Qaraca arıquş (lat. Periparus ater) — Arıquşlar fəsiləsinin Periparus cinsinə aid quş növü.

?Qaraca arıquş
Periparus ater
Svartmeis.JPG
Elmi təsnifat
Aləmi:Heyvanlar
Yarımaləm:Eumetazoylar
Bölmə:İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə:Sonağızlılar
Tip:Xordalılar
Yarımtip:Onurğalılar
Sinif:Quşlar
Yarımsinif:Yenidamaqlılar
Dəstə:Sərçəkimilər
Fəsilə:Arıquşlar
Cins:Periparus
Növ: Qaraca arıquş
Elmi adı
Periparus ater (Linnaeus, 1758)
Sinonimlər
Parus ater (Linnaeus, 1758)
     İlboyu      Miqrasiya rayonları
şəkil
Mühafizə statusu
Status iucn3.1 LC az.svgen:Least Concern
Az qayğı tələb edənlər
Least Concern (IUCN 3.1)Least Concern22735965
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ITIS  
NCBI  


Xarakterik morfoloji əlamətləriRedaktə

Bel tərəfi zeytuni-boz, qanadları və quyruğu qonur-boz, başı və döşünün yuxarısı qara, yanaqları ağ, qarnı və bədəninin yanları oxraya çalan ağımtıldır. Dişi fərd erkəkdən azca kiçikdir [1][2][3][4].

Kateqoriyası və statusuRedaktə

Çoxsaylıdır.

YayılmasıRedaktə

Avropa, AsiyaŞimal-qərbi Afrikada yayılıb. Azərbaycanda isə dağ və dağ-meşə qurşaqlarında, bağ və parklarda yayılıb[5][6][7][8].

Növdaxili müxtəlifliyiRedaktə

Politipik növdür. Dünyada 20-dən çox, Azərbaycanda isə 2 yarımnövü (P. a. michayloüskii, Boqd., 1879; P.a. qaddi Zarudny, 1911) yayılıb[9][10][11][12].

Yaşayış yeri və həyat tərziRedaktə

Palıd və fıstıq meşələrində, dağ yamaclarında və bağlarda, dağ çayı vadilərində yaşayır. Oturaq quşdur.

Qida spektriRedaktə

Entomofaqdır. Əsasən cücülər və onların sürfələri ilə qidalanır. Bəzən giləmeyvələrlə də qidalanır. Yemini ağaclardan, yerdən və otların üstündən əldə edir[13][14][15][16].

Təbii düşmənləriRedaktə

Məlum deyil.

Cinsi statusu və çoxalma xüsusiyyətləriRedaktə

ildə 2 dəfə yuvalayır. Yuvanı ağac koğuşlarında qurur. Yuvada 7-11 yumurta olur. Kürtyatma 13-14 gün çəkir[17][18][19][20].

Növün fenologiyasıRedaktə

Sürü halında yaşayırlar, qışda dağətəyi və düzənliklərə köçüb gedirlər. Lələkdəyişməsi iyul ayından sentyabradək davam edir[21][22][23][24].

ReproduktivliyiRedaktə

İldə iki dəfə yuvalayır, 7–11 yumurta verir.

Xromosom göstəriciləriRedaktə

Məlum deyil.

Sayı və limit faktorlarıRedaktə

Limit faktoru bu quşların yaşayış yerlərinin təbii fəlakətinantropogen amillərin təsirlərinə məruz qalmasıdır.

Biosenozdakı roluRedaktə

Təbiətdə zərərli cücülərin tələf edilməsində xeyirlidir.

İnsan həyatında roluRedaktə

Elmi əhəmiyyətlidir, kolleksiya obyektidir.

Qəbul olunmuş və qəbul edilməsi vacib mühafizə tədbirləriRedaktə

Avropa mühafizə statusuna və Bern konvensiyasına daxildir.

Növün qeydiyyat göstəriciləriRedaktə

Elmi fondlarda kolleksiyası saxlanır. Muzeylərdə nümayiş etdirilir.

Həmçinin baxRedaktə

Adi alasığırçın
Böyük oxcüllüt
Abıca arıquş
Talış arıquşu
Kəkilli arıquş

Xarici keçidlərRedaktə

Coal Tit (Periparus ater or Parus ater) / Tannenmeise

İstinadlarRedaktə

  1. Q.T. Mustafayev. N.A. Məhərrəmova. Ornitologiya. Çaşıoğlu, 2005, 316 s.
  2. D.Q. Tuayev. Azərbaycan quşlarının kataloqu, Bakı, 2000, s. 177–178.
  3. Л.А. Портенко. Птицы СССР. Ч. III. М.: 1954, ст. 110-111.
  4. Г.Н. Симкин. Певчие птицы. М.: 1990, ст. 344–352.
  5. Q.T. Mustafayev. N.A. Məhərrəmova. Ornitologiya. Çaşıoğlu, 2005, 316 s.
  6. D.Q. Tuayev. Azərbaycan quşlarının kataloqu, Bakı, 2000, s. 177–178.
  7. Л.А. Портенко. Птицы СССР. Ч. III. М.: 1954, ст. 110-111.
  8. Г.Н. Симкин. Певчие птицы. М.: 1990, ст. 344–352.
  9. Q.T. Mustafayev. N.A. Məhərrəmova. Ornitologiya. Çaşıoğlu, 2005, 316 s.
  10. D.Q. Tuayev. Azərbaycan quşlarının kataloqu, Bakı, 2000, s. 177–178.
  11. Л.А. Портенко. Птицы СССР. Ч. III. М.: 1954, ст. 110-111.
  12. Г.Н. Симкин. Певчие птицы. М.: 1990, ст. 344–352.
  13. Q.T. Mustafayev. N.A. Məhərrəmova. Ornitologiya. Çaşıoğlu, 2005, 316 s.
  14. D.Q. Tuayev. Azərbaycan quşlarının kataloqu, Bakı, 2000, s. 177–178.
  15. Л.А. Портенко. Птицы СССР. Ч. III. М.: 1954, ст. 110-111.
  16. Г.Н. Симкин. Певчие птицы. М.: 1990, ст. 344–352.
  17. Q.T. Mustafayev. N.A. Məhərrəmova. Ornitologiya. Çaşıoğlu, 2005, 316 s.
  18. D.Q. Tuayev. Azərbaycan quşlarının kataloqu, Bakı, 2000, s. 177–178.
  19. Л.А. Портенко. Птицы СССР. Ч. III. М.: 1954, ст. 110-111.
  20. Г.Н. Симкин. Певчие птицы. М.: 1990, ст. 344–352.
  21. Q.T. Mustafayev. N.A. Məhərrəmova. Ornitologiya. Çaşıoğlu, 2005, 316 s.
  22. D.Q. Tuayev. Azərbaycan quşlarının kataloqu, Bakı, 2000, s. 177–178.
  23. Л.А. Портенко. Птицы СССР. Ч. III. М.: 1954, ст. 110-111.
  24. Г.Н. Симкин. Певчие птицы. М.: 1990, ст. 344–352.

ƏdəbiyyatRedaktə

1. Q.T. Mustafayev. N.A. Məhərrəmova. Ornitologiya. Çaşıoğlu, 2005, 316 s.
2. D.Q. Tuayev. Azərbaycan quşlarının kataloqu, Bakı, 2000, s. 177–178.
3. Л.А. Портенко. Птицы СССР. Ч. III. М.: 1954, ст. 110-111.
4. Г.Н. Симкин. Певчие птицы. М.: 1990, ст. 344–352.