Tadeuş Kostyuşko

Tadeuş Kostyuşko (pol. Andrzej Tadeusz Bonawentura Kościuszko; 12 fevral 1746[1] və ya 4 fevral 1746[2]15 oktyabr 1817[2][1][3][…]) — polyak hərbi və siyasi xadimi, ABŞ-ın İstiqlal müharibəsinin iştirakçısı, 1794-cü il Polşa üsyanının rəhbəri, Belarusun, Polşanın, ABŞ-ın milli qəhrəmanı, Fransanın fəxri vətəndaşı, Reç Pospolita ordusunun generalissimusu.

Tadeuş Kostyuşko
pol. Andrzej Tadeusz Bonawentura Kościuszko
Karl G Schweikart - Tadeusz Kościuszko (ÖaL).jpg
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 12 fevral 1746(1746-02-12)[1] və ya 4 fevral 1746(1746-02-04)[2]
Vəfat tarixi 15 oktyabr 1817(1817-10-15)[2][1][3][…] (71 yaşında)
Vəfat səbəbi insult
Vətəndaşlığı
Hərbi fəaliyyəti
Mənsubiyyəti Reç Pospolita
Qoşun növü Kontinental Ordu
Rütbə general-leytenant, general-mayor, briqada generalı, generalisimus
Döyüşlər
Təltifləri "Ağ qartal" ordeni Virtuti Militari kommandor xaçı ordeni Knight's Cross of the Virtuti Militari Society of the Cincinnati
İmzanın şəkli
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Kostyuşko 1746-cı ilin fevralında Böyük Litva Hersoqluğunda (Reç Pospolitanın bir hissəsi idi) müasir Belarusiya ərazisində bir ailə mülkündə anadan olub, onun dəqiq doğum tarixi məlum deyil. 20 yaşında Varşavada kadet korpusunu bitirib. 1768-ci ildə Bar konfederasiyasının iştirakı ilə vətəndaş müharibəsi başlayandan bir il sonra Kostyuşko təhsilini davam etdirmək üçün Fransaya köçdü. O, 1774-cü ildə, ilk bölündükdən iki il sonra Reç Pospolitaya qayıtdı və maqnat Yozef Sosnovskinin mülkündə pedaqoq vəzifəsini tutdu. Lakin, onu işəgötürən həmin şəxsin qızı ilə uğursuz qaçmaq cəhdindən sonra o, Fransaya qayıtdı. 1776-cı ildə Kostyuşko Şimali Amerikaya köçdü və burada Kontinental orduda polkovnik rütbəsi ilə Amerika istiqal müharibəsində iştirak etdi. Hərbi mühəndis kimi o, Nyu Yorkdakı Uest Point qalası da daxil olmaqla istehkamları layihələndirib və onlara nəzarət edib. 1783-cü ildə onun xidmətlərini nəzərə alaraq, Kontinental Konqres onu briqada generalı rütbəsinə yüksəltdi.

Kostyuşko 1784-cü ildə vətənə qayıtdı. 1789-cu ildə general-mayor rütbəsi ilə Reç Pospolita ordusuna qoşuldu. Reç Pospolita ikinci dəfə bölündükdən sonra, 1794-cü ilin martında üsyan təşkil etdi və ona rəhbərlik etdi. 1794-cü ilin oktyabrında Matsejovice döyüşündə üsyançıların əsas qüvvələri rus qoşunları tərəfindən darmadağın edildi və Kostyuşko özü də əsir götürüldü. 1796-cı ildə rus imperatriçası II Yekaterinanın ölümündən sonra Kostyuşko onun varisi I Pavel tərəfindən əfv olundu və ABŞ-a mühacirət etdi. 1798-ci ildə Avropaya qayıtdı və uzun müddət Fransada, Vyana konqresindən sonra və 1817-ci ildə ölümünə qədər - İsveçrədə yaşadı.

İstinadlarRedaktə

  1. 1 2 3 4 Tadeusz Kosciuszko (ing.). 2006. ISBN 978-0-19-977378-7
  2. 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
  3. 1 2 Tadeusz Kosciuszko // Encyclopædia Britannica (ing.).