Rezo Qabriadze

Rezo Levanoviç Qabriadze (gürc. რევაზ (რეზო) ლევანის ძე გაბრიაძე; 29 iyun 1936[1], Kutaisi, Gürcüstan SSR, SSRİ6 iyun 2021[2], Tbilisi[2]) — Sovet və gürcü ssenaristi, dramaturq, rejissor, rəssam, heykəltəraş, Tbilisi Kukla Teatrının yaradıcısı. SSRİ Dövlət Mükafatı laureatı (1989).

Rezo Levanoviç Qabriadze
gürc. რევაზ (რეზო) ლევანის ძე გაბრიაძე
Rezo Gabriadze 2010i.jpg
Doğum adı რევაზ ლევანის ძე გაბრიაძე
Doğum tarixi 29 iyun 1936(1936-06-29)[1]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 6 iyun 2021(2021-06-06)[2] (84 yaşında)
Vəfat yeri
Vətəndaşlığı
Fəaliyyəti yazıçı, ssenarist, dramaturq, kinorejissor, heykəltəraş, rəssam, aktyor
Təhsili
  • Ali rejissor və ssenarist kursu[d]
Mükafatları "Şərəf nişanı" ordeni "İncəsənət və Ədəbiyyat" ordeni "İncəsənət və ədəbiyyat" ordeninin komandor dərəcəsi
"Şəfəq" ordeni SSRİ Dövlət mükafatı Qızıl maska
gabriadze.com
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

HəyatıRedaktə

Rezo Qabriadze 29 iyun 1936-cı ildə Kutaisi şəhərində anadan olub. 1964-cü ildə Tbilisi Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini bitirib. 1967 — Moskvada ssenaristlər və rejissorlar üçün ali kurslarda təhsil almışdır. Tələbə olarkən İnquri Su Elektrik Stansiyasının tikintisində iştirak etmişdir.[3][4]

YaradıcılığıRedaktə

Rezo Qabriadze "Qəm eləmə!", "Mimino", "Qeyri adi sərgi", "Kin-dza-dza!", "Pasport" kimi 35-dən çox filmin ssenari müəllifidir.

1981-ci ildə Rezo Qabriadze Tbilisi Kukla Teatrının əsasını qoyub. Rezo rejissor, dramaturq, rəssam və heykəltəraş kimi pyeslər yazıb, kuklalar yaradıb və onları öz teatrının səhnəsində canlandırıb.

Xarici ölkələrdəRedaktə

 
Tbilisidə Qabriadzeyə həsr olunmuş kukla teatrı

1990-cı illərdə Rezo İsveçrəFransada işləmiş, burada iki dramatik tamaşaya səhnə quruluşu vermişdir: Vidi-Lozanna Teatrında "Nə kədər — Xiyabanın sonu" və Parisdə "Kutaisi". Bu iki tamaşada Piter Bruk Teatrının məşhur aktyorları — Natali Pari, Bakari Sanqare və başqaları rol ifa ediblər.

1994-cü ildə Rezo Qabriadze "Volqanın nəğməsi" tamaşasına quruluş verib, sonradan Tiflisdə adı dəyişdirilib "Stalinqrad döyüşü" olub. Bu, 1996-cı ildə Dijonda (Fransa) premyerası olan onun ən diqqət çəkən əsərlərindən biridir.

2002-ci ildə o, Teatro Vidi Lozanna (İsveçrə) teatrında yenidən "Baharımın payızı" tamaşasına qayıdıb.

2004-cü ildə Rezo Qabriadze Nyu Yorkdakı Barışnikov Rəqs Fondu üçün "Qadağan edilmiş Milad" və ya "Həkim və Xəstə" tamaşasını yazıb və rejissorluq edib. Onun premyerası Minneapolisdə, daha sonra "Linkoln Center"də və Cənubi Karolina ştatının Çarlston şəhərindəki Spoleto festivalında səhnələşdirilib.

Rezo Qabriadze 30 ildən artıq tamaşalarını dünyanın bir çox ölkələrində səhnələşdirib. O, iri beynəlxalq teatr festivallarında — Avinyon, Edinburq, Nyu-York, Toronto, Belqrad, Çarlston, Drezden, Moskva və digər şəhərlərdə iştirak edib.

Qabriadze Teatrının proqramına beş tamaşa daxildir: "Mənim baharımın payızı", "Stalinqrad", "Ramona", "Marşal de Fantierin brilyantları" və "Rezo".

Qabriadze rəssam, heykəltəraş və kitab qrafikası ustasıdır. Onun əsərləri Moskvada, Sankt-Peterburqda, Parisdə, Renedə, Dijonda sərgilənib. O, Münhendə keçirilən "Eyzenşteyndən Tarkovskiyə" adlı sərgidə iştirak edib. Onun rəngkarlıq, qrafika və heykəltəraşlıq əsərləri ABŞ, Rusiya, Almaniya, İsrail, FransaYaponiyada çoxsaylı ictimai və şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır.

Qabriadze SSRİ Dövlət Mükafatı (1989), Rustaveli Mükafatı (Gürcüstan), Nika, Triumf, Qızıl Maska (Rusiya) laureatı, eyni zamanda Fransa Respublikasının "İncəsənət və ədəbiyyat" ordeninin Kavaleridir.

Marina Dmitrevskayanın "Rezo Qabriadze teatrı" (2005) kitabı Rezo Qabriadzenin yaradıcılığına həsr olunub.

Rezo Qabriadze 6 iyun 2021-ci ildə uzun sürən ağır xəstəlikdən sonra vəfat edib.[5]. O, iyunun 10-da Mtatsminda panteonunda dəfn edilmişdir.[6]

AiləsiRedaktə

  • Həyat yoldaşı — Yelena Zaxarova Qabriadze.
  • Oğlu — Levan Qabriadze (1969-cu il təvəllüdlü) — reklam və kino direktoru.
  • Qızı — Anna (1968-ci il təvəllüdlü)

MükafatlarıRedaktə

 
Sankt-Peterburqda Fontanka çayı üzərində kiçik siskin Çijik-Pıjik heykəli
  • 1989 — SSRİ Dövlət Mükafatı — Tbilisi Dövlət Texniki Muzeyində tamaşaya qoyulmuş "Baharımızın payızı" (1985) tamaşasına görə.
  • 1992 — Nika "Pasport" filminə görə Georgi Daneliya və Arkadi Hayt ilə "Ən yaxşı ssenari" nominasiyasında.
  • 1996 — Çarskoye Selo İncəsənət Mükafatı.
  • 1996 — Triumf Mükafatı.
  • 2017 — Milli Teatr Mükafatı Qızıl Maska "teatr sənətinin inkişafında müstəsna xidmətlərinə görə".[7]
  • 2018 — "İkar" Bilirsən, ana, mən harda olmuşam?" çizgi filmi üçün "Ssenari müəllifi" nominasiyasında Milli Animasiya Mükafatı.

Düzəltdiyi heykəlləriRedaktə

Rezo Qabriadzenin yaratdığı heykəl və abidələri :

Peterburq

  • "Çijik-Pijik" 19 noyabr 1994-cü ildə Fontankada, Mixaylovski qəsri yaxınlığında, 1-ci İnjenerni körpüsünün yaxınlığında, 12/1 nömrəli evin qarşısında quraşdırılmışdır.
  • "Mayor Kovalevin burnu" abidəsi. Memar V.B. Buxayev. Heykəltəraş Rezo Qabriadze. 1995-ci ilin oktyabrında Rimski-Korsakov prospekti, 11 ünvanında evin fasadında quraşdırılmışdır.

Odessa

  • Heykəltəraşlıq kompozisiyası — "Odessa qəhrəmanı Rabinoviç zarafatlarına abidə". 1995-ci il aprelin 1-də Odessa Ədəbiyyat Muzeyinin Heykəllər Bağında açılmışdır. Kompozisiyanın adını Mixail Jvanetski qoymuşdur.[8]

İstinadlarRedaktə

  1. 1 2 Revaz Gabriadze // ČSFD (çeş.). 2001.
  2. 1 2 3 4 https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2021/06/11/l-artiste-georgien-rezo-gabriadze-grand-maitre-de-la-marionnette-est-mort_6083774_3382.html.
  3. Vronskaya, Jeanne, (1972) Young Soviet Film Makers. London: George Allen and Unwin; p. 112
  4. "რეზო გაბრიაძე გარდაიცვალა" (gürcü). Interpressnews. 6 June 2021. İstifadə tarixi: 6 June 2021.
  5. "Скончался режиссер Резо Габриадзе". Sputnik Грузия (rus). İstifadə tarixi: 2021-06-06.
  6. "Резо Габриадзе похоронили в Пантеоне Мтацминда". Информационное Агентство Репорт (rus). İstifadə tarixi: 2021-08-11.
  7. Резо Габриадзе удостоен российский премии "Золотая маска" 20.04.2017//sputnik-georgia.ru
  8. Скульптурная композиция "Памятник герою одесских анекдотов Рабиновичу"

ƏdəbiyyatRedaktə

Xarici keçidlərRedaktə