Tamani (ing. Tanami) — Avstraliyanın şimalında yerləşən daşlı-qumlu səhra. Sahəsi 292 194 km²[1][2] təşkil edir. Səhra XX əsrə qədər avropalılar tərəfindən az öyrənilmişdir.

Tanami
IBRA 6.1 Tanami.png
Ümumi məlumatlar
Mütləq hündürlüyü 367 m
Sahəsi 292,194 km²
Yerləşməsi
20°00′00″ c. e. 130°00′00″ ş. u.
Ölkə  Avstraliya
Tanami xəritədə
Tanami
Tanami
Tanami (Avstraliya)
Tanami
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

CoğrafiyasıRedaktə

Tamani səhrası Şimal ərazisiQərbi Avstraliya ərazilərini əhatə edir. Səhradan şimal-şərqdə Alis-Sprinqs şəhəri, qərbdə isə Böyük Qumlu səhra yerləşir.

Avstraliyanın mərkəz səhralarına xas iqlimə və relyefə malikdir. Əsasən Triodia[3] cinsinə aid bitkilər geniş yayılmışdır. Dyunlara, qum düzənliklərinə, duz göllərinə və quruyan bataqlıqlara rast gəlinir. İqlimi yarımsəhradır. Yağıntının 75—80 % yay ayları (oktyabr-mart)[4] düşür. İl ərzində yağıntının miqdarı 429,7 mm təşkil edir. Bu isə səhra üçün böyük rəqəmdir. Güçlü buxarlanma sayəsində yağıntı yoxa çıxır. Hətta 7,6 mm buxarlanma yüksək olur. Yay ayları temperatur 36—38 °C, gecə isə — 20—22 °C[5] təşkil edir. Qışda 25 °C, gecə 10 °C.

2007-ci ilin aprelində dəhra ərazisində Şimali Tamani aborigenlərinin qorunan ərazisi (ing. Indigenous Protected Area Northern Tanami) elan edilmişdir. Buranın sahəsi 4 milyon ha təşkil edir[6]. Burada səhra fauna və florasının böyük qismi yaşayır.

TarixiRedaktə

Səhraya ilk araşdıran avropalı Cefri Rayan (ing. Geoff Ryan) olmuşdur. O, səhranı 1856[7]-cı ildə tətqiq etmişdir. Səhraya ilk ayaq basan avropalı isə Allan Davidson (ing. Allan Davidson) olur özünün 1900-cu ildəki ekpedisiyası zamanı xəritəyə Qızıl yataqlarının yerini belə salmışdır[8].

ƏhaliRedaktə

Bölgədə əsasən yeri aborigenlər yaşayır. Onlar arasında Varlpiri (ing. Warlpiri) və Gurindji (ing. Gurindji) qəbilələri üstünlük təşkil edir. Nisbətən iyi yaşayış məntəqələri: Tennant Krik (ing. Tennant Creek) və Vauçoup (ing. Wauchope).

Səhradan qızıl hazil edilir. Son zamanlar isə turizm inkişaf etdirilir.

İstinadlarRedaktə

  1. Australian Government. Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts. "Refugia for Biological Diversity in Arid and Semi-arid Australia. Tanami" (ingilis). 2012-02-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 iyul 2008.
  2. Microsoft Encarta Online Encyclopedia 2008. "Tanami Desert" (ingilis). 2015-11-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 iyul 2008.
  3. Aussie Heritage. "Tanami Desert Wildlife Sanctuary (former)" (ingilis). 2012-02-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 iyul 2008.
  4. Australian Government. Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts. "Rangelands - Overview. Tanami" (ingilis). 2012-02-18 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 июля 2008.
  5. Outback Australia Travel Guide. "The Tanami Desert, Australia" (ingilis). 2012-02-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 iyul 2008.
  6. Australian Government. Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts. "Northern Tanami - Indigenous Protected Area" (ingilis). 2012-02-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 iyul 2008.
  7. Local Government of Northern Territory. "Central Desert Shire Council Business Plan" (PDF) (ingilis). 2012-02-18 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 30 iyul 2008.
  8. Australia Lesson Activities - History. "The Tanami Track - Early Explorers" (ingilis). 2012-02-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 iyul 2008. (#parameter_ignored)

Xarici keçidlərRedaktə