Gürcüstan sənayesi

Gürcüstan sənayesi — mədənçilik və emal sənayesinin bir sıra sektorları. Hazırda Gürcüstanda sənaye müəssisələrinin əksəriyyəti ya işləmir, ya da qismən yüklənir (onların potensialından təxminən 20% istifadə olunur).[1][2]

Gürcüstanda ən vacib sənaye sahələri bunlardır: qida və yüngül sənaye, qara və əlvan metallurgiya.[1]

Sənayedə işləyənlərin ümumi sayı 85,7 min nəfərdir, o cümlədən mədənçıxarma - 4,3 min nəfər, emal sənayesi - 58,8 min nəfər, elektrik, qaz və su təchizatı - 22,6 min[3].

TarixiRedaktə

Sovet dövrüRedaktə

Sovet dövründə Gürcüstanda qida, çuqun, kömür, polad borular, neft məhsulları, gübrələr, dəzgahlar, lokomotivlər və təyyarə yığımı üzrə ixtisaslaşmış inkişaf etmiş bir sənaye var idi. [4] Gürcüstanda aparıcı sənaye sahələri elektrik enerjisi, yanacaq, qara metallurgiya, maşınqayırma, kimya, yüngül və qida idi.

1990-cı ildə sənaye məşğul əhalinin 27%-ni təşkil edirdi.

1991-ci ildən sonraRedaktə

1992-ci ildə Gürcüstanın sənaye istehsalının həcmi 40% azalıb. 1998-ci ilə qədər Gürcüstanda sənaye istehsalının həcmi 1990 -cı ilin səviyyəsinin 16% -ni təşkil etdi. [5]

Sənayenin Gürcüstanın ÜDM-də payı 1990-2005-ci illərdə azaldı. 22.9%-dən 12.1%-ə qədər.[4]

2005-ci ildə sənaye istehsalının həcmi 2004-cü illə müqayisədə 16,4% artaraq 2,0 milyard lari (1,1 milyard dollar) təşkil etmişdir. Son illərdə əsas sənaye artımını qida sənayesi, metal filizlərinin (əsasən manqan) çıxarılması, həmçinin metal və qeyri-metal məmulatların istehsalı təmin edir. [4] 2005-ci ildə sənaye istehsalının strukturunda (enerji istisna olmaqla) bu sənaye sahələrinin ümumi payı 76%idi.[4]

2006-cı ilin birinci yarısında sənaye istehsalı 658 milyon lari (382,6 milyon dollar) təşkil etmişdir. İqtisadi fəaliyyətin milli statistik təsnifatına uyğun olaraq, göstərilən dövrdə Gürcüstan sənayesinin ayrı -ayrı sektorlarının artım templəri aşağıdakılardır: mədənçıxarma və hasilat sənayesi — 109,8%, emal — 123,8%, elektrik, qaz və su təchizatı — 102,4%.

2007-ci ildə sənaye istehsalının həcmi 2,3 milyard dollar təşkil etmişdir.[6]

2009-cu ilin sonunda Gürcüstanda sənaye istehsalı 8,5% azalıb.

Metal filizi mədənçiliyi və metallurgiyaRedaktə

2005-ci ildə Gürcüstanın sənaye istehsalında metal istehsalının payı 9,8%, metal filizinin payı 4,06 % təşkil edirdi.[4]

"Chiaturmarganets" şirkəti, dünyanın ən böyük manqan konsentratları istehsalçılarından olan Chiatura manqan yatağından manqan filizinin çıxarılmasını və ilkin emalını həyata keçirir. [7][8] 2004 -cü ildə şirkət 150 min ton manqan konsentratı istehsal etdi. [7] Chiaturmarganets məhsullarının əsas istehlakçısı Zestafon Ferroalaşım Zavodudur. [9]

Zestafon Ferroalaşım Zavodu ən böyük ferro ərintiləri istehsalçısı və Gürcüstanda ən böyük ixracatçısıdır.[8][10] Ferro ərintiləri Gürcüstan ixracatının əsas əmtəəsidir, onların ixracdakı payı təxminən 17%-dir. [11]

Madneuli mədən və emalı zavodu Madneuli yatağından polimetal filizləri çıxarır (ondan filizin həcmi ildə 2 milyon tondan çoxdur), həmçinin qızıl-mis konsentratı istehsal edir, onun məhsulları Gürcüstan ixracatının əhəmiyyətli hissəsini təşkil edir. [12][13][14] Zavod, Rusiya Sənaye İnvestorları maliyyə və sənaye qrupu tərəfindən idarə olunur.[12][14][15]

Rustavidə borular və qara metallar istehsal edən bir metallurgiya zavodu mövcuddur.[3]

Metal filizi hasilatı ilə məşğul olanların sayı - 1,6 min nəfər, metallurgiya istehsalında — 9,7 min nəfər (2008)

İstinadlarRedaktə

  1. 1 2 Грузия (справочная информация) // МИД РФ, 18 февраля 2009
  2. Большая российская энциклопедия, Том 8, стр 65-67
  3. 1 2 Статистический ежегодник Грузии, 2009 // Geostat.ge
  4. 1 2 3 4 5 А. Г. Егиазарян «Грузия: структурные проблемы и турецкая экономическая экспансия (1994—2007)» Arxivləşdirilib 2010-10-11 at the Wayback Machine // REGNUM, 2007
  5. Мацнев Д. А. «Страны Центральной Азии и Кавказа в СНГ — экономический аспект» Arxivləşdirilib 2021-10-06 at the Wayback Machine // CA&CC Press
  6. Factbook: Georgia Arxivləşdirilib 2015-10-16 at the Wayback Machine // ЦРУ
  7. 1 2 «ЕвразХолдинг» отказался от Грузии // РБК daily, 21 июня 2005
  8. 1 2 Новости для инвесторов Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine // РБК, 20 января 2005
  9. «ЕвразХолдинг» пришел в Грузию // РБК daily, 20 января 2005
  10. Побастовали и баста Arxivləşdirilib 2016-03-06 at the Wayback Machine // Georgia Times, 26 апреля 2010
  11. Внешнеторговый оборот Грузии увеличился на 15 % Arxivləşdirilib 2010-08-29 at the Wayback Machine // Росбалт, 26 апреля 2010
  12. 1 2 «Промышленные инвесторы» займутся золотом // Коммерсантъ, 2 ноября 2005
  13. Министр экономики побывал в АО «Маднеули» // Бизнес Грузия, 24 марта 2010
  14. 1 2 Комплекс «Маднеули» — «Кварцит» Arxivləşdirilib 2009-01-23 at the Wayback Machine // Промышленные инвесторы
  15. Конфликт в Осетии и Грузии: война против развития // Время новостей, 22 августа 2008