Əsas menyunu aç

Etilen (C2H4) - alken sırasına daxil olan doymamış karbohidrogendir.

Etilen
Etilen:kimyəvi formul
Etilen: molekulların görünüşü
Ümumi
Kimyəvi formuluC2H4
Molyar kütlə28.05 q/mol
Termik xüsusiyyətlər
Ərimə nöqtəsi−169.2 °S
Qaynama nöqtəsi−103.7 °S

AlınmasıRedaktə

etilen, üzvi maddələri quru distillə etdikdə əmələ gəlir. İşıq qazı və krekinq qazlarının tərkibində çox olur. laboratoriyalarda etileni etil spirtindən, qatı sulfat turşusu vasitəsilə, su ayirmaqla alırlar.

XassələriRedaktə

Etilen rəngsiz, iysiz və yanıcı qazdır, suda pis, spirt və efirdə yaxşı həll olur. Etilen qazından sənayedə müxtəlif sintezlər üçün istifadə edilir. Ondan etil spirti, etilxlorid, dixloretan, etilenoksid, iprit və başqa maddələr alırlar. Yüksək təzyiqdə müxtəlif temperaturlarda və müxtəlif katalizatorlar vasitəsilə etileni polimerləşdirərək ondan maye olefin karbohidrogenləri, yüksəközlülü sürtkü yağları, kayçukabənzər elastik bərk polimer alırlar. Etilenin özü vasitəsiz olaraq az işlənir. Onu bəzən meyvələri tez yetişdirmək üçün tətbiq edilir, asetilenlə qatışığını metal emalında işlədir və ya ondan narsilen adlanan natrkotok maddə kimi təbabətdə istifadə edirlər.

Kimyəvi xassələriRedaktə

  • Halogenləşmə:
CH2=CH2 + Br2 → CH2Br—CH2Br
  • Hidridləşmə:
CH2=CH2 + H — H → CH3 — CH3 (Nikelin iştirakıilə)
  • Hidrohalogenləşmə:
CH2=CH2 + HBr → CH3 — CH2Br
  • Hidratlaşma:
CH2=CH2 + HOH → CH3CH2OH (katalizatorun iştirakı ilə)
  • Oksidləşmə:
3CH2=CH2 + 2KMnO4 + 4H2O → 3HOH2C — CH2OH + 2MnO2 + 2KOH
  • Yanma:
C2H4 + 3O2 → 2CO2 + 2H2O
  • Polimerləşmə (polietilenin alınması):
nCH2=CH2 → (-CH2-CH2-)n

ƏdəbiyyatRedaktə

  • Claus-Jürgen Estler: Pharmakologie und Toxikologie. Schattauer, Stuttgart 1992, 2000, ISBN 3-7945-1898-5.
  • Thomas Heidermann: Rußbildung in vorgemischten Ethen-Luft-Flammen bei hohem Druck. Cuvillier, Göttingen 1995, ISBN 978-3-89588-231-9.
  • Christoph Richter: Transport von Ethen durch Polyelektrolytgele mit Silberionen als Carriern. Shaker, Aachen 1995, ISBN 3-8265-0401-1.
  • Sven Rudolph: Synthese, Eigenschaften und Blends von Ethen/1-Hexen-Copolymeren. Tectum, Marburg 2000, ISBN 3-8288-0869-7.
  • M.Mövsümzadə, P.Qurbanov "Üzvi kimya", Maarif-1983.