Dreyer Karl Teodor (3.2.1889, Kopenhagen - 20.3.1968, Kopenhagen) - Danimarka rejissoru, ssenarist, Danimarka kinematoqrafiyasının yaradıcılarından biri. Avropanın ən tanınmış kinematoqraflarından biri [1]. 1908-ci ildən jurnalist işləmişdir.

Dreyer Karl Teodor
Carl Theodor Dreyer
Carl Theodor Dreyer (1965) by Erling Mandelmann.jpg
Doğum tarixi 3 fevral 1889(1889-02-03)
Doğum yeri Kopenhagen, Danimarka
Vəfat tarixi 20 mart 1968(1968-03-20) (79 yaşında)
Vəfat yeri Kopenhagen, Danimarka
Vəfat səbəbi ağciyər iltihabı
Vətəndaşlığı Danimarka
Peşəsi Kinorejissor
Fəaliyyət illəri 1919-1964
Üzvlüyü
Mükafatları Qızıl Şir, Venesiya Film Festivalı (1955)
IMDb ID 0003433
carlthdreyer.dk
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

HəyatıRedaktə

Dreyer Ensa Kristiana Torpanın nigahdan kənar uşağı idi. Ensa fermer idi və uşağın anası yanında işləyən Yozefina Bernardina Nilson idi. Yozefina abort zamanı ölmüşdür. İlk iki ilini uşaq sığınacaqda yaşamış, daha sonra ciddi lüteran ailəsi, tipoqraf olan Karl Teodor Dreyerin yanında böyümüşdür. Məhs Dreyer Karl Teodor adını da onu şərəfinə almışdır.

16 yaşında Dreyer yüksək qiymətlərlə klassik qimnaziyanı başa vurmuşdur. Daha sonra qəyyumlarını (himayəçiləri) tərk edərək jurnalistlika ilə məşğul olaraq pul qazanmışdır. Dreyer əsasən liberal nəşriyyat olan «Politiken» ilə əməkdaşlıq etmişdir..

YaradıcılığıRedaktə

1912-ci ildən Kopenhagendəki “Nordisk Film” studiyasında titrlər müəllifi, montajçı, ssenarist olmuşdur [2]. Bu illərdə onun ssenarisi ilə 22 film çəkilmişdir [3]. “Prezident” (1919) filmi Dreyerin rejissor debütüdür. “İblisin kitabından səhifələr” (1920), “Keşişin dul arvadı” (1920), “Yaxınlarını sev” (1921), “Mixael” (1924), “Arvadına hörmət et” (1925) filmlərini çəkmişdir.

Dreyerin “Janna d’Arkın əzabları” (1927) filmi dünya kinematoqrafiyasının ən yaxşı filmlərindən biri hesab edilmişdir. Kommersiya kinosunun əleyhinə olan Dreyer ilk səsli “Vampir” filmindən sonra uzun müddət işsiz qalmışdı. 1943-cü ildə kinoya qayıtmış və “Qəzəb günü” filmini (X.Virs-Ensenin “Peterin qızı Anna” pyesi üzrə) çəkmişdir. “Söz” (1955; K.Munkun eyniadlı pyesi üzrə; Venesiya Beynəlxalq kinofestivalının baş mükafatı), “Gertruda” (1965; Y.Söderberqin eyniadlı pyesi üzrə) filmlərində Dreyer yaradıcılığının əsas mövzusu getdikcə dini-mistik məna kəsb etməyə başlamışdır. O, Danimarka sənədli kinematoqrafiyasının inkişafına böyük töhfələr vermişdir: “Analara kömək” (1942), “Danimarkanın kənd kilsələri” (1947), “Torvaldsen” (1949), “Storström körpüsü” (1950), “Qəsr içində qəsr “ (1954). Rej. Y.Rosun “Şekspir və Kronborq” (1950), “Rene və Neskenin yenidən qurulması” (1954) filmlərinin ssenari müəllifidir.

MənbəRedaktə

"Dreyer Karl Teodor". Azərbaycan Milli Ensiklopediyası[25 cilddə]. Bakı: “Azərbaycan Milli Ensiklopediyası” Elmi Mərkəzi. ISBN 978-9952-441-00-0.

Xarici keçidlərRedaktə

İstinadlarRedaktə

  1. В списке 50 величайших фильмов, отобранных по итогам опроса 846 профессиональных кинокритиков журналом Sight & Sound, фигурируют три фильма Дрейера — больше только у Годара.
  2. Кругосвет. Дрейер, Карл Теодор
  3. Дрейер Карл Теодор // Энциклопедический словарь. 2009.