Rangel-Sent-Elayas Milli Parkı və Qoruğu

Rangel-Sent-Elayas Milli Parkı və QoruğuABŞ-ın Alyaska ştatında yerləşən milli parkı və qoruq. Milli park Ankoric şəhərinin qərbində yerləşmiş olub sahəsi 33.682,5 km2-dır. ABŞ-ın ən böyük milli parkıdır. ABŞ-ın ən kiçik 9 milli parkının ümumi sahəsindən də böyükdür. Qoruq ilə birlikdə sahəsi 53.320.757 km2-dır.

Rangel-Sent-Elayas Milli Parkı və Qoruğu
ing. Wrangell–St. Elias National Park and Preserve
Wrangell St. Elias National Park.jpg
BTMB kateqoriyası — V (Qorunan landşaft/akvatoriya)
və II (Milli park)
Sahəsi
  • 33.683 km²
Yaradılma tarixi 1980
Ziyarətçi sayı
  • 87.158 nəf. (2012)
Yerləşməsi
61°26′06″ şm. e. 142°57′13″ q. u.
Ölkə
nps.gov/wrst/inde…​ (ing.)
Rangel-Sent-Elayas Milli Parkı və Qoruğu xəritədə
Rangel-Sent-Elayas Milli Parkı və Qoruğu
Rangel-Sent-Elayas Milli Parkı və Qoruğu
TipiTəbii
Kriteriya(vii), (viii), (ix), (x)
Tarixi1979 (3-cü sessiya)
HissəsiKluane / Wrangell–St. Elias / Glacier Bay / Tatshenshini-Alsek
İstinad nöm.72ter
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Milli park ABŞ-ın ikinci ən hündür zirvəsi olan 5.389 m hündürlüyündəki Sent-Elayas dağını və ətrafındakı əraziləri qorumaq məqsədi ilə qurulmuşdur. Dağın dəniz sahilindən cəmi 16 km uzaqda olması onun necə dik dağ olduğunun göstəricisidir. Bu parkın yaxınlığında ABŞ-Kanada sərhədi yerləşir. Bu dağlıq bölgənin Kanadada qalan hissəsi Kluan Milli Parkı adı ilə qorunur və bu zaman Sent-Elayas dağı Kanada üçün ikinci ən hündür zirvə sayılır. Bu milli parkın cənubunda Qlasier Körfəzi Milli Parkı yerləşir. Rangel-Sent-Elayas Milli Parkının 3.674 km²-lik bir hissəsi ABŞ-ın ən böyük ""Vəhşi Bölgəsi" elan olunmuşdur.

TarixiRedaktə

 
Milli parkın xəritəsi

Bu milli parka daxil olan ərazilər 1960 və 1970-ci illərdə siyasi problemlərə səbəb olmuşdur. Alyaska təbiətinin qorunması üçün səy göstərənlər ABŞ Konqresində var-yoxunu ortaya qoyurdular. Amma Alyaska siyasətçiləri buna qarşı idi. Tərəflər təkliflərini bəyənməyincə sonda çarə kimi 39-cu ABŞ prezidenti Cimmi Karter imtiyazlarından istifadə edərək 1 dekabr 1978-ci ildə Rangel-Sent-Elayas Milli Parkının qurulması haqqında fərman verdi. Bu ərazilərin qorunması və idarəsi işi isə Milli Park Xidmətinə verilmişdir.

1979-cu ildə UNESCO Rangel-Sent-Elayas Milli Parkını və ona bağlı olan Kluan Milli Parkını Şimali Amerika boz ayısı, şimal maralı və digər nadir növlərə görə Ümumdünya irsi siyahısına salmışdır.

1980-ci ildə ABŞ Konqresi "Alyaskada Beynəlxalq Maraqlanılan Ərazilər Haqqında Qanun" (ingilis dilində: Alaska National Interest Lands Conservation Act" və ya qısaca ANILCA) çıxararaq Alyaskadakı 18 tarixi əraziyə milli park statusu vermişdir. Beləliklə uzun zaman davam edən siyasi gərginlik aradan qalxmış oldu.

QalereyaRedaktə

İstinadlarRedaktə

Xarici keçidlərRedaktə