?Dərman qulançarı
Asparagus officinalis
Spargelbeeren.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:Birləpəlilər
Sıra:Quşqonmazçiçəklilər
Fəsilə:Quşqonmazkimilər
Cins:Qulançar
Növ: Dərman qulançarı
Elmi adı
Asparagus officinalis L.
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ITIS  
NCBI  
EOL  
GRIN  
IPNI 
TPL 

SinonimRedaktə

  • Asparagus altilis (L.) Asch.
    • Asparagus altilis subsp. oxycarpus (Steven) K.Richt.
    • Asparagus altilis subsp. polyphyllus (Steven ex Ledeb.) K.Richt.
  • Asparagus caspius Schult. & Schult.f.
  • Asparagus caspius Hohen. [Illegitimate]
  • Asparagus collinus Schur [Illegitimate]
  • Asparagus esculentus Salisb.
  • Asparagus fiori Sennen
  • Asparagus hedecarpus Andrews ex Baker
  • Asparagus hortensis Mill. ex Baker
  • Asparagus littoralis Steven
    • Asparagus officinalis var. altilis L.
    • Asparagus officinalis var. campestris Gren. & Godr.
    • Asparagus officinalis var. collinus Nyman
    • Asparagus officinalis subsp. officinalis officinalis
    • Asparagus officinalis var. oxycarpus (Steven) Nyman
    • Asparagus officinalis subsp. polyphyllus (Steven ex Ledeb.) Nyman
    • Asparagus officinalis var. strictus Boiss.
  • Asparagus oxycarpus Steven
  • Asparagus paragus Gueldenst. ex Ledeb.
  • Asparagus polyphyllus Steven ex Ledeb.
  • Asparagus polyphyllus Steven
  • Asparagus sativus Mill.
    • Asparagus scaber var. littoralis (Steven) Nyman
  • Asparagus setiformis Krylov
  • Asparagus tenuifolius Gilib. [Invalid]
    • Asparagus trichophyllus var. medius Bong. & C.A.Mey.
  • Asparagus vulgaris Gueldenst. ex Ledeb.

Təbii yayılmasıRedaktə

Atlantik okeanı hövzəsində və Orta Avropa da, Qafqaz da, Qərbi Sibir də, Orta Asiya da, Afrika da və Asiya da yayılmışdır.

Botaniki təsviriRedaktə

Hündürlüyü 50-150sm-ə çatan çoxillik bitkidir. Gövdəsi düz dayanan, hamar budaqlıdır. Yan budaqları yastılaşmışdır. Əsas yarpaqları pulçuqlara qədər reduksiyaya uğramış yarpaqlar əvəz edir. Onların qoltuqlarında nazik, düz,uzunluğu 1-3 sm olan, 3-6 ədəd oturan filokladodiləri vardır. Bitki ikievlidir. Çiçəkləri yan budaqların qoltuqlarında yerləşir. Erkək çiçəklərin uzunluğu 5 mm, boruvari, ağ və yaşılımtıl-sarıdır. Dişi çiçəkləri iki dəfə azdır. İyunun ortalarından çiçəkləyir. Meyvəsi qırmizı rəngli, diametri 8 mm olan giləmeyvədir. Toxumlarla, vegetativ və kökümsovların bölünməsi ilə çoxaldılır.

EkologiyasıRedaktə

Kserofit, işıqsevəndir. Çəmənlərdə, çöllərdə, kolluqlarda bitir. Torpaq şəraitinə tələbkardır, yüngül, qumluca və ya gillicə torpaqlara üstünlük verir. Torpağın yüksək turşuluğunu sevmir.

Azərbaycanda yayılmasıRedaktə

Qarabağda, Şirvanda, Murovdağda, Alazan-Əyriçayda, Gədəbəydə, Göygöldə, Lənkəranda meşələrdə rast gəlinir.

İstifadəsiRedaktə

Qida, dekorativ əhəmiyyətlidi. Qidada cavan, sulu, ətli zoğları istifadə edilir. Qulançarın zoğlarının xoş dadı və nazik qoxusu onda xüsusi maddə - asparagenin olmasına görədir.

Məlumat mənbələriRedaktə

Azərbaycan Dendroflorası II cild-Bakı:"SƏDA",2015,388 səh. T.S.Məmmədov