Riu-Qrandi-du-Sul (port. Rio Grande do Sul) — Braziliyanın ən cənub ştatı. İnzibati mərkəzi Portu-Aleqridir. Şimaldan Santa-Katarina ştatı, cənubdan Uruqvay, qərbdən isə Argentina ilə sərhədə malikdir.

Riu-Qrandi-du-Sul
Coxilhas.jpg
Bayraq Gerb
Bayraq Gerb

29°45′36″ c. e. 53°09′36″ q. u.


Ölkə
İnzibati mərkəz Portu-Aleqri
Tarixi və coğrafiyası
Yaradılıb 1889
Sahəsi
Hündürlük
121 m
Saat qurşağı
İqtisadiyyatı
ÜDM 10.244 $[3]
Əhalisi
Əhalisi
Rəqəmsal identifikatorlar
ISO kodu BR-RS
Rəsmi sayt
Riu-Qrandi-du-Sul xəritədə
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Riu-Qrandi-du-Sul ÜDM istehsalına görə Braziliya ərazisində dördüncü[5], əhalisinin sayına görə beşinci[6] və insan potensialının inkişafına görə isə dördündü-beşinci yerləri tutur[7].

Adının etimalogiyasıRedaktə

Ştatın adı bir sıra kartoqrafik sıhvlərin sayəsində meydana gəlmişdir. Bölgəyə gələn ilk portuqallar Patus gölünü Böyük Çayın mənsəbi gesab edirdilər (bu çayın Riu-Qrandi olması hesab edilir). Böyük çayın xəritədə tərtibini verən 1670-ci ildə hollandiyalı Federik de Vit olmuşdur. İlk dəfə məhz o, Patus adını ortaya atmışdır. 1698-cu ildə Nikolaus Bisser xəritədə gölün konturlarını vermişdir. 1720-ci ildə Azor adalarından gələnlər Patus gölü regionuna çıxaraq San-Joje-du-Norti şəhərini salırlar. Bölgə də ilk portuqal taxt-tacına məxsus şəhər Riu-Qrandi olur[8].

CoğrafiyaRedaktə

Ştatın ərazisi 281 748,538 km² təəşkil edir. Riu-Qrandi-du-Sul sahəsinə görə Braziliyanın 3 % təşkil edir. Şimaldan Santa-Katarina ştatı ilə sərhədlənir. Ştat bütünlüklə Cənub tropikindən cənubda yerləşir. Ərazisində yerləşən Patus gölü sahəsinə görə dünyanın ən iri laqun məşhəlli göllərindəndir.

ƏhaliRedaktə

Bölgə də yaşayan isanların böyük qismi Portuqaliya, İtaliyadan gələnlərin törəmələridir. Az sayda isə İspaniya, Fransa, Almaniya və digər dövlətlərdən gələnlərin törəmələridir[9].

İnzibati bölgüRedaktə

İnzibati cəhətdən 7 mezoregiona və 35 mikroregiona bölünür.

İqtisadyyatRedaktə

İnqtisadi baxımdan digər sahələrin inkişanının yüksək olmasına baxmayaraq kənd təsərrüfatı aparıcı rol oynayır. Xüsusi ilə iri buynuzlu heyvandarlıq mühüm rol oynayır.

İstinadlarRedaktə

  1. archINFORM — 1994.
  2. https://www.ibge.gov.br/estatisticas-novoportal/por-cidade-estado-estatisticas.html?t=destaques&c=43
  3. https://www.fee.rs.gov.br/indicadores/pib-rs/estadual/destaques/
  4. https://cidades.ibge.gov.br/brasil/rs/panorama
  5. Braziliyanın Coğrafiya və Statistika İnstitutu Braziliyanın Coğrafiya və Statistika İnstitutunun 2005-ci ilə olan məlumatı
  6. "IBGE statistikası (1 iyul 2009)" (portuqal). Braziliyanın Coğrafiya və Statistika İnstitutu. 14 avqust 2009. 2011-08-25 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-05-09.
  7. Prof. René Rodrigues de Moraes (2008). "IDH (índice de Desenvolvimento Humano) para os Estados Brasileiros (2008)" (portuqal). CEPAL, Beynəlxalq Əmək Təşkilatı, BMT İnkişaf Proqramı. 2011-08-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-05-09. (#parameter_ignored)
  8. "Origem dos Nomes dos Estados do Brasil" (portuqal). falabonito.wordpress.com. 30 sentyabr 2006. 2011-08-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-05-10. (#parameter_ignored)
  9. "Síntese dos Inidicadores Sociais 2008" (portuqal). Braziliyanın Coğrafiya və Statistika İnstitutunun. 2011-08-25 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-05-09. (#parameter_ignored)

Xarici keçidlərRedaktə