Jan-Fransua Şampolyon

Fransa tarixçisi

Jan-Fransua Şampolyon (fr. Jean-François Champollion; 23 dekabr 1790(1790-12-23)[3][4][5][…], Figeac[d], Fransa krallığı[4][6]4 mart 1832(1832-03-04)[3][4][5][…], Paris, İyul monarxiyası[7][8][9][…]) — fransız filoloq, alim, şərqşünas və misirşünas.

Jan-Fransua Şampolyon
fr. Jean-François Champollion
Leon Cogniet - Jean-Francois Champollion.jpg
Doğum tarixi
Doğum yeri Fransa
Vəfat tarixi (41 yaşında)
Vəfat yeri Paris, Fransa
Vəfat səbəbi ürək tutması[d], insult
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı
Elm sahəsi tarix, dilçilik, arxeologiya, misirologiya
Elmi dərəcəsi professor
İş yeri
Təhsili
Elmi rəhbəri Antuan İsaak Silvestr de Sasi
Üzvlüyü
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Həyatı və fəaliyyətiRedaktə

Erkən illəriRedaktə

Jan-Fransua Şampolyon 1790-cı ildə Fransanın Lo departamentində dünyaya gəlmişdir. Uşaqlıq illəri əsasən Qrönobl-da keçən Şampolyon bu dövr ərzində xüsusi dil öyrənmə istedadını kəşf etmişdir. Beləliklə artıq 20 yaşında bir çox dillərdə sərbəst çalışmağa başlamış və 1809-cu ildə Qrönobl Akademiyasının professoru olaraq fəaliyyətini davam etdirmişdir.

Rozetta daşıRedaktə

Qısa zaman kəsiyində çoxsaylı dil biliklərinə yiyələnən Jan-Fransua Şampolyon, 1822-1824-cü illər arasında Rozetta daşı üzrədindəki heroqliflərinin tərcüməsi isitqamətində çalışmışdır.

Sonrakı fəaliyyətiRedaktə

Misirşünaslıq elminin metodoloji əsasəlarının yaradılmasında və bütövlükdə onun tədqiqat sahəsinin genişləndirilməsində Şampolyonun xüsusi xidmətləri olmuşdur. Beləki, məhz onun 1824-cü ildə dərc edilən "Precis du systeme hieroglyphique" əsəri ilə misirşünaslıq elmi bir sfera kimi formalaşmağa başlamışdır. Sonrakı illərdə Kollec de Fransda misirşünaslıq üzrə professor olaraq çalışmış, 1828-1829-cu illər arasında isə tədqiqat məqsədi ilə Misirə səfər etmişdir. Ölümündən bir qədər sonra, 1845-ci ildə, dərc olunan "Monuments de l'Egypte et de la Nubie" əsərində, Şampolyon Misirə səfəri zamanı aşkarladığı elmi tapıntıları təqdim etmişdir.

VəfatıRedaktə

Şampolyonun Misir səyahətindən sonra səhəttində bir sıra ciddi problemlər meydana gəlmiş və 1832-ci ildə, 41 yaşında Parisdə qəflətən vəfat etmişdir.

İstinadlarRedaktə