Əsas menyunu aç

Balqaş gölü (köhnə Türkcə: Terinğ köl; qaz. Balqaş Kölı) Cənub-şərq Asiyada Balxaş-Alakul çökəkliyində yerləşən göl. Cəmi su hövzəsi 413,000 km²dir. Qazaxıstan sərhədləri içərisindətapılar, maksimum uzunluq 605 km, maksimum genişlik isə şərqdə 74 km, qərbdə 19 kmdir. Sahə 16.996 km²dir. Ən dərin nöqtəsi 25,6 metr ikən ortalama dərinlik 5,8 metrdir. Cəmi sahillərinin uzunluğu 2.385 kmdir. Dənizdən yüksəkliyi 341,4 metrdir.

Balxaş
qaz. Balkaş
Lake Balkhash.jpg
Balxaş gölü
46°32′27″ şm. e. 74°52′44″ ş. u.
Ölkə Qazaxıstan Qazaxıstan
Mütləq hündürlüyü 340 m
Eni 9 km – 74 km
Uzunluğu 605 km
Sahil uzunluğu 2 385 km
Sahəsi 16 km²
Həcmi 112 km³
Dərin yeri 26 m
Orta dərinliyi 5,8 m
Axan çay yoxdur
Şəffaflığı 1-5,5 m
Balxaş xəritədə
Balxaş
Balxaş
Balxaş (Qazaxıstan)
Blue pog.svg
Balxaş
Balxaş gölü
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Balxaş gölü iki hissəyə ayrılır. Qərb hissəsi dayaz və enli, sahilləri çox parçalanmışdır. Suyu şirindir. Şərq hissəsi nisbətən dar, sahilləri az girintili-çıxıntılıdır. Burada su bir qədər şordur. balxaş gölünü şimal sahilləri hündür və sıldırımlı, cənub sahilləri alçaq və hamardır. Gölə İli çayı, Qaratal, Aksu, Lepsa və s. çaylar tökülür. Səhra iqlimi var. Orta temperatur iyulda təqribən 24°S, yanvarda isə —8°S-dir. Noyabrdan aprelin ortalarınadək donmuş olur. Suyun temperaturu dekabrda 0°S, iyulda 28°S olur. İllik yağıntının miqdarı təqribən 180 mm-dir.

Balxaş gölünün heyvanlar aləmi az inkişaf etmişdir. Suf, marinka və xanı balığı tutulur. Çəki balığı, Aral nərəsi və s. yetişdirilir. Su quşları çoxdur. Bu göl gəmiçiliyə yararlıdır. Burılbaytal və Burli-Tobe mühüm əhəmiyyət kəsb edən limanlarıdır. Balxaş şəhərindəki mədən-metallurgiya kombinatında gölün suyundan istifadə edilir.

Gölün tarixiRedaktə

Göl uzun illər boyunca Çin hakimiyyətində idi, Çinin cənub-şərqdəki ən uc sərhədini təşkil edirdi. Lakin 1864də Çinlilərin Haqsız Andlaşma dedikləri razılaşma ilə Balqaş Gölü Rusiyaya buraxıldı. Sovetlər Birliyinin dağılması ilə göl rəsmi olaraq Qazaxıstan sərhədləri içində qaldı.