IV Çarlz (Fransa kralı)

IV Çarlz (fr. Charles de la Marche) və ya Dazbaş Filipp (fr. Charles le Bel) (18 may 1294[1]1 fevral 1328[2], Vensen, Fransa metropoliyası) — FransaNavarra kralı.[3][4][5][6][7][8]

IV Çarlz
fr. Charles IV de France
Charles4 mini.jpg
FransaNavarra kralı
3 yanvar 1322 - 1 fevral 1328
Sələfi V Filipp
Xələfi VI Filipp
II Janna
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 18 may 1294[1]
Vəfat tarixi 1 fevral 1328[2] (33 yaşında)
Vəfat yeri
Vəfat səbəbi vərəm
Dəfn yeri
Atası IV Filipp
Anası I Janna
Həyat yoldaşları Burqundiyalı Blanş
Lüksemburqlu Mariya
Evrolu Janna
Uşağı Orleanlı Blanş
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Oğul varisi olmadan vəfat edən qardaşı V Filippin ölümünün ardından 1322-ci ildə Fransa taxtına çıxan IV Çarlz ilk öncə Flandriyada çıxan kəndli üsyanlarıyla məşğul oldu. Ardından 1324-cü ildə Müqəddəs Roma imperatoru olmağa cəhd etdi ancaq bu cəhdi uğursuz nəticələndi.

Digər yandan bacısı İzabellanın əri olan İngiltərə kralı II Eduardla münasibətləri pisləşdi. Çünki Akvitaniya hakimi olaraq Fransa kralının vassalı hesab edilən II Eduard bu təbəəliyi qəbul etməkdən imtina edirdi. Nəticədə 1324-cü ildə Akvitaniya bölgəsi 1324-cü ildə fransızlar tərəfindən işğal edildi. Aparılan sülh danışıqları nəticəsində İngiltərə kralı döyüş təzminatı ödəməyi və Fransa kralının təbəəliyini qəbul etdi. Qarşılığında isə Akvitaniya bölgəsinin kiçik bir hissəsi ingilislərə təslim olundu.

1328-ci ildə IV Çarlz eynilə qardaşları kimi geridə oğul varis buraxmadan vəfat etdi. Beləcə, Kapetinqlər sülaləsinin oğul şəcərəsi sonlandı. Səltənət parçalandı. Belə ki, Navarra taxt-tacına onun mərhum qardaşı X Lüdovikin qızı II Janna, Fransa taxt-tacına isə əmisi oğlu Valualı Filipp sahibləndi. Ancaq çox keçmədən mərhum kralın bacısı İzabella oğlunun adına Fransa taxtında haqq iddia etdi. Ancaq fransızlar bunu qəbul etmədilər. Çünki İzabella qardaşının verdiyi fərmanla taxt hüququndan məhrum edilmişdi və bu vəziyyətdə oğlunun da taxtda heç bir iddiası ola bilməzdi. Saray əyanları da tanımadıqları bir ingilisin yerinə, fransız birinin taxta çıxmasını dəstəkləyirdilər. Onsuz da imkansız görülən taxt iddialarının qəbul edilməməsinin ardından ingilislər bu iddialarından əl çəkdilər. Ancaq aralarında yaranan sürtüşmələr VI Filippi ingilislərin Fransadakı mülklərinə əl qoymağa, III Eduardı isə Fransadakı taxt mübarizəsinə qoşulmağa məcbur etdi. Beləcə, 1337-ci ildə İngiltərəFransa krallıqları arasında Yüzillik müharibə başladı.

MənbəRedaktə

  • Echols, Anne and Marty Williams. (1992) An Annotated Index of Medieval Women. Princeton: Markus Wiener.
  • Geanakoplos, Deno. (1975) Byzantium and the Crusades: 1261–1354. in Hazard (ed) 1975.
  • Given-Wilson, Chris and Nigel Saul (eds). (2002) Fourteenth Century England, Volume 2. Woodridge: Boydell Press.
  • Holmes, George. (2000) Europe, Hierarchy and Revolt, 1320–1450, 2nd edition. Oxford: Blackwell.
  • Housley, Norman. (1986) The Avignon papacy and the Crusades, 1305–1378. Oxford: Clarendon Press.
  • Kibler, William W. (1995) Medieval France: an Encyclopedia. London: Routledge.
  • Kooper, Erik (ed). (2006) The Medieval Chronicle IV. Amsterdam: Rodopi.
  • Lord, Carla. (2002) Queen Isabella at the Court of France. in Given-Wilson and Saul (eds) (2002).
  • Neillands, Robin. (2001) The Hundred Years War. London: Routledge.
  • Sumption, Jonathan. (1999) The Hundred Years War: Trial by Battle. Philadelphia: Pennsylvania University Press.
  • Wagner, John. A. (2006) Encyclopedia of the Hundred Years War. Westport: Greenwood Press.

İstinadlarRedaktə

  1. 1 2 Charles IV // Find a Grave (ing.). 1996.
  2. 1 2 Carlos I de Navarra y IV de Francia. // Diccionario biográfico español (isp.). Real Academia de la Historia, 2011.
  3. Hassall, Arthur. (2009) France Mediaeval and Modern: a History. BiblioBazaar.
  4. Ainsworth, Peter. Representing Royalty: Kings, Queens and Captains in Some Early Fifteenth Century Manuscripts of Froissart's Chroniques. in Kooper (ed) 2006.
  5. TeBrake, William Henry. (1994) A Plague of Insurrection: Popular Politics and Peasant Revolt in Flanders, 1323–1328. Philadelphia: University of Pennsylvania Press.
  6. Vauchez, André, Richard Barrie Dobson and Michael Lapidge. (2000) Encyclopedia of the Middle Ages, Volume 1. Cambridge: James Clark.
  7. Nirenberg, David. (1996) Communities of Violence: Persecution of Minorities in the Middle Ages. Princeton: Princeton University Press.
  8. Hazard, Harry H. (ed), (1975) A History of the Crusades: The Fourteenth and Fifteenth Centuries, Volume 3. Wisconsin: Wisconsin Press.