Qraptolitlər (Graptolithina) - yarımxordalılar (Hemichordata) tipinin koloniya halında yaşamış dəniz orqanizmlərini əhatə edən sinifi. Skelet skleroproteindən – kimyəvi tərkibinə görə zülal polimerlərindən ibarət olub, adətən, bütövdür, bəzən şəbəkəli karkas əmələ gətirən skelekt liflərindən təşkil olunur. Qraptolitlər koloniyaları (rabdosoma) forma etibarilə kifayət qədər müxtəlifdir. Onların içərisində ağacaoxşar (şəbəkəli) və qeyri-şəbəkəli koloniyalar fərqləndirilir. Sonuncular düz, əyilmiş və spiralvari burulmuş çoxsaylı budaqlardan ibarətdir. Budaqlar müxtəlif formalı (silindrik, konusvari, qırmaqşəkilli, dimdikvari) özəklərdən (tekalar) təşkil olunmuşdur. Koloniyanın sikula adlanan ilk (birinci) tekası konik formada olub sərbəst qurtaracağı uzun tikanla tamamlanır. Qraptolitlər təhkim olunmuş bentos (məsələn: ağacaoxşar koloniyalar) yaxud plankton (hava qovuğunun olmasına görə) həyat tərzi keçirmişdir. Bəzən koloniyalar hər hansı bir üzən obyektə yapışırdı (psevdoplankton). Qraptolitlər əsasən paleozoyun gil şistlərində, bəzən qumdaşı və əhəngdaşlarında rast gəlinir, gil şistlərində kütləvi yığımları “qraptolit şistləri” adlanır. Qraptolitlər iki yarımsinifə: Stereostolonata (ᕮ2 – C1) və Graptoloidea (O – D1) ayrılır.Orta kembri – erkən karbon.

Qraptolitlər
Elm Geologiya

MənbəRedaktə

Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. — Bakı: Nafta-Press, 2006. — Səhifələrin sayı: 679.