Biləcəri

Biləcəri kəndi — Azərbaycan Respublikasının Binəqədi rayonunun inzibati-ərazi vahidində iri şəhər tipli qəsəbə (1936cı ildən Şəhərə ən yaxın kənd olduğu üçün "qəsəbə" statusu verilmişdir).

Biləcəri
Bileceri - panoramio (3).jpg
40°25′53″ şm. e. 49°48′29″ ş. u.
Ölkə  Azərbaycan
Rayon Binəqədi rayonu
Tarixi və coğrafiyası
Saat qurşağı
Biləcəri xəritədə
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

TarixiRedaktə

Biləcəri qəsəbəsi Bakının ən qədim kəndlərindəndir. 1936-cı ildə qəsəbə statusu almışdır. Tarixi mənbələrin məlumatına əsaslanan tədqiqatçılara görə, yaşayış məntəqəsinin etnotoponim olub, türkdilli xəzərlərin Bələncər tayfasının adını əks etdirir. Bələncərlərin Azərbaycana miqrasiyası Sasani şahı I Xosrov Ənuşirəvanın (531-579) Azərbaycana köçürdüyü xəzərlərlə və VIII əsrin əvvəllərində ərəb əmiri Cərrah ibn Abdullahın Xəzər ölkəsinə hücum edərək onun üç paytaxt şəhərindən Arana xeyli əhali köçürməsi ilə əlaqələndirilir. Yaşayış məntəqəsinin coğrafi mövqeyinə əsaslanan digər tədqiqatçılar isə bu toponimi qədim türk dillərindəki belen (aşırım, alçaq dağ) və cər/cəri (sıldırım, yarğan) komponentlərinin birləşməsi kimi "Aşırımlı yarğan" mənasında izah edirlər.

Biləcəri kəndinin məscidi 1658-ci ildə II Şah Abbasın sərkərdəsi Biləcərili Bəylər bəyi Əmir Muradxan tərəfindən tikdirilmişdir.

Başqa bir etimologiyaya görə "Biləcəri" sözü "hərbi şəhər" deməkdir.[1]

Akademik Tofiq Hacıyevin fikrincə Bilə (bala "kiçik") + cər (yer) birləşməsindən yaranmışdır. C->y əvəzlənməsi çox qədim türk dilində olmuş fonetik hadisədir. M.Kaşğarlı da qeyd edir ki, yabqu-cabqu şəklində də deyilir.

ƏhalisiRedaktə

Əhalisi əsasən azərbaycanlılardan ibarətdir. Şiə əhlidir.

İqtisadiyyatıRedaktə

Qafqazın ən böyük dəmir yolu qovşağı buradadır. Sovet dövründə Biləcəri, respublikanın sənaye mərkəzlərindən birinə çevrilmişdir.

İstinadlarRedaktə

MənbəRedaktə

  • Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. II cilddə. Bakı: 2007, I cild, səh.96.

Həmçinin baxRedaktə