Benben — Qədim Misir dininin Heliopolit formasının yaradılış mifində, yaradan tanrı Atumun məskunlaşdığı Nunun ibtidai sularından yaranan bir təpə idi. Benben daşı (həmçinin piramida kimi tanınır) piramidanın üst daşıdır.

İlkin kurqanRedaktə

 
On ikinci sülalədən Benben daşı. Misir Muzeyi, Qahirə.

Məsələn, piramida mətnlərində 587 və 600-cü kəlamlarda Atumun özünü bəzən "kurqan" adlandırırlar. Heliopolisdə yerləşən kiçik bir piramidaya çevrildiyi deyilir. Digər şəhərlər ibtidai kurqan haqqında öz miflərini inkişaf etdirdilər. Memfisdə yerin allahı olan tanrı Tatenen ibtidai kurqanların təcəssümü idi.

Benben daşıRedaktə

Kurqanın adını daşıyan Benben daşı Heliopolisdəki Ra məbədində müqəddəs daş idi. Günəşin ilk şüalarının düşdüyü yer idi. Onun sonrakı obelisklərin prototipi olduğuna inanılır və böyük piramidaların baş daşları onun dizaynına əsaslanırdı. Piramidanın qapaq daşı və ya yuxarı hissəsinə də piramida deyilir. Qədim Misirdə, ehtimal ki, günəşdə parıldamaq üçün qızılla örtülmüşdülər. Çox vaxt oyma təsvirləri və yazıları olan bir çox Benben daşları dünya muzeylərindədir.

Feniks üçün ilham mənbəyi olan quş tanrısı Bennu, Benben daşında və ya müqəddəs söyüddə yaşadığı deyilən Heliopolisdə hörmətlə qarşılanırdı.

Barri Kempin fikrincə, benben, feniks və günəş arasındakı əlaqə yaxşıca alliterasiyaya əsaslana bilərdi: günəşin doğuşu, veben, günəşin şüalarını bennu quşunun yaşadığı benbenə doğru göndərirdilər. Piramida mətnlərində zaman zaman Atumdan bəhs edir.[1]

Tarixi inkişafRedaktə

 
Misir papirusundan Bennu quşu.

Ən qədim zamanlardan Benben obrazı iki şəkildə stilizə edilmişdir; birincisi uclu piramidal formaya malik idi, bu, yəqin ki, piramidalar və obelisklər üçün nümunə idi. Digər forma yuvarlaq üstü idi; Bu, yəqin ki, Benbenin ayrıca bir əhd obyekti və pərəstiş obyekti kimi mənşəyi idi.

Beşinci sülalə dövründə benbenin təsviri çömbəlmiş obelisk kimi tərtib edilmişdir. Sonralar, Orta Krallıq dövründə uzun nazik obeliskə çevrildi. [2]

Həmçinin baxRedaktə

  • Ancient Egyptian creation myths
  • Baetylus
  • Egyptian sun temple
  • Abzu
  • Lingam

İstinadlarRedaktə

  1. Hart, p.16
  2. Joyce Tyldesley, The Penguin Book of Myths and Legends of Ancient Egypt. Penguin UK, 2010 ISBN 014196376X

Xarici keçidlərRedaktə