Qafqaz ilankölgəsi

Qafqaz ilankölgəsi (lat. Ferula caucasica) — çətirkimilər fəsiləsinə aiddir.

IUCN Qırmızı Siyahısna göre növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar '' kateqoriyasına aiddir – VU D2. Azərbaycanın nadir, prioritet növüdür. 

Regional IUCN Statusu: VU D2. [1][2][3]

Qısa morfoloji təsviriRedaktə

Çoxillik ot bitkisidir, gövdənin boyu 50 sm-dir. Kökətrafı yarpaqları enli-rombvaridir, üçərbölümlüdür, son ayaları bölünmüş iti dişciklidir, uzunluğu 2 sm-dir. Ləçəkləri sarı, uzunsov –yumurtavaridir, çılpaqdır, uzunluğu 2,5 mm-ə yaxındır. Kənarları qanadlı olan meyvələri nisbətən nazikdir. Mərkəzi çətir qısasaplaqlı, 4-9 şüalıdır. [4]

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləriRedaktə

Çiçəkləmə və meyvəvermə may ayında olur. Kserofit bitkidir, aşağı dağ qurşaqlarında, quru dərələrdə bitir. Kərəvüzkimilərin Ferula caspica, Bupleurum exaltatum, Daucus carota, Scandix pecten-veneris, Astrodaucus orientalis növləri ilə birgə assosiasiyada qeydə alınmışdır.[5]

YayılmasıRedaktə

Bozqır yaylasıdır. (Ağdaş rayonu), Kiçik Qafqazın şimal hissəsi (Samux rayonu-Bozdağ silsiləsi), Kür-Araz ovalığı (Qobustan qayaları) [5] [6]

Sayı və tendensiyasıRedaktə

Populyasiyanın məhdud sahələrdə yayılması və mənfi təsirlərə məruz qalması azalma tendensiyasını sürətləndirir. 

Məhdudlaşdırıcı amillərRedaktə

Antropogen amillər və iqlimdir. 

Mühafizə tədbirləriRedaktə

Populyasiyaları təhlükə altında olduğundan qorunması vacibdir. 

İstinadlarRedaktə

  1. Schtaz G., Shulkina T., Solomon J., 2013
  2. http://redbook.az/?options=project&id=Qafqaz%20ilank%C3%B6lg%C9%99si[ölü keçid]
  3. Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabı. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri, II nəşr, Bakı-2013
  4. Флора Азербайджана, 1955
  5. 1 2 Azərbaycan SSR-in Qırmızı kitabı, 1989
  6. İbadullayeva S.C., 2004