Nyu-Hempşir

ABŞ-da ştat

Nyu-Hempşir [1] (ing. New Hampshire) — Amerika Birləşmiş Ştatlarında yerləşən ştat. Əhalisi — 1 318 194 (2011). Qeyri-rəsmi adı — "Qranitli ştat" . Ştatın paytaxtı Konkord şəhəridir, ən böyük şəhər Mançesterdir. Böyük Britaniyadan müstəqillik elan edən ilk ştat. Dövlətin devizi: "Azad yaşa və ya öl" (ing. Live free or die).

Nyu-Hempşir
ing. New Hampshire
Nyu-Hempşir bayrağı Nyu-Hempşir gerbi
Bayraq Gerb
Təxəllüsü:
"Qranit ştat"
ABŞ xəritəsində Nyu-Hempşir
PaytaxtıKonkord
Ərazisi46-cı (ABŞ üzrə)
 • Ümumi mil²
(24.217 km2)
 • Eni mil ( km)
 • Uzunluğu mil ( km)
 • % su4,1
Əhalisi42-cü (ABŞ üzrə)
 • Ümumi1.316.470
 • Sıxlıq/mil²  (147 nəfər/km2)
(ABŞ üzrə)
Yüksəklik
 • Maksimal yüksəklik
 ft (1.917 m)
 • Orta yüksəklik ft  (305 m)
 • Minimal yüksəklikDəniz səviyyəsi
İttifaqa qəbul21 iyun 1788 (9)
ABŞ Palata nümayəndələriSiyahı
AbbreviaturaNH

TarixiRedaktə

Nyu-Hempşir əyaləti 1623-cü ildə İngilis kapitanı Con Meyson tərəfindən quruldu və adını Hempşir ingilis qraflığının şərəfinə almışdır. İnqilab Müharibəsi illərində Nyu-Hempşir, İngiltərə hakimiyyətinə qarşı üsyan edən və müstəqilliyini elan edən ilk dövlət olan on koloniyalardan biri oldu. Konkord paytaxtı əvvəllər RumfordPenakuk kimi tanınırdı.

CoğrafiyasıRedaktə

Nyu-Hempşir ənənəvi olaraq Yeni İngiltərə tarixi və mədəni bölgəsinə daxil edilmişdir. Şimalda dövlət Kanadanın Kvebek ştat ilə, şərqdə - MenAtlantik Okeanı ilə, cənubda - Massaçusets ilə, qərbdə - Vermont ilə həmsərhəddir. Nyu-Hempşirin sahəsi 24.217 km² (ölkədə 46-cı yer). Atlantik okeanı yaxınlığında ştatın sahil xətti 29 kilometrdir.

Şimalda Ağ Dağlar (ən yüksək nöqtəsi Vaşinqton dağı - 1917 m) - populyar bir turizm bölgəsi və Nyu-Hempşirin ortasında Yeni İngiltərə Yüksəliş, cənub-şərqdə - okean ovalığı yerləşir. İqlimi kontinental - isti yay və yayda soyuq, olduqca şiddətli, qarlı və küləkli hava. Ştatın əsas çayları çoxsaylı su elektrik stansiyaları tərəfindən istifadə edilən çayları KonnektikutMerrimakdır.

Ən böyük göl — Uinnipesoki.

İqtisadiyyatıRedaktə

Ənənəvi olaraq, dövlətin sənayesi su elektrik stansiyasına əsaslanır. XIX əsrdə, Nyu-Hempşirdə intensiv sənayeləşməyə başlandıqda, böyük iş un unlaşdırma, tekstil, dəri və ayaqqabı istehsalına keçdi. XX əsrin sonlarında onlar maşınqayırma ilə yanaşı elektronika istehsalı ilə əvəz olundu. Bu gün Naşua şəhəri optika, Portsmut avtomobil hissələri və dəniz gəmilərində ixtisaslaşmışdır.

Kənd təsərrüfatında südçülük, quşçuluq və zoğal və meyvələr ixtisaslaşan istixana təsərrüfatları üstünlük təşkil edir.

Yeganə okean limanı Portsmutdur. Əhalinin xeyli hissəsi (15% -ə qədər) xidmət və turizm sektorlarında çalışır.

ƏhalisiRedaktə

İrqi tərkibRedaktə

Əhalinin irqi ilə bölgüsü:

Dini tərkibiRedaktə

Nyu-Hempşirdə yaşayan insanların əksəriyyəti özlərini xristian hesab edirlər (katoliklərin 35% -i və protestantların 32% -i, o cümlədən baptistlər (6%), metodistlər (3%), birləşmiş Xristian kilsəsinin xidmətçiləri (6%), (mormons, adventistlər və başqaları). Sakinlərin 17% -i özlərini ateist hesab edirlər.

Əhalinin artım dinamikasıRedaktə

İldən-ilə ştat sakinləri sayı (minlərlə)
1790 1810 1830 1850 1870 1890 1910 1930 1950 1970 1990 2000
141,9 214,5 269,3 318,3 376,5 430,6 465,2 533,2 737.7 1109,2 1314,9

QalereyaRedaktə

İstinadlarRedaktə