QasımlıAzərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.[1]

Qasımlı
Masallı rayonunun Qasımlı kəndi (1).jpg
39°01′ şm. e. 48°45′ ş. u.
Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Rayon Masallı rayonu
Tarixi və coğrafiyası
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi 2.300 nəfər
Xəritəni göstər/gizlə
Qasımlı xəritədə
Qasımlı
Qasımlı
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

EtimologiyasıRedaktə

 
Masallı rayonu, Qasımlı kəndinin adını bildirən löhvə

Kəndin Qasımlı adlanması, Qasımın bu kəndə gəlişi ilə bağlıdır. Qasım Mirzə Toğrul oğlu1737-ci ildə Ərdəbildə anadan olmuşdur. Qasım qardaşları ilə bir müddət Lənkəran qəzasında (Böyük bazar) ərazisində yaşadıqları müddətdə mükəmməl elmi-dini təhsil almışdır. 1754-cü ildə dini çıxışları və geniş dünya görüşü Talış xanının xoşuna gəlmiş və qeyd olunan əraziləri Qasıma bəxşiş vermişdir.[Mənbə göstərin] Yazılı Mənbələrə və şifahi dildən-dilə keçən məlumatlara görə Qasımlı kəndinin ərazi vahidi kimi tanınması Qasımın bu əraziyə gəldikdən sonra, elmi-dini mədrəsə yaratması olmuşdur.[2]

TarixiRedaktə

Əvvəllər də Qasımlı kəndində yaşayanlar olsa da əsasən kəndin tarixi 1746-1747-ci illərdə I Şah Təhmasibin səkkizinci oğlu Sultan Əli Mirzənin nəslindən olan Aslan Mirzənin Talış xanı Seyid Əhməd xanın himayəsinə sığınaraq bu ərazilərdə məskunlaşması ilə bağlıdır. Nadir şahın Cavadda tacqoyma mərasimindən sonra Səfəvilər nəslindən olanların yenidən hakimiyyətə gəlmələrindən qorxaraq onlara divan tutmaq qərarına gəlir. Xorasan mənbələrinə əsasən demək olar ki, Nadir şah Aslan Mirzənin, oğullarının, qardaşının və qardaşı oğullarının yaşamasından xəbər tutub 1746-cı ilin sonlarında onları öldürmək üçün sui-qəsd hazırlatdırır. Sui-qəsdin olacağını anlayan Aslan Mirzə kiçik qardaşının övladlarını nökərləri ilə Talış xanının yanına yola salıb özü bir gün sonra üç oğlu ilə onların arxasınca Lənkəran qəzasına yola düşür. Yolda sui-qəsdçilərlə raslaşır. Sui-qəsd nəticəsində Aslan Mirzə sol qolundan yaralansa da qaça bilir. Ancaq üç oğlu və kiçik qardaşı Toğrul Mirzənin (böyük oğlu) Əsədulla Mirzə öldürülür. Sui-qəsdçilər Nadir şahın qorxusundan gəlib bildirirlər ki, Aslan Mirzəni, onun 3 oğlunu və qardaşı uşaqları ilə birlikdə qılıncdan keçirib öldürürdük.[Mənbə göstərin]

Halbuki Aslanın 3 oğlunu və Əsədulla Mirzəni öldürsələr də özünü öldürə bilməmişdilər. Yaşca çox uşaq olan, kiçik qardaşının oğulları Qasım, İbrahim, Hüseynİsmayıl sağ qala bilmişdilər. Bir müddət Lənkərada qalan Nadir şahın zülmündən qaçan Səfəvi nəslindən olan Aslan Mirzə və Qardaşının dörd oğlu bu ərazilərə gəlirlər. Qasımlı və Hüseynhacılı kəndinin əraziləri Talış xanı Cəmaləddin Mirzə bəy tərəfindən 1754-cü ildə bu qardaşlara bəxşiş verilmişdir.

Kəndin Viləş çayının sahilində yerləşməsi kəndlilərin əkinçilik və maldarlıqla məşğul olmasına yaxşı şərait olduğu üçün 1760-1762-ci illərdə bu əraziyə başqa ailələr də gəlmişlər.[3]

Hazırda bu kənddə yaşayanlar İsmayıllı, Yarəhmədli, Qarayusifli, və digər tayfaların (nəsillərin) törəmələridir.

ƏhalisiRedaktə

Əhalinin sayı 2300 nəfərdir.[4]

TəhsilRedaktə

 
Masallı rayonu Qasımlı kənd orta məktəbi

Hakim Həsənov adına Masallı rayonu Qasımlı kənd tam orta məktəbi‚ Qasımlı camaatının yazdığı ərizə nəticəsində 1990-cı ildən fəaliyyətə başlamışdır. Məktəb 1993-cü il aprelin 3-də Laçın bölgəsinin Qızartı kəndini ermənilərdən azad edərkən həlak olmuş, Həsənov Hakim Cəmiyağa oğlunun adını daşıyır.

1990-1995-ci illər Məktəbə Ağayev Əmirxan Ataş oğlu rəhbərlik etmiş, 1995-1996-cı illər Abdullayev Nağı Soltan oğlu, 1996-2000-ci illər yenidən Əmirxan müəllim, 2000-2006-cı illər Babanlı Elşən Əlinadir oğlu, 2006-2016-cı illər Mustafayev Müseyib Qardaşxan oğlu, 2016-cı ildən məktəbə əslən Masallı rayonu, Xıl kəndindən olan, Gülhəsən Məmmədov rəhbərlik edir. Hakim Həsənov adına Qasımlı kənd tam orta məktəbinin direktoru Gülhəsən Məmmədovun məlumatına görə, 2017-ci ildə binanın 14 otağı əsaslı təmir olunub. 360 kvadratmetr təzə döşəmə vurulub. 14 sinif otağının qapısı yeni müasir tipliləri ilə əvəz olunub. Otaqların 36 pəncərəsi də yeniləşib. Plastik pəncərələr salınıb. Divarlarda kosmetik işlər görülüb. Yeni dərs ilində 27 il əvvəl tikilən məktəb şagirdləri yeni görkəmdə qəbul edb. Bu, 200-ə qədər məktəblini, onların valideynlərini və müəllimləri çox sevindirib.

Məktəb 110 şagird (2015) və 23 (2015) nəfərlik müəllim heyyətinə malikdir.[Mənbə göstərin]

ŞəkillərRedaktə

İstinadlarRedaktə

  1. Azərbaycan Respublikasının inzibati - ərazi bölgüsü. Məlumat toplusu. Bakı – 2013. 488 səh.
  2. Xorasan Soy kitabı. Xorasan – 1852. 365-372 səh.
  3. Xorasan Soy kitabı. Xorasan – 1782. 365-472 səh.
  4. Azərbaycan Respublikası əhalisinin siyahıyaalınması 2009-cu il. I cild. Bakı – 2010.

Həmçinin baxRedaktə

Xarici keçidlərRedaktə