SPV və ya SPE (ing. special purpose vehicle) — müəyyən bir layihəni həyata keçirmək və ya müəyyən bir məqsəd üçün yaradılmış xüsusi təyinatlı şirkət və ya "layihə şirkəti"[1]. SPV fərdi biznes proseslərini və maliyyə axınlarını effektiv idarə etməyə imkan verir.

Hal-hazırda SPE termini — xüsusi təyinatlı qurum — eyni mənada daha çox istifadə olunur[2].

Bir qayda olaraq, xüsusi təyinatlı nəqliyyat vasitələri (SPVs) müəyyən mülkiyyət hüquqları və ya öhdəlikləri əldə edərək, əməliyyat həyata keçirmək və borcalan kimi çıxış etmək üçün yaradılır. Bu şirkətlər layihənin təşəbbüskarı (benefisiar) tərəfindən təsis edilir. Bu, məsələn, əgər müxtəlif regionlarda müxtəlif iştirakçılar dəsti ilə, müxtəlif şəraitdə layihələr həyata keçirilirsə, bu lazımdır: bəzi yerlərdə yerli sərmayəçilər, digərlərində şəbəkə şirkətlərində və s. uyğun" xüsusi şirkətin fəaliyyəti çərçivəsində[3].

Tipik olaraq, belə bir şirkət, bir qayda olaraq, bir investisiya layihəsini həyata keçirmək, yeni bir iş sahəsini inkişaf etdirmək və ya müəyyən müvəqqəti tapşırıqlar üçün yaradılan bir törəmə müəssisədir. Çox vaxt ana şirkət belə bir törəmə müəssisənin 100% sahibidir, lakin bəzi yurisdiksiyalarda ən azı 3% payı olan digər sahiblər tələb olunur[4].

Daşınmaz əmlakla təminatla ipoteka krediti verildikdə belə xüsusi təyinatlı şirkət sekyuritizasiya təşkilatçısı ilə qanuni əlaqəsi olmayan, sekyuritləşdirilən aktivlərin balansına köçürülən törəmə cəmiyyətdir: belə bir əməliyyat zamanı ipoteka üzrə tələb hüquqları. daşınmaz əmlakın girovu ilə verilmiş kreditlər[5].

SPV "layihə şirkəti" yaratmağın əsas məqsədləri adətən üç qrupdan birinə təsnif edilə bilər[6]:

  • aktivlərin və ya kreditlərin sekuritizasiyası,
  • risk paylaşımı,
  • rəqabət mülahizələri, məsələn, müəyyən əqli mülkiyyətin yeni şirkətə verilməsi və ya yeni şirkətin köhnə müqavilələr üzrə öhdəliklərdən azad edilməsi (məsələn, lisenziyalaşdırma) və s.

İstinadlar

redaktə
  1. "Dematerialisation of Debt Securities in Ireland". Mason Hayes Curran (ingilis). Mason Hayes & Curran. 4 December 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 December 2023.
  2. Sainati, Tristano; Brookes, Naomi; Locatelli, Giorgio. "Special Purpose Entities in Megaprojects: empty boxes or real companies? Literature Review". Project Management Journal. 48 (2). 2016-09-19: 55–73. doi:10.1177/875697281704800205. 2023-11-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-02-01.
  3. "Dematerialisation of Debt Securities in Ireland". Mason Hayes Curran (ingilis). Mason Hayes & Curran. 4 December 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 December 2023.
  4. Richard R. Lindsey and Barry Schachter (editors), How I Became a Quant: Insights from 25 of Wall Street's Elite, Wiley (August 3, 2009) 978–0470452578
  5. Gorton, Nicholas S.; Souleles, Gary. "Special Purpose Vehicles and Securitization". NBER Working Paper No. 11190. March 2005. doi:10.3386/w11190.
  6. "Short-seller Andrew Left warned investors of Evergrande's looming insolvency nearly 10 years ago — and was banned from trading in Hong Kong as a result". 2023-10-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-02-01.