Novolak

Novolak (keçmiş adı: Banay-aux[2], çeç. Бони-Эвла[3]) — Dağıstan Respublikası, Novolak rayonu ərazisində yerləşən kənd. İnzibati cəhətdən Novolak rayonunun və Novolak kənd sovetliyinin mərkəzidir. Novolak kənd inzibati vavidliyinin yeganə yaşayış məntəqəsidir[4][5].

Novolak
Новолакское
Бони-Эвла
Банай-Аух (12).jpg
43°07′ şm. e. 46°29′ ş. u.
Ölkə
Tarixi və coğrafiyası
Əsası qoyulub 1850
Mərkəzin hündürlüyü 428 m
Əhalisi
Əhalisi
Rəqəmsal identifikatorlar
Telefon kodu +7 87242
Poçt indeksi 368160
Xəritəni göstər/gizlə
Novolak xəritədə
Novolak
Novolak

CoğrafiyaRedaktə

Kənd Xasayurtdan 16 km cənub-qərbdə,yarıq-su çayının sol sahilində, Çapayevo kəndinin qarşı tərəfində yerləşir.

TarixiRedaktə

Kənd 1850-ci ildə salınmışdır. 1883-cü ildə Banayaulda 270 həyət vardı. Hansı ki, burada 1129 nəfər yaşayırdı (milli tərkib baxımıəndan çeçenlərdən ibarət idi). Kənddə 3 məsid mövcud idi[6].

22 noyabr 1928-ci il Dağıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Mərkəzi İcraiyə Komitəsinin 4-cü isesiyasında respublikanın yeni rayonlaşdırma layihəsi hazırlanır. Bunun əsasında rayonların və bölgələrin bölünməsi, 26 kanton və 2 subkontonun yaradılması barədə qərar qəbul edilir. Xasavyurt kantonu 1921-ci ildə Terek bölgəsindən Dağıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasına verilmiş keçmiş Xasavyurt dairəsi ərazisinin bir hissəsində təşkil olunmuşdur. Yeni bölgələşməyə əsasən, kanton 18 kənd icmasından ibarət idi. Bura o cümlədən Banayaul, Banayyurt, Bezen 1, Bezen 2, Visi-İrza, Qencik-Erze daxil olurdu.

23 fevral 1944-cü ildə çeçenlərin deportasiyası zamanı köğçürülmüş əhalinin yerinə bura Lak rayonuna daxil olan Turçi, Burtni, Varay, Kurxi, Uri, Keqarçi, Xalaki, Kamaşa, Quymi, Xuti, Şahuva, Baqilka, Kuma, Kundı, Kumar kəndlərindən əhali köçürülür[7].

Hal-hazırda lakların Novolak rayonundan, Mahaçqaladan şimala köçürülməsi və Auxov rayonunun bərpası üçün bir layihə hazırlanır[8].

5 sentyabr 1999-cu ildə Dağıstan əməliyyatı zamanı kənd Şamil Basayev və [[Əmir Xəttab]ın döyüşçüləri tərəfindən ələ keçirilir. 14 sentyabr 1999-cu ildə isə ağır və qanlı keçən döyüşlərdən sonra isə federal qüvvələr çeçen mücahidlərini kənddən çıxara bilir. Döyüşlər nəticəsində kənd tamamən dağılır.

ƏhalisiRedaktə

2002-ci il siyahıya alınmaya görə əhalinin milli tərkibi.: çeçenlər — 33 %, laklar — 64 %[9]

Milli tərkib

2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasının məlumatlarına görə kəndin milli tərkibi haqqında aşağıdakı məlumatlar verilmişdir[10]:

Xalq Say,
nəf.
Ümumi əhaliyə
olan nisbəti, %
laklar 40307 68 %
çeçenlər 1716 29 %
digərləri 205 3 %

TəhsilRedaktə

  • Novolak 1 nömrəli kənd orta məktəbi[11].
  • Novolak 2 nömrəli kənd orta məktəbi[12].

Tanınmış şəxsiyyətlərRedaktə


MənbəRedaktə

İstinadlarRedaktə

  1. 1 2 GEOnet Names Server. 2018.
  2. Сборник статистических свѣдѣній о Кавказѣ, Том 1. С. 49
  3. А. В. Твёрдый Кавказ в именах, названиях, легендах опыт топонимического словаря 2008 с. 240
  4. Закон Республики Дагестан от 13 января 2005 года № 6 «О статусе и границах муниципальных образований Республики Дагестан»
  5. "Новолакский сельский округ (сельсовет)* (Новолакский район)". 2015-04-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-08-15. (#parameter_ignored_suggest)
  6. Список населенных мест Терской области : По сведениям к 1 янв. 1883 г. — Владикавказ, 1885.
  7. Каммаев С. К. Легендарная Лакия. Краткий энциклопедический справочник о Лакии и лакцах. Махачкала. Тип. ДНЦ РАН. 2007. — 372 с.
  8. "Дагестанский информационный еженедельник «Новое Дело» :: Статья «Земля обетованная» | Выпуск № 20 (956)". 2014-09-10 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-04.
  9. Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»
  10. "Данные Всероссийской переписи населения 2010 года". 2019-01-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-04.
  11. "Новолакская СОШ № 1 (Новолакский район) " Главная страница". 2014-07-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-04.
  12. "Новолакская СОШ № 2 (Новолакский район) " Главная страница". 2014-07-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-04.
  13. Мутей Исаев