III Aleksandr

III Aleksandr (26 fevral (10 mart) 1845[1][2] və ya 10 mart 1845[3], Aniçkov sarayı[d], Sankt-Peterburq, Rusiya imperiyası[7][8]20 oktyabr (1 noyabr) 1894[1][2], Livadiya sarayı, Livadiya, Yalta qəzası[d], Tavriya quberniyası[d], Rusiya imperiyası[9][10][11])— Romanovlar sülaləsinin üzvü, 1881–1894-cü illərdə Rusiya imperiyasının imperatoru. Təmsil etdiyi hökumətə qarşı çıxmış və rus millətçiliyini dəstəkləmişdir.

III Aleksandr
rus. Алекса́ндр III Алекса́ндрович
Tsar Alexander III of Russia 2.jpg
bayraqRusiya imperatorubayraq
Sələfi II Aleksandr
Xələfi II Nikolay
Şəxsi məlumatlar
Doğum adı Александр Александрович
Doğum tarixi 26 fevral (10 mart) 1845[1][2] və ya 10 mart 1845(1845-03-10)[3]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 20 oktyabr (1 noyabr) 1894[1][2] (49 yaşında)
Vəfat yeri
Dəfn yeri
Sülalə Romanovlar sülaləsi Romanovlar sülaləsi
Atası II Aleksandr[1]
Həyat yoldaşı
Uşaqları
Hərbi xidmət
Rütbəsi
  • praporşik (26 fevral 1852 (Julian)–)
  • podporuçik (26 fevral 1853 (Julian)–)
  • poruçik (24 dekabr 1855 (Julian)–)
  • ştabs-kapitan (26 fevral 1859 (Julian)–)
  • kapitan (26 fevral 1862 (Julian)–)
  • polkovnik (6 sentyabr 1863 (Julian)–)
  • general-mayor (30 avqust 1865 (Julian)–)
  • general-leytenant (24 sentyabr 1868 (Julian)–)
  • infanteriya generalı (30 avqust 1874 (Julian)–)
  • tam süvari generalı (30 avqust 1874 (Julian)–)
  • general adyutant
praporşik, podporuçik, poruçik, ştabs-kapitan, kapitan, polkovnik, general-mayor, general-leytenant, infanteriya generalı[d], tam süvari generalı[d], general adyutant[d]

İmzanın şəkli
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

HəyatıRedaktə

Çar I Nikolayın nəvəsi, vəliəhd şahzadə Aleksandr Nikolayeviçin (II Aleksandr) ikinci oğlu idi. Qardaşı vəliəhd şahzadə (1855-dən sonra) Nikolay Aleksandroviçin 1865-ci ildə ölümünə qədər vəliəhd olmağı xəyal kimi düşünən Aleksandr, şahzadə olarkən dövrünün hersoqlarına verilən ilk və orta təhsilini almağa başladı. Yalnız 1865-ci ildə vəliəhd olarkən, rus dövlət adamı K. P. Pobedonostsev tərəfindən yetişdirilməyə başlandı. Qardaşı Nikolay, ölümündən əvvəl nişanlısını Danimarkalı şahzadə Daqmarın (Ortodoks olduqdan sonra Mariya Fyodorovna) Aleksandr ilə evlənməsini istəmişdi. Bu istəklə razılaşan Aleksandr və Daqmarın çox xoşbəxt bir evlilikləri oldu. Aleksandr, vəliəht olarkən atası ilə müxtəlif mövzularda razılaşmamağa başladı. Bu münaqişə, Franız-Alman döyüşü zamanı zirvəyə çatdı. Aleksandr fransızları; Çar isə almanları dəstəklədi. Almanlardan xoşu gəlməyən Aleksandr, Pebodonostsevdən aldığı təhsillə bağlı olaraq ifrat millətçi və dindar Ortodoks olmuşdu. Ona lağ edən atasına məhəl qoymayan Aleksandr, 1877–1878 Osmanlı-Rus müharibəsində Rus ordusunun sol qanadına rəhbərlik etdi. Amma Rusiyanın ələ keçirdiyi əraziləron çoxu, alman kansleri Otto fon Bismarkın rəhbərliyindəki Berlin Konqresində itirilərkən o, xəyal qırıqlığına uğradı və buna görə də almanları bağışlamadı.

Çar II Aleksandr, 1881-ci il 13 mart tarixində Loris-Məlikov konstitusiyasını imzaladığı gün, Xalqın İradəsi təşkilatının həyata keçirdiyi bombalı sui-qəsd zamanı ölərkən, ertəsi gün Aleksandr, III Aleksandr adı ilə çar oldu. İlk işi atasının imzaladığı konstitusiyanı ləğv etmək oldu. Buna görə də Rusiya, Qərbin sözdə liberalizmi ilə deyil, Ortodoks dəyərləri ilə xilas ola bilərdi.

Aleksandrın əsas qayəsi; dili, dini, idarə forması bir olan bir ölkə yaratmaq idi. Bu məqsədlə; alman, polşa, fin, uyğur və qırğız əsilli insanlara rus dilini və rusca təhsil keçən məktəbləri məcburi olaraq qəbul etdirdi, yahudilərə təziq göstərdi və mərkəzdən uzaqda yerləçən, alman, polşa və isveç təşkilatlarının qalıqlarını aradan qaldırdı.

Xarici əlaqələrdə sülh tərəfdarı olan Aleksandr, buna baxmayaraq almanlardan razı deyildi. Ancaq yenə də bu ölkə ilə yarana biləcək ziddiyyətdən yayındı. Hətta Almaniya, Avstriya və Rusiyanın daha əvvəl qatıldığı "Üç İmperatorluq" ittifaqını qısa müddətlik canlandırdı. Ancaq xüsusilə II Vilhelmin hakimiyyətinin ilk illərində Almaniya daha soyuq münasibət göstərdi.

1894-cü il noyabrın 1-də ölümündən sonra taxta Rusiyanın son çarı olan oğlu II Nikolay keçdi.

İstinadlarRedaktə

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Александр III (rus.). // Энциклопедический словарь / под ред. И. Е. Андреевский СПб: Брокгауз — Ефрон, 1890.Т. I. С. 411–413.
  2. 1 2 3 4 D. M. W. Alexander III. (ing.). // Encyclopædia Britannica: a dictionary of arts, sciences, literature and general information / H. Chisholm 11 New York, Cambridge, England: University Press, 1911.Vol. 1. P. 581–583.
  3. 1 2 Alexander III (швед.). SLS.
  4. 1 2 Мария Феодоровна (rus.). // Энциклопедический словарь СПб: Брокгауз — Ефрон, 1896.Т. XVIIIа. С. 639.
  5. 1 2 Николай II (rus.). // Энциклопедический словарь СПб: Брокгауз — Ефрон, 1897.Т. XXI. С. 124–128.
  6. 1 2 Михаил Александрович (rus.). // Энциклопедический словарь СПб: Брокгауз — Ефрон, 1896.Т. XIXа. С. 485.
  7. 1 2 http://iranian.com/main/blog/darius-kadivar/persian-conquest-bakhtiars-great-nephew-restore-paris-famed-bridge.html.
  8. 1 2 https://www.princeton.edu/~achaney/tmve/wiki100k/docs/Alexander_III_of_Russia.html.
  9. 1 2 http://sputniknews.com/voiceofrussia/radio_broadcast/2248142/2314900/.
  10. 1 2 http://www.freewebs.com/georgeromanov/theparentsofgeorge.htm.
  11. 1 2 Ливадия (rus.). // Энциклопедический словарь СПб: Брокгауз — Ефрон, 1896.Т. XVIIа. С. 644.