Həsənov Tofiq Məcnun oğlu (1925-2005) - paleontoloq-stratiqraf, AMEA-nın müxbir üzvü, geologiya-mineralogiya elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Paleontologiya Cəmiyyətinin prezidenti, Rusiya Paleontologiya Cəmiyyətinin fəxri üzvü. [1]

T.Həsənov 1999-2005-ci illərdə H.Zərdabi adına Təbiət Tarixi Muzeyinin direktoru olmuşdu. 2005-ci ildə vəfat etmiş T.Həsənov 8 monoqrafiyanın, 200-dən artıq elmi və elmi-kütləvi məqalənin müəllifidir.

Elmi fəaliyyətiRedaktə

T.Həsənovun elmi fəaliyyətinin əsas istiqaməti Yura dövrünə aid çöküntülərinin paleontologiya və stratiqrafiyası olmuşdur. Alimin namizədlik dissertasiyasının mövzusu da Kiçik Qafqazda filiz yataqlarının ana süxuru olan və geniş intişar edən Yura dövrü çöküntüləri haqqında idi. T.Həsənovun elmi tədqiqatlarının nəticələri 1957-ci ildə müdafiə etdiyi namizədlik dissertasiyasında öz əksini tapmışdır. Yura çöküntüləri üçün ilkin əhəmiyyətli altı tapıntı 1952-ci ildə Tovuz rayonunda aparılan çöl işləri zamanı aşkar edilmişdir.

T.Həsənovun elmi tədqiqatları təkcə Hettanq, Sinemyur, Plinsbax, Toar, Aalen, Bayos və Bat mərtəbələri çöküntülərinin paleontologiya və stratiqrafiyası ilə məhdudlaşmamışdır. Onun tədqiqatlarından məlum olur ki, Azərbaycanın Yura dövrü ammonitlərinin cins və növlərinə qərbdə Cəbəllütariq boğazından şərqdə İndoneziyaya qədər en istiqamətində uzanan Aralıq dənizinin Alp qırışıqlıq qurşağının bütün regionlarında rast gəlinir.

T.Həsənovun kolleksiyasında Azərbaycanın Yura dövrü çöküntülərindən topladığı yumşaqbədənlilər tipinə aid 100-dən artıq növün nümunələri toplanılmışdır. Alimin Kiçik Qafqazın bir neçə regionunda yer üzünə çıxan metamorfik şistlərin Paleozoy yaşlı olması haqqında fikir və mülahizələri bir çox dəlillərlə təsdiqlənmişdir.

Keçən əsrin 90-cı illərində T.Həsənovun rəhbərliyi ilə Azərbaycanın təkmilləşdirilmiş regional stratiqrafik sxemi hazırlanmışdır. Bu sxemdə Azərbaycanda ilk dəfə olaraq, regional və yerli stratiqrafik taksonların ayrılması və onların ümumi şkalanın taksonları ilə müqayisəsi T.Həsənova məxsus olmuşdur.

T.Həsənov həm də bir sıra mineral və faydalı qazıntı yataqları kəşfinin sənədləşdirilməsində də iştirak etmişdi. O, geologiya elminin tarixinin araşdırılması istiqamətində də bir sıra tədqiqatlar aparmışdır.

ƏsərləriRedaktə

  • T.A.Hәsәnov. "Azәrbaycanda paleontologiya elminin inkişafı". Bakı,2005
  • T.A.Həsənov. Akademik Musa Əliyev müasirlərinin yaddaşında”

IstinadRedaktə

  1. http://az.trend.az/azerbaijan/society/1944873.html.Görkəmli alim Tofiq Həsənovun anadan olmasının 90 illiyinə həsr olunmuş yubiley tədbiri keçirilib