Seyid Hüseyn Sadiq

Seyid Hüseyn Sadiq (Hüseyn Mir Kazım oğlu Sadıqzadә; 25 yanvar 1887(1887-01-25), Bakıyanvar 1938, Bakı) — yazıçı, tәnqidçi, pedaqoq.

Seyid Hüseyn Sadiq
Seyid Hüseyn Mir Kazım oğlu Sadıqzadə
Seyid Huseyn Sadig.jpg
Doğum tarixi 25 yanvar 1887(1887-01-25)
Doğum yeri
Vəfat tarixi yanvar 1938
Vəfat yeri
Həyat yoldaşı Ümmügülsüm
Uşaqları Oqtay Sadıqzadə, Toğrul Sadıqzadə, Qumral Sadıqzadə
Fəaliyyəti yazıçı

HəyatıRedaktə

S.Hüseyn 1887-ci il yanvarın 25-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur.[1] Beş yaşında atasını itirən Seyid babası Mirsadiq Mirhəsənin himayəsində böyüyüb tərbiyə almışdır.

O, əvvəl mollaxanada, sonra dövrünün görkəmli maarif xadimlərindən olan Mahmud bəy Mahmudbəyovun müdir olduğu “Rus-tatar” məktəbində dörd ilə yaxın təhsil almışdır. Azərbaycan, rus, fars dillərini mükəmməl öyrənmişdir.

1904-ci ildə – babasının vəfatından sonra ailənin qayğısı S.Hüseynin üzərinə düşmüşdür. O, “Kaspi” mətbəəsində işə girir və 1912-ci ilə kimi orada mürəttiblik edir. 1913–1914 illərdə "İqbal"ın baş redaktoru idi. 1920-ci ildən “Kommunist” qəzeti redaksiyasında ədəbi işçi kimi fəaliyyət göstərmiş, Bakının orta məktəb və texnikumlarında müəllimlik etmiş, ömrünün son illərində isə “Azərnəşr”in bədii ədəbiyyat şöbəsinin redaktoru olmuşdur.O, bədii yaradıcılığa 1907-ci ildə başlamışdır.

S.Hüseyn 1907-ci ildə qəzet və jurnallarda məqalə və felyetonları ilə çıxış etmişdir.

1934-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü olmuş, milli ədəbiyyatımızın zənginləşməsi üçün səy göstərmişdir. Ancaq bir çox Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli xadimləri kimi repressiya dalğası ondan və ailəsindən də yan keçməmişdir. 1936-cı ildə O, Yazıçılar Ittifaqının üzvlüyündən çıxarılmış, əsərləri kəskin tənqid olunaraq, onlara siyasi rəng verilmiş, adına “xalq düşməni” damğası vurmuşlar.[1]

Çağdaş Azərbaycan nəsrinin, xüsusilə onun hekayə janrının inkişafı tarixi Seyid Hüseynin adı ilə sıx surətdə bağlıdır. Onun nəsri-çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatının təşəkkülü və inkişafı dövrünün ən parlaq səhifələrindən biridir. Seyid Hüseynin 20-ci illərin sonundan,30-cu illərin birinci yarısınadək yazdığı hekayələr o zaman oxucuların dillərində əzbər olmuş, indi də öz təravətlərini saxlamış müasirliyini ititrməmiş,müəllifə şirin hekayə ustası kimi şöhrət qazanmışdır[2].Hüseyn Mir Kazım oğlu "Tazə həyat" və "Kaspi" qəzetlərinin mətbəələrində mürəttib olmuş, şərikli "Bəhlul", "Kəlniyət" və "Qurtuluş" jurnallarını nəşr etdirmişdir.

Hekayə və publisistik məqalələrində mürtəce ziyalıların əleyhinə çıxmış Azərbaycan dilinin saflığı uğrunda mübarizə aparmışdır. Azərbaycan ədəbiyyatı və ədəbiyyat xadimləri haqda məqalələr, müasir həyatdan bəhs edən hekayələr yazmışdır.

Seyid Hüseyn ictimai hadisələrə münasibətdə H. ilə daim həmfikir olmuşdur. Onların arasında qarşılıqlı səmimi münasibət var idi. H.-un redaktorluq etdiyi "Yeni iqbal" və "Azərbaycan" qəzetlərində Seyid Hüseyn məqalələrlə çıxış edirdi.

"Qurtuluş" jurnalının nəşrə başlanılmasını H. böyük sevinclə qarşılamışdı. Repressiyanın qurbanlarından olan Seyid Hüseyn 1937-ci ildə həbs edilmiş, 1938-ci ilin yanvarında güllələnmişdir.

YaradıcılığıRedaktə

Seyid Hüseynin ədəbi yaradıcılığa başlaması müstəqil həyata,əmək fəaliyyətinə qədəm qoyduğu ilk illərə təsaduf edir. 1908-ci ildən etibarən o,əvvəlcə ara-sıra,sonralar isə müntəzəm olaraq qəzetlərdə,jurnallarda "Kazımoğlu", "Hüseyn Sadiq", "Seyid Hüseyn", "Seyid Hüseyn Sadıqzadə", "Mühərrir" imzaları ilə ədəbi-tənqidi məqalələr dərc etdirmiş, Bakının ictimai həyatında,mədəni-maarif cəmiyyətlərinin fəaliyyətində yaxından iştirak etmiş,1927-ci ilə kimi müvəqqəti-mühərrir kimi tanınmışdır.[3] Onun “Gələcək həyat yollarında”, “Şirinnaz”, “Iki həyat arasında”, “Yatmış kəndin qış gecələrində”, “Gilan qızı” və s. hekayələri, “Altun”, “Yalan”, “Gözəllik nədir?” və s. məqalələri oxucuların diqqətini cəlb edir. Müəllifin müxtəlif illərdə bir çox kitabları nəşr etdirilmişdir:

  • “Ağ valideyn, yaxud zavallı Məşədi Zaman” (1911),
  • “Qaçaq oğul, yaxud ata məhəbbəti” (1915),
  • “Yeni həyat yollarında” (1928) və s.[1]

AiləsiRedaktə

Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin əmisi qızı Ümgülsüm Sadıqzadə ilə evlənmiş, Oqtay Sadıqzadə, Toğrul Sadıqzadə Qumral Sadıqzadə adlı uşaqları olub.

İstinadlarRedaktə

  1. 1 2 3 https://publika.az/projects/1937/194343.html
  2. Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı. Bakı/2007,s. 53
  3. Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı.Bakı/2007, s.54