Katvan döyüşü

Katvan döyüşü
Battle of Qatwan.png
Tarix 9 sentyabr 1141
Yeri Katvan çölü, Səmərqənd yaxınlığı
Nəticəsi Qarakitayların qəti qələbəsi
Münaqişə tərəfləri

Flag of the Seljuk.png Böyük Səlcuq imperiyası

Qarakitaylar

Komandan(lar)

Flag of the Seljuk.png Sultan Səncər
Flag of the Seljuk.png II Qarşasp
Flag of the Seljuk.png Mahmud Qaraxanlı

Yehlü Taşi

Tərəflərin qüvvəsi

20 000-100 000[1]

20 000[2]-700 000[3]

Ölənlər və yaralananlar

50 000[4]-100 000

bilinmir

Döyüşdən əvvəlki vəziyyətRedaktə

Yehlü Taşinin Balasaquna qədər gələrək Qaşqar, Beşbalıq və Xücənd şəhərlərini tutaraq paytaxtı Balasaqun şəhəri olan Qaraxitaylar dövlətini yaratması ilə Qaraxanlı-Qarakitay mübarizəsi ciddiləşmişdi. 1137-ci ildə Qarakitay ordusu Səlcuq vassalı olan Qərbi Qaraxanlı hökmdarı Mahmud b. Məhəmməd Arslan Xanın qüvvələrini Xücənd.[5] yaxınlarında məğlub etdi. Xarəzmşahlar ilə Böyük Səlcuq imperiyası arasındakı mübarizədən faydalanan Qarakitaylar, Qaraxanlı torpaqlarına olan hücumlarını gücləndirmişdilər. Qaraxanlılar ilə onlara tabe olan Qarluqlar arasında mövcud olan ziddiyyətlərdə, Qaraxanlıların, Səlcuq hökmdarı Sultan Səncərdən kömək istəmələri ilə birgə Qarluqlar da Qarakitaylara sığınmışdırlar.

DöyüşRedaktə

Yehlü Taşi, Qarluqların bağışlanması məqsədi Sultan Səncərə müraciət etmiş, ancaq bu tələbi müsbət qarşılamayan Səncər ordusu ilə birgə yürüşə davam etmişdir. İki ordu Səmərqəndin şimal hissəsində yerləşən Katvan çölündə qarşılaşmışdır. Baş verən müharibədə Səlcuq ordusu ağır itkilər verərək geri çəkilmişdi. Sultan Səncər ilə Mahmud b. Məhəmməd Arslan Xan döyüş meydanından qaçmaq məcburiyyətində qalmışdırlar.[6]

NəticələriRedaktə

Yaşanan ağır məğlubiyyətdən 1141-ci ildə Mahmud b. Məhəmməd Arslan Xanın yerinə qardaşı Tamgaç Buğra Xan III İbrâhim adı ilə Qarakitaylardan asılı bir hökmdar kimi Qərbi Qaraxanlı hökmdarı olmuşdur. Bu məğlubiyyət Səlcuqları zəiflətmək ilə bərabər, həm də dağılma mərhələsinin başlanmasına səbəb olmuşdur. Bu məğlubiyyətdən cəsarətlənən XarəzmşahlarQurilər Səlcuqlara qarşı üsyana başlamışdırlar.

İstinadlarRedaktə

  1. The Historical Prester John, Charles E. Nowell, 442.
  2. Asimov, M. S., The Historical, Social and Economic setting, (Motilal Banarsidass, 1999), 238.
  3. "The Historical Prester John", Charles E. Nowell, Speculum, Vol. 28, No. 3 (Jul., 1953), 442.
  4. "Dailamīs in Central Iran: The Kākūyids of Jibāl and Yazd", C. E. Bosworth, Iran, Vol. 8, (1970), 90.,
  5. "Sencer" İslam Ansiklopedisi, cilt: 36, sayfa: 510 Yıl:2009
  6. "KARAHANLILAR VE İSLAM'IN YAYILMASINDAKİ KATKILARI" Yazar:Ali b. Salih el-Muheymid, Çeviri:Ali Aksu