Martvili monastırı

Martvili monastırı (gürc. მარტვილის მონასტერი) - Gürcüstanın Sameqrelo-Zemo Svaneti inzibati ərazisində yerləşən Martvili bələdiyyəsinin mərkəzindəki gürcü monastır kompleksidir. Ərazidəki ən hündür təpədə yerləşir və stratejik cəhətdən böyük önəm daşıyır. Konvensiya binalar kompleksinə Gücləndirmə Kafedralı, Siqvani kilsəsi, zəng qülləsi, istehkam divarı, bir məbəd və digər tikililər daxildir. VII əsrə aiddir və X əsr əsrdə yenidən qurulmuşdur. Gürcüstan Mədəni İrsinin daşınmaz abidəsi olaraq tanınır.[1][2][3]

Martvili monastırı
gürc. მარტვილის მონასტერი
Martvili Monastery (3).jpgMartvili monastır kompleksi
42°24′19″ şm. e. 42°22′40″ ş. u.
Ölkə Gürcüstan
Status monastır
Şəhər Martvili
Yerləşir Sameqrelo-Zemo Svaneti
Aidiyyatı Coat of Arms of Georgian Orthodox Church.svg Gürcü Ortodoks Kilsəsi
Sifarişçi Müqəddəs Andryu
Abxaziya kralı II Georginin dövründə yenidən tikildi.
Əsas tarixlər VII əsrdə əsası qoyulub
X əsrdə indiki halını alıb
Tikilmə tarixi VII əsr
Üslubu Gürcü, Monastır
Vəziyyəti Fəaliyyət göstərir
Ground-Plan of the Church of Martvili. John M. Neale. A history of the Holy Eastern Church. P.296.jpgMartvili monastır kompleksinin planı
Xəritədə yeri
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

TarixiRedaktə

 
Monastırda qorunan freska

Bu gün monastırın olduğu ərazidəki təpəlik ərazi qədim zamanlarda "paqan mədəni mərkəzi" olaraq istifadə edilən müqəddəs bir ərazi idi. Bölgədə əvvəllər məhsuldarlıq və rifah məbədi olaraq ibadət edilən çox böyük və qoca bir şam ağacı var idi. Bu ərazidə yeni doğulan və ya azyaşlı uşaqların qurban edildiyi düşünülür. Əhalinin xristianlaşmasından sonra ağac əhalinin ibadət etməməsi üçün kəsildi. Ağacın kökünün üzərinə 7-ci əsrdə kilsə tikildi. Kilsəyə xristianlığı təbliğ edən və Sameqrelo bölgəsindəki bütpərəstləri xristianlaşdıran Müqəddəs Andryunun adı verildi.

Əsas Martvili-Çqondidi kafedralı (meqrellaz dilində Çqoni "Meşə" mənasını verir. Didi isə "böyük" deməkdir) 10-cu əsrdə, əvvəlki kilsəni dağıdan talanlardan sonra yenidən tikildi. Kilsədə qorunan freskalar 14 və 17.əsrdən qalıb.

MonastırRedaktə

Orta əsrlərdə monastır mühim dini mərkəzə çevrilmişdi: orada dini təhsil verilir, gürcü dilini tərcümə edən rahiblər vasitəsiylə mədəniyyət ötürülmələri baş tuturdu. Monastır Gürcüstan Sovet İttifaqına daxil olana qədər aktivliyini dəvam etdirmişdir. 1998-ci ildə, monastırın uzun illər dəvam edən passivliyindən sonra patriarx II İlya monastırı yenidən xidmətə açmırdı. 2007-də Pierre de Tçkondidi monastıra əvvəlki görkəmini geri qazandırdı: kafedralın yaxınlığına patriarxa aid yaşayış yeri, kişilər üçün Müqəddəs Andryu monastırı və qadınlar və rahibələr üçün Müqəddəs Nino monastırı açıldı. Monastır kompleksinin bəzi hissələri və qədim binalarının bərpası hələ dəvam etməkdədir.[4]

İstinadlarRedaktə

  1. "მარტვილის სამონასტრო ანსამბლი". www.dzeglebi.ge. 2020-09-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-22.
  2. "† orthodoxy.ge † ეკლესიები და მონასტრები - მარტვილის მონასტერი". www.orthodoxy.ge. 2022-03-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-22.
  3. "მარტვილის მონასტერი". saunje.ge. 2022-04-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-22.
  4. "Le monastère de Martvili". 2019-07-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-22.

MəbbəRedaktə

  • Old Georgian Architecture, Tiflis, Gürcüstan, 1974
  • C. Çubinaşvili "Georgian Art History" Tiflis, Gürcüstan, 1936
  • H. Beradze, L. Menabbe "Xor" s. 458 Tiflis, Gürcüstan, 1983

Xarici keçidlərRedaktə