Əsas menyunu aç

Balaton gölüMacarıstanın Transdanubian regionunda yerləşən şirin sulu göldür. Mərkəzi Avropanın ən böyük gölü olmaqla yanaşı[2], regionun əsas turizm mərkəzlərindən hesab edilir. Gölü su axını ilə əsasən Zala çayı təmin edir və göldən yalnız Şio çayı başlanğıc götürür. Düzənlik cənub sahilləri kurort şəhərləri kimi tanındığı halda, şimal sahillərinin dağlıq regionları tarixi və əsas şərabçılıq regionları kimi tanınır.

Balaton gölü
mac. Balaton
Balaton Hungary Landscape.jpg
46°50′ şm. e. 17°44′ ş. u.
Ölkə Macarıstan Macarıstan
Mütləq hündürlüyü 104 m
Eni 15 km
Uzunluğu
  • 78 km
Sahil uzunluğu 236 km
Sahəsi 594 km²
Həcmi 1,9 km³
Su tutumu 5,174[1] km²
Dərin yeri 12,5 m
Orta dərinliyi 3,6 m
Balaton gölü xəritədə
Balaton gölü
Balaton gölü
Balaton gölü xəritədə
Balaton gölü
Balaton gölü
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar
Silk-film.png Xarici video
Silk-film.png Lider Tv Online - Balaton Gölü  (azərb.) Logo of YouTube (2015-2017).svg

Balıqçılıq yaxşı inkişaf edib. Göl gəmiçiliyə yararlıdır.

AdıRedaktə

Göl Macar dilində sadəcə olaraq Balaton kimi məlumdur. Adın yaranmasına çox güman ki, Slavyanca "palçıq" və ya "bataqlıq" mənasını verən blato sözü təsir göstərib (sloven. Blatno jezero,[3][4] slovak. Blatenské jazero[5]). Slavyan şahzadəsi Pribina 846-cı ilin yanvarında Zala çayı boyu bataqlıqlarda və meşələrlə əhatə olunmuş müasir Zalavar ərazisində, Balaton gölü regionunda bir neçə kilsə və hakimiyyət yeri kimi qalalar tikdirməyə başladı.[6][7][8] Onun yaxşı möhkəmləndirilmiş qalaları Aşağı Pannoniya knyazlığının paytaxtını Bolqarlar və Moraviyanlardan qoruyan Blatnohrad və ya Moosburg ("Bataqlıq Qalası") kimi məşhur oldu.[6][7][8]

Göl Qədim Romalılar tərəfindən Pelso və ya Lakus Pelsodis adlandırılıb.[9] Göl üçün Pelso adı güman ki, bir vaxtlar regionda məskunlaşmış İlliryalıların zamanında, illirya dilindən irəli gəlir.

Alman dilində gölün adı Plattensedir.[10] Çətin ki, Almanlar dayaz olduğu üçün gölü belə adlandırsınlar, çünki platt sifəti 17-ci əsrdə alman lüğətinə daxil olub.[11] Onu da qeyd etmək lazımdır ki, Balaton gölünün orta dərinliyi (3.2 m) sahəsi üçün qeyri-adi deyil (yaxınlıqdakı Noyzidler gölünün orta dərinliyi təxminən 1 m-dir).

İqlimiRedaktə

Region kontinental iqlimə malikdir. Gölün sahilləri üçün davamlı günəşli yay, mayın ortalarından sentyabrın sonunadək səciyyəvidir. Qış nisbətən yumşaq keçir, lakin göl demək olar ki, hər qışda donur. Buzun orta qalınlığı 10-20 santimetr təşkil edir, lakin buzun qalınlığının 70 santimetr qeydə alındığı hallarda olub.

Balaton gölü hər il yerli ərazinin yağıntısına təsir göstərir. Əraziyə Macarıstanın çox hissəsindən təxminən iki-üç düym (5-7 sm) çox yağıntı düşür. Buludlu günlərin sayı daha çoxdur və ərazi daha az ekstremal temperatura malikdir. Balaton gölü ətrafındakı iqlim üzümçülük üçün regionu daha ideal edib. Torpaq (vulkanik süxur olan) qarışıq Aralıq dənizi kimi iqlimə malik olması regionu iki min il əvvəl — Roma İmperiyası dövründən bəri şərabçılıq üçün məşhur yerlərdən birinə çevirib.[12]

TurizmRedaktə

Gölün ətrafında böyük kurort şəhərləri Şiofok, Kesthey və cənub sahillərində digər böyük kurort şəhərləri Balatonfüred, Zamardi yerləşir. Zamardi 2007-ci ildən bəri məşhur elektronik musiqiBalaton Soundun keçirildiyi yer kimi məşhurlaşıb.[13] Balatonkenese çoxsaylı ənənəvi qastronomik tədbirlərə ev sahibliyi edib. Şiofok böyük klublara malik olduğu üçün bura gənclərin cəlb edilməsi ilə tanınır. Kesthey Festetics sarayının yerləşdiyi yerdir. Balatonfüred isə Anna-Ball yarışının keçirildiyi tarixi çimərlik şəhəridir.[14]

Pik turizm mövsümü iyundan avqustun sonuna qədər davam edir. Yay vaxtı göldə suyun orta temperaturu 25 °C təşkil edir. Çimərliklərin əksəriyyəti ya ot, daş, ya da gölün dibindəki lilli qumdan ibarətdir. Bir çox kurortlar süni qumlu çimərliklərə malikdir. Digər turizm obyektlərinə yelkənli qayıqsürmə, balıqçılıq və digər su idman növləri, eləcə də cənub sahillərində gecə həyatı, şimal sahillərində isə dağlıq ərazilər, şərab zavodu və kənd yerlərinə səyahət daxildir. Tihany yarımadası tarixi bölgədir. Badacsony vulkanik dağı üzümçülük regionu və eləcə də dənizsahili kurort yeridir. Göl demək olar ki, tamamilə velosipedlə irəliləmək üçün ayrılmış xüsusi velosiped zolaqları ilə əhatə olunmuşdur. Balaton gölündə pik mövsüm yay olmasına baxmayaraq, qışda da insanlar bura göl donduğu zaman qış balıq ovu[ru] və hətta xizək və konki sürmək üçün tez-tez gəlirlər.[15]

Panorama

İstinadlarRedaktə

  1. Herschy, Reginald W.; Fairbridge, Rhodes W. (1998). Encyclopedia of Hydrology and Lakes. Springer Publishing. ISBN 978-0-412-74060-2. İstifadə tarixi: 1 aprel, 2015. Check date values in: |accessdate= (kömək)
  2. "Lake Balaton". Encyclopædia Britannica. İstifadə tarixi: 1 aprel, 2015. Italic or bold markup not allowed in: |publisher= (kömək); Check date values in: |accessdate= (kömək)
  3. Historical review - Google Knihy. Books.google.com. 2009-01-06. İstifadə tarixi: 3 aprel 2015. Check date values in: |accessdate= (kömək)
  4. A bulwark against Germany: the fight of the Slovenes, the western branch of ... - Bogumil Vošnjak, Fanny S. Copeland - Google Knihy. Books.google.com. İstifadə tarixi: 3 aprel 2015. Check date values in: |accessdate= (kömək)
  5. Dejiny slovenského jazyka - Ján Stanislav - Google Knihy. Books.google.com. İstifadə tarixi: 3 aprel 2015. Check date values in: |accessdate= (kömək)
  6. 6,0 6,1 Bartl 2002, səh. 19.
  7. 7,0 7,1 Róna-Tas 1999, səh. 243.
  8. 8,0 8,1 Goldberg 2006, səh. 85.
  9. Brill's New Pauly: encyclopaedia of the ancient world - Hubert Cancik, Helmuth Schneider, David E. Orton - Google Knihy. Books.google.com. İstifadə tarixi: 3 aprel 2015. Check date values in: |accessdate= (kömək)
  10. "Urlaub in Ungarn - Ferienwohnung Ferienhaus am Plattensee in Ungarn". Weltweit-urlaub.de. İstifadə tarixi: January 2014. Check date values in: |accessdate= (kömək)
  11. "the Grimm dictionary". Woerterbuchnetz.de. İstifadə tarixi: 3 aprel 2015. Check date values in: |accessdate= (kömək)
  12. "Lake Balaton". balatonbaikal.com. İstifadə tarixi: 3 aprel 2015. Check date values in: |accessdate= (kömək)
  13. "BALATON SOUND 2014". gotohungary.com. İstifadə tarixi: 3 aprel 2015. Check date values in: |accessdate= (kömək)
  14. "Balatonfüred-Csopak Wine Region". visitbudapest.travel. İstifadə tarixi: 3 aprel 2015. Check date values in: |accessdate= (kömək)
  15. "Lake Balaton". 1hungary.com. İstifadə tarixi: 3 aprel 2015. Check date values in: |accessdate= (kömək)

Xarici keçidlərRedaktə