I Aleksandr (Gürcüstan çarı)

I Aleksandr (gürc. ალექსანდრე I დიდი; 139026 avqust 1445) - Baqrationilər sülaləsindən olan Gürcüstan çarı[1] (1412 - 1442). Çar I Konstantinin və Natia Amirejibinin oğlu.

I Aleksandr
ალექსანდრე I დიდი (crop).jpg
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 1390
Vəfat tarixi 26 avqust 1445
Dəfn yeri
Uşağı

Alexander I signature.svg
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Hakimiyyətinin ilk illərində türkmənlərin yürüşlərinə qarşı mübarizə aparmaq məcburiyyətində qaldı. Yalnız 1415-ci ildən etibarən Gürcüstanda sülh hökm sürməyə başladı. I Aleksandr bu dövrdən başlayaraq Əmir Teymur və türkmənlər tərəfindən dağıdılmış ölkəni bərpa etmək üçün fəaliyyətə başladı. Xəzinə boşaldıldığı üçün məskunlaşma vergisinin tətbiq edilməsinə başlanıldı (vergi 1440-cı ildə ləğv edildi). Vergidən əldə edilən vəsaitlə Svetitsxoveli və Ruisi məbədləri, eləcə də bir çox monastır və qala təmir edildi.

Ölkənin yenidən qurulmasıRedaktə

I Aleksandr Gürcüstanın əvvəlki sərhədlərini bərpa etmək istəyirdi. Onun qoşunları 1431-ci ildə Lore qala şəhərini [2] və Lore vadisini tutdular.

I Aleksandr həmçinin gürcü kilsəsinin bərpasına və gücləndirilməsinə kömək etdi. O sarsılmış kilsə torpaq mülkiyyətini bərpa etdi, ölkə xaricindəki gürcü monastırlarının yenidən təmir işlərinə başladı. Çar və çar ailəsinin üzvləri birbaşa inşaat işlərində iştirak edirdilər.[3]

Daxili siyasətRedaktə

Hakimiyyətinin ilk illərində (1412 - 1415) I Aleksandr Dadiani, Şarvaşidze, Samtsxe adlı qiyamçı şahzadələrə qarşı mübarizə abardı. Bəzi hakimləri bölgələrin rəhbərliyindən uzaqlaşdırdı və yerlərinə oğulları - Vaxtanq, Dmitri və Georgini təyin etdi. Ancaq bu təyinatlar əks nəticə verdi. Belə ki, şəhzadələrin ölkənin siyasi həyatında rolları artdı[4] və I Aleksandrın həyatda olmasına baxmayaraq, şəhzadələrə də "çar" deyə müraciət edilməyə başlanıldı.

Dövlət tədbirlərinin icrası zamanı çar oğullarının və çar ailəsinin digər üzvlərinin istəklərini nəzərə almaq məcburiyyətində qaldı. Çar sənədləri təkcə çarın adı ilə deyil, həm də ailə üzvlərinin adları ilə verilirdi ki, bu da mərkəzi hakimiyyətin zəiflədiyini göstərir. Ölkədəki vəziyyət I Aleksandrın taxtdan imtina etməsinə gətirib çıxardı.

Gürcüstanın bir qədər möhkəmənməsinə və bərpasına baxmayaraq, çarın ölümündən sonra ölkədəki siyasi ittifaq dağıldı. Gürcüstan bir neçə çarlığa və knyazlıqlara parçalandı.[5]

İstinadlarRedaktə

  1. Colin P. Mitchell. New Perspectives on Safavid Iran: Empire and Society. Taylor & Francis, 3 mrt. 2011 ISBN 1136991948 p 66
  2. Барбаро и Контарини о России (2-е изд). М.: Наука. пер. Е. Скржинской, М. Михайловского. 1971. 40–42.
  3. Reverend S. C. Malan, Aeterna Press. "A Short History of the Georgian Church". (2015).
  4. Ronald Grigor Suny, The Making of the Georgian Nation: 2nd edition (December 1994), Indiana University Press, ISBN 0-253-20915-3 p.45
  5. Ken Parry. "The Blackwell Companion to Eastern Christianity". (2010), p. 148.

ƏdəbiyyatRedaktə