Kəbirli (Tərtər)

KəbirliAzərbaycan Respublikasının Tərtər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Kəbirli
40°27′ şm. e. 47°01′ ş. u.
Ölkə  Azərbaycan
Rayon Tərtər rayonu
Tarixi və coğrafiyası
Saat qurşağı
Xəritəni göstər/gizlə
Kəbirli xəritədə
Kəbirli
Kəbirli

Tərtər rayonunun Xoruzlu inzibati ərazi vahidində kənd. Qarabağ düzündədir. Yaşayış məntəqələrinin adı qədim kəbər (kəbirli) tayfasının adı ilə bağlıdır. Məlumdur ki, bu ərazi eranın əvvəllərindən bəri Qafqaz Albaniyası tayfalarının məskunlaşdığı ərazi olmuş, erkən orta əsrlərdə buraya Şimali Qafqazdan xeyli sayıda əhali köçürülmüşdü. Xanlıqlar dövründə Azərbaycanda Kəbirli mahalı mövcud olmuş, sonralar Cavad qəzasında Kəbərri, Ərəş qəzasında Gendə Kəbərri (aralı Kəbərri) kəndləri, Cavanşir qəzasında Kəbərdi çayı qeydə alınmışdır. XIX əsrin axırlarında Qarabağın qədim tayfalarından biri olan kəbirlilərin 4 qoldan (qərvəndli, qızılməhəmmədli, arıqməhəmmədli və ulubabalı) və 36 nəsildən ibarət olması haqqında məlumat verilir.[1].

Toponomik izahıRedaktə

KƏBIRLI - Tərtər rayonunda kənd adı. Bu tayfa mənşəcə erkən orta əsrlərdə Qarabağda məskunlaşmış Kəbər tayfasının adını əks etdirir. Qeyd etmək lazımdır ki, XIX əsrin ortalarına aid mənbədə bu elin adı məhz Kəbər kimi qeyd olunmuşdur. Bu el Qərvəndli, Ulubabalı, Qızılməmmədli və Arıq Məmmədli qollarından və 40 tirədən ibarət olmuşdur. Qərvəndli, Sarıqlılar, Ətyeməzli, Qarayusifli, Sofilər, Ballılar, Mərəbasanlar, Bozallar, Ağahüseynlər, Dəymədağıldılar, Hacıtapdıqlar, Xanılar, Əmirallar (bu tirənin özü Tatalılar, Allahyarlı, Aşıqlı, Molla Bünyadlı, Məmmədhüseynli, Hacı- həsənli nəsillərinə bölünürdü). Cəfərbəyli, Hacıallahverdilər, Qarasaqqallı, Kəzkərməlilər, Çopuralılar, Hacı Fətəlilər, Doluşdular, Pornəklər, Qazoluqlar, Pərioğullar, Hacıbədəlli və b. Digər məlumata görə Kəbir eli Qərvəndli Kəbirlisi və Xoruzlu Kəbirlisinə ayrılır. Arıq Məhəmmədəli və Qızıl Məhəmmədli isə Qərvəndli Kəbirlisindən ayrılmalıdır. Ulubabalı qolu Şirvandan gəlmə hesab olunur. Orta əsrlərdə 850 ailədən ibarət olmuş Kəbirli eli “Kəbirli yeri“ adlanan ərazidə (İmişli, Ağcabədi, Cəbrayıl rayonlarındakı Qaraçuq dağına qədər) yaşamışdır. Kəbərlərin Kabar tayfasının adı Cənubi Qafqazda bir sıra toponimlərdə qalmışdır. XIX əsrdə Tiflis quberniyasının Tioneti qəzasında Kapar (gürcücə yazılışı Qabari), Qazax qəzasında Kapar (yenə orada). Keçmişdə Qazax elinin Qafarlı qolunun adı da əslində “Kabarlı“ adının danışıqda təhrifidir.[2]

Xarici keçidRedaktə

http://sarsang.org Arxivləşdirilib 2017-09-20 at the Wayback Machine

İstinadlarRedaktə

  1. "Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti". İki cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2007.
  2. B.Budaqov, Q.Qeybullayev Yuxarı Qarabağın Toponimləri 2005-ci il