Novlu bulaq

Novlu bulaqŞuşa rayonu ərazisində məşhur bulaqlardan və tarixi yerlərdən biri.

Novlu bulaq
39°49′46″ şm. e. 46°47′36″ ş. u.
Ölkə  Azərbaycan
Şəhər Şuşa
Yerləşir Malıbəyli kəndi
Aidiyyatı Şuşa qəzası
Tikilmə tarixi 1880
Üslubu Aran memarlıq məktəbi
Vəziyyəti Məhv olmaq üzrədir
İstinad nöm.5055
KateqoriyaMemarlıq abidələri
ƏhəmiyyətiYerli əhəmiyyətli
Novlu bulaq (Azərbaycan)
Locator Dot2.gif
Novlu bulaq

Ümumi məlumatRedaktə

Ənənəvi olaraq Şuşada 17 məhəllə var idi. Və hər məhəllənin öz bulağı, öz məscidi, öz hamamı var idi. 17 bulağın hamısı Şuşa erməni işğalı altında olduğu 30 il müddətində qurudulmuş, 17 məscidin hamısı dağıdılmışdır.[1] Ermənilər bulağın ətrafındakı tikilinin üzərindəki ərəb əlifbasını silib üstünü təzə hazırlanmış xaçlarla örtmüşdülər.

Bulaqlar artıq formalaşmış şəhər meydanlarında tikilirdi və bəzi hallarda onlar ümumiyyətlə məhəllə meydanları ansambllarının tərkibinə daxil edilmirdilər, lakin ən izdihamlı ayrı-ayrı küçələrdə və yol ayrıclarında salınaraq, onlara müəyyən şəhərsalma ifadəliliyi verdilər.[2]Bulaqların belə yerləşdirilməsini də sırf mühəndislik və santexnika mülahizələri ilə izah edilir ki, görünür, onların yerini qravitasiya su təchizatı müəyyən edib. Müstəqil memarlıq rolunu oynayan bu bulaq küçə qovşağının bütün kompozisiyasını canlandırır və təşkil edir.[2]

Şuşa bulaqlarının əksəriyyəti kifayət qədər yığcam, ölçüləri kiçik, adətən kubik formada, plastik dizaynlı fasad arxitekturasına malikdir. Şuşa bulaqları eyni üslubda hazırlanmış kiçik formalı memarlıq kimi şəhərin küçə və meydanlarının ansambllarını əhəmiyyətli dərəcədə tamamlayır və bəzəyir, ümumşəhər ansamblının üslub vəhdətinə gözəllik verir.[3]

TarixiRedaktə

Novlu bulaq Şuşanın Malıbəyli kəndində yerləşirdi. Bulaq 1880-ci ildə inşa edilərək, açılışını Xanqızı Natəvan edibdir. Natəvanın təklifi ilə bulağa Novlu bulaq adı verilib.[4] Bulaq Qarabağ təbiətinin nadir incilərindən sayılır. Hidronim haqqında rəsmi məlumata görə, bulaq Xanqızı Natəvanın maliyyə dəstəyi ilə yerli əhali tərəfindən çəkilmişdir.

1992-ci il fevralın 8-dən 12-dək Malıbəyliyə 366-cı polk və Xankəndində yaşayan erməni özünümüdafiə dəstələri hücum etdilər. Bu hücum davamlı olaraq 5 gün çəkmişdir. 1992-ci ilin fevralın 10-dan 11-nə keçən gecə kənd ermənilər tərəfindən tutularaq tamamilə yandırılıb. [5] Ermənistan hərbi birliklərinin işğalından sonra bulaq yararsız vəziyyətə düşmüşdür.

İstinadlarRedaktə

  1. Эйнулла Фатуллаев. "Заживо погребенная Шуша" (rus). (#archive_missing_date) tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 yanvar 2022.
  2. 1 2 Авалов, 1977. səh. 74-75
  3. Авалов, 1977. səh. 75
  4. "Novlu bulaq" (az.). (#archive_missing_date) tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 yanvar 2022.
  5. "Ermənilər Xocalıdan Əvvəl Malıbəylidə Soyqırıma Hazırlaşırdılar". 2011-03-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-12-29.