Faydalı qazıntı yataqlarının axtarışı


Faydalı qazıntı yataqlarının axtarışı - faydalı qazıntı yataqlarının aşkar edilməsi və perspektivliyinin qiymətləndirilməsi məqsədilə aparılan işlər kompleksi; rayonun geoloji quruluşunun öyrənilməsi, geoloji əsasda axtarış şərtləri və əlamətlərinin analizinə uyğun olaraq yerinə yetirilir və adətən daha irimiqyaslı geoloji planalma işlərilə müşayiət olunur. Həlli tələb olunan məsələlərin məqsədindən asılı olaraq, axtarışlar iki ardıcıl mərhələdə aparılır: perspektiv və dəqiq. Perspektiv axtarış mərhələsindəki işlər öyrənilməmiş və zəif öyrənilmiş ərazilərdə filiz təzahürləri və ya faydalı qazıntı yataqlarının varlığı güman edilən sahələrdə aparılır. Dəqiq axtarış perspektiv axtarış etapında müəyyənləşdirilmiş sahələrdə aparılır. Etapın məqsədi–filiz təzahürlərinin perspektivliyini qiymətləndirməkdən ibarətdir. Axtarış mərhələsində, fiziki-coğrafi şərait, filiz cisminin yatma dərinliyi, köklü süxur çıxışlarının açılma dərəcəsi və ərazinin geoloji quruluşunun xüsusiyyətlərindən asılı olaraq müxtəlif axtarış üsullarından istifadə edilir. Bunlardan başlıcası geoloji planalma üsuludur. Axtarışın digər üsulları yataqların axtarış əlamətlərinin aşkar edilib öyrənilməsinə əsaslanır. Məsələn, geofiziki axtarış üsulları – anomal geofiziki sahələrin aşkar edilib öyrənilməsinə, geokimyəvi axtarış üsullar qrup–səpələnmə oreolların geokimyəvi öyrənilməsinə, valun-buzlaq, qırıntı-çay və şlix üsulları mexaniki səpinti oreollarının öyrənilməsinə əsaslanır. Köklü süxurlar və faydalı qazıntı yatağında süni çıxaşlar yaratmaq məqsədilə, habelə yatağın sınanması və konturlanması üçün səth örtüyündə təmizləmə, kanava, şurf, mexaniki qazıma və başqa işlər aparılır.

Faydalı qazıntı yataqlarının axtarışı
Elm Geologiya

MənbəRedaktə

Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. — Bakı: Nafta-Press, 2006. — Səhifələrin sayı: 679.