Qırğızıstan–Rusiya münasibətləri

Rusiya–Qırğızıstan münasibətləriRusiya ilə Qırğız Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr. Rusiya Federasiyası ilə Qırğızıstan Respublikası arasında diplomatik əlaqələr 20 mart 1992-ci ildə qurulmuşdur. iki ölkə arasında 1992-ci ilin iyununda Dostluq, Əməkdaşlıq və Qarşılıqlı Yardım Müqaviləsi, 2000-ci ilin iyulunda Əbədi Dostluq, İttifaq və Tərəfdaşlıq Bəyannaməsi imzalanmışdır. İkitərəfli əməkdaşlığın bütün hüquqi bazası müxtəlif sənədləri tənzimləyən 130-a yaxın müqavilə imzalanmışdır.

Rusiya–Qırğızıstan münasibətləri
Rusiya və Qırğızıstan
 Rusiya  Qırğızıstan
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Rusiya-Qırğızıstan münasibətləri strateji tərəfdaşlıq və müttəfiqlik xarakteri daşıyır, həm ikitərəfli, həm də Aİİ, KTMT, MDB, ŞƏT və digər beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində yüksək səviyyəli qarşılıqlı fəaliyyət ilə seçilir.

Humanitar əməkdaşlıqRedaktə

2009-cu ildə Rusiya Qırğızıstana 150 milyon dollar məbləğində əvəzsiz maliyyə yardımı etmişdir[1]. 2010-2012-ci illərdə Rusiyanın Bişkekə etdiyi humanitar yardım 45 milyon dolları keçir. 2013-cü ildə isə Moskva 25 milyon dollar və 25 min ton taxıl ayırır[2].

28 fevral 2017-ci il tarixində Rusiya Prezidenti Qırğızıstana rəsmi səfər etmişdir. Bişkekdə Vladimir Putin Qırğızıstan Prezidenti Almazbek Atambayev ilə danışıqlar aparmışdır.

Siyasi, iqtisadi və humanitar sahələrdə Rusiya-Qırğızıstan əməkdaşlığı məsələləri, Avrasiya İqtisadi Birliyi çərçivəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi perspektivləri müzakirə edilmişdir. Danışıqlardan sonra bir sıra əməkdaşlıq sənədləri imzalanmışdır.

Qırğızıstan ölkə iqtisadiyyatını modernləşdirmək üçün Avrasiya İqtisadi Birliyinə qoşulduqda, 500 milyon dollar nizamnamə kapitalı ilə Rusiya-Qırğızıstan İnkişaf Fondu yaradılır. 2018-ci ilin sonuna qədər 304 milyon dollar dəyərində layihə təsdiqləyir (əslində 260 milyon dollar olur).

Avrasiya inteqrasiyası çərçivəsində Rusiya sərhədlərin möhkəmləndirilməsi, baytarlıq və fitosanitar laboratoriyaların qurulması və təchiz edilməsi üçün Qırğızıstan Respublikasına daha 200 milyon dollar ayırır.

İkitərəfli ticarətRedaktə

1995-2009-cu illərdə iki ölkə arasındakı ticarət 6 dəfədən çox artır: 206 milyon dollardan 1283 milyon dollara qədər[3]. Rusiya Federasiyasına Qırğızıstan tədarükündə geyim, xam pambıq, tərəvəz və meyvələr və elektrik avadanlığı üstünlük təşkil edir[4]. Eyni zamanda 2000-2010-cu illərdə Qırğızıstanın Rusiya Federasiyasına qida ixracatının strukturunda ciddi dəyişikliklər baş vermişdir: Rusiyaya tütün tədarükü kəskin şəkildə azalır (29,6 milyon dollardan 13,2 milyon dollara), lakin tərəvəz tədarükü artır ( 5.9 milyondan 50.0 milyon dollara qədər), meyvələrdə (16.4 milyon dollardan 95.8 milyon dollara qədər) də artım baş verir. Taxta, neft məhsulları, maşın və avadanlıqlar və kimyəvi məhsullar Rusiyadan Orta Asiya respublikasına çatdırılır[5]. 2000-2010-cu illərdə Rusiya istehsallı alkoqollu içkilərin tədarükü (2,2 milyon dollardan 23,7 milyon dollaradək), həmçinin yağlar və bitki yağları (1,1 milyon dollardan 25,7 milyon dollara qədər) kəskin artır[6].

Rusiya İxrac Mərkəzinin məlumatına görə, 2018-ci ildə Rusiya ilə Qırğızıstan arasında ticarət dövriyyəsi 17% artır və qarşılıqlı ticarətin həcmi demək olar ki, 1,9 milyard dollara çatır. Buradakı ixracatın əsas hissəsi 1,6 milyard dollar olur.

İstinadlarRedaktə

  1. Кожемякин С. В. «Внешняя политика Киргизии в зеркале интеграционных процессов в Центральной Азии» // «Постсоветский материк». — 2014. — № 1 (1). — С. 114
  2. Мураталиева З. Т. «Китайские и российские инициативы во внешней политике Кыргызстана» // «Вестник Кыргызско-Российского славянского университета». — 2015. — Т. 15. — № 3. — С. 85
  3. Штолленверк Ф. Россия, Индия и Китай в Центральной Азии: к конфликту или к сотрудничеству // Центральная Азия и Кавказ. — 2011. — Т. 14. — № 2. — С. 10
  4. Ормонова А.А. Сотрудничество России и Кыргызстана в сфере экономики: история вопроса // Вестник Ленинградского государственного университета им. А.С. Пушкина. - 2014. - Т. 6. - № 1. - С. 78
  5. Жорова М. Д. Торговля сельскохозяйтственными товарами на примере членства Украины и Кыргызстана во Всемирной торговой организации // Международный научный журнал. — 2013. — № 6. — С. 31
  6. Ормонова А. А. Сотрудничество России и Кыргызстана в сфере экономики: история вопроса // Вестник Ленинградского государственного университета им. А. С. Пушкина. — 2014. — Т. 6. — № 1. — С. 79