən şaxtalar müşahidə edilir. İllik yağıntının miqdarı 500 mm-dir. Yağıntı əsasən yay-payız aylarına təsadüf edir.

Flora və FaunaRedaktə

Qoruğun ərazisində ümumilikdə 700 növ ot, kol və ağac növü yetişir. Burada 51 növ məməli, 155 növ quş, 27 növ balıq, 4 növ suda-quruda yaşayan və 6 növ sürünən yaşayır.

TəhlükəRedaktə

  • 6 iyun 1998 Burzyan rayon administrasiyasının rəhbəri Başqırd qoruğunun ərazisinin bir qismini iki kolxozun mövsümü olaraq nəzarətinə verilməsi haqqda qərar qəbul etmişdir. Başqırdıstan Nazirlər Kabineti bu qərarı qanunsuz elan etmişdir[3].
  • Başqırdıstan Xromit ehtiyatları ilə əlaqədar qoruğun ərazisində hasilat işlərinə başlamağı düşünür. Bu müəyyən narazlıqlara səbəb olmuşdur.

QalereyaRedaktə

İstinadlarRedaktə

  1. Başqırd qoruğu
  2. МГУ и Центр «СканЭкс» разработали карту Башкирского заповедника, 10.08 2006  (rus.)
  3. Распоряжение (rus.)

ƏdəbiyyatRedaktə

  • Позднякова Э. П., Лоскутов А. В., Скокова Н. Н. Башкирский заповедник // Заповедники европейской части РСФСР. II / Под ред. В. В. Соколова, Е. Е. Сыроечковского. — М.: Мысль, 1989. — С. 234—263.
  • Салихова Галина. Билет за границу «Седьмого климата».// Статья в ж.«Ватандаш». 2013, № 11.
  • Кучеров Е. В., Мулдашев А. А., Галеева А. Х. Охрана редких видов растений на Южном Урале. М., 1987.
  • Мартыненко В. Б., Соломещ А. И., Жирнова Т. В. Леса Башкирского государственного заповедника. Уфа, 2003.

MənbəRedaktə