Əsas menyunu aç

Kontinental çöküntülər - Yerin quru sahələrində əmələ gələn subareal və subakval çöküntülərin məcmusu. Kontinental çöküntülər üçün yerüstü fauna və flora qalıqları səciyyəvidir, lakin, bəzən bu qalıqlar olmaya da bilər. Dəniz faunasının (əsasən foraminiferlərin) qalıqları isə yalnız həmin süxurların yenidən çökdürülməsi ilə əlaqədar olur və ya dəniz (məsələn: delta) çöküntüləri ilə bilavasitə təmasda olan kontinental çöküntülər qeyd edilir. Kontinental və dəniz çöküntü süxurları arasında keçid tipləri (laqun, estuari və sualtı-delta) vardır. Əmələgəlmə dinamikasına, yatım formalarına, quruluşuna və fatsial dəyişmələrinə görə, kontinental çöküntülər paragenetik sıralarda qruplaşan genetik tiplərə ayrılır. Kontinental çöküntülər adətən tamamilə qırıntılı və gilli çöküntülərdən ibarətdir, yalnız bəzi genetik tiplərdə üzvi və kimyəvi əmələgəlmələr iştirak edir. Məsələn: göl çöküntüləri (karbonatlı, halogen çöküntülər, diatomitlər, sapropellər, «dəmir paxlaları» və boksitlər), bəzi elüvial çöküntülər (tropiklərdə dəmirli-alüminium oksidi qaysaqları və b.) və bulaq çöküntüləri (karbonat və hemogen, travertinlər). Bunlarda torf və kömürün toplanma prosesi ya üst torpaq örtük qatı ilə, ya da allüvial və göl çöküntüləri ilə paragenetik əlaqədə olur. Bütün bunlar kontinental çöküntülər mürəkkəb komplekslərini və ya müəy­yən iqlim zonası və tektonik regionlar üçün səciyyəvi olan formasiyaların spesifik xüsusiyyətlərini şərtləndirir. çöküntülərdə aşınma, diagenez və epigenez proseslərinin xüsusiyyətləri (qırmızı rəngli, gipsli, alabəzək boksitli, kvars-kaolinitli, mollas formasiya və b.) iqlim zonallığından asılıdır. 

Kontinental çöküntülər
Elm Geologiya

MənbəRedaktə

  • Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. — Bakı: Nafta-Press, 2006. — Səhifələrin sayı: 679.