"İsmayıl Qaspıralı" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

39 bayt çıxarıldı ,  8 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
k (Asparux Xan Bulqar tərəfindən edilmiş redaktələr geri qaytarılaraq WikitanvirBot tərəfindən yaradılan sonuncu versiya bərpa olundu.)
{{Şəxs
|ŞəkilAdı = Ismailİsmayıl Gaspirali.jpgQaspıralı
|ŞəkilOrijinal adı məlumat =
|Şəkil miqyası = 200
|Şəkil miqyası =
|Adı = İsmayıl Qaspıralı
|Tam adı Şəkil məlumat =
|Digərİlk adı adları =
|Doğum tarixi = {{doğum tarixi|1851|3|8}}
|Fəaliyyəti =
|MilliyətiDoğum yeri =
|DoğumVəfatı tarixi = {{Doğum_tarixivəfat tarixi və yaşı|1914|9|11|1851|3|8}}
|DoğumVəfat yeri =
|Vəfat səbəbi =
|Vəfatı = {{Vəfat_tarixi_və_yaşı|1914|9|11|1851|3|8}}
|VəfatAtası yeri =
|VəfatAnası səbəbi =
|Dəfn Yeri Həyat yoldaşı =
|Atası Uşaqları =
|AnasıPeşəsi =
|Vətəndaşlıq =
|Həyat yoldaşı =
|UşaqlarıMilliyət =
|İxtisası =
|Rəsmi vebsaytı =
|İmzasıTəhsili =
|Fəaliyyəti =
|Fəaliyyət illəri =
|Mükafatları =
|imdb id =
|İmzası =
|Sayt =
}}
 
'''İsmayıl Qaspıralı''' (Qasprinskiy), ([[8 mart]] [[1851]] – [[11 sentyabr]] [[1914]]) — əslən [[Krım tatarları|Krım tatarı]] olan pedaqoq, naşir və siyasətçi.
 
Qaspıralı [[Rus İmperiyası]]nda türk və islam cəmiyyətlərinin təhsil, mədəniyyət islahatı və müasirləşməyə ehtiyacı olduğunun fərqinə varan ilk müsəlman intellektualıdırziyalılarındadndır. Soyadı [[Krım]]dakıKrımdakı [[Qaspra]] şəhərinin adındandır.
 
Qaspıralı düşüncələrini 1883-cü ildə qurduğu və 1918-əci ilə qədər varlığını davam etdirən "Tərcüməçi" adlı qəzetiylə yaymışdır. Nəşrlərində türk xalqlarını birlik və həmrəyliyə çağırdıçağırırdı. O, indi də öz aktuallığını qoruyub saxlayan "Dildə, fikirdə, işdə birlik!" şüarı ilə türk xalqları arasındakı birliyin əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirmişdir.
 
{{Cquote|Dildə, fikirdə, işdə birlik!}}
 
sözləri ilə türk xalqları arasındakı birliyin əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirmiş və hal-hazırda da bu sözlər bu birlik mübarizəsinin hədəfini göstərməkdədir.
 
Qaspıralı müasirləşmənin Avropalılaşma olduğunu müdafiə edirdi. Müasirləşmənin tək yolunun təhsil olduğuna inanırdı. O, İslam məktəblərindəki əsasən dinə əsaslanan təhsil sistemini tənqid edərək, uşaqların ana dillərini daha yaxşı mənimsəmələrini təmin edəcək yeni bir təhsil sistemi təklif etdi. Buna uyğun olaraq yeni tədris planını təqdim etdi. 1881-ci il tarixli bir yazısında:
{{Cquote|"Geri qalmışlığımızın tək səbəbi cəhalətimizdir. Avropada nəyin icad edildiyinə və ya nələr olduğuna dair heç bir fikrimiz yoxdur. Bu izolyasiyadan xilas olmaq üçün bunları oxuya bilməyimiz lazımdır; Avropa fikirlərini Avropa qaynaqlarından öyrənməliyik. İlk və orta məktəblərimizin tədris planlarına bu dərsləri qoymalıyıq ki, göz bəbəklərimiz, yəni şagirdlərimiz bu fikirlərə çata bilsin" deyərək düşüncələrini ortaya qoymuşdur.}}
deyərək düşüncələrini ortaya qoymuşdur.
 
Qaspıralı qadınlar üçün Aləmi Nisvan (''Dünya Qadınları'') adlı bir jurnal çıxarmış və bu jurnalı qızı Şəfiqə nəşrə hazırlamışdır. Uşaqlar üçün də Aləmi Subyan (''Dünya Uşaqları'') adlı bir nəşr çıxarmışdır. Qaspıralı, İslam Birliyinin (''İttifaqi Müsəlmanlar'') qurucularından biridir; [[1907]]-də qurulan birlik Rus İmperiyasındakı müsəlman türk intellektualları birləşdirmişdir. Ayrıca ilk rus-müsəlman konqresinin təşkilatçılarından biri idi və Rusiyadakı müsəlmanlar üçün ictimai və dini islahatları ön plana çıxarmağı məqsəd qoymuşdu.
== Əsərləri ==
=== Qəzetlər ===
{{sütun-}}
* Tərcüməçi (Baxçasaray, 1883-1918)
* Aləmi Nisvan (Baxçasaray, 1906-1910)
* Al-Nahdah/The Renaissance (Qahirə, 1908)
* Kha! Kha! Kha! (Baxçasaray, 1906-?)
{{sütun-/son}}
 
=== Kitablar ===
{{sütun-}}
* Russkoe Musulmanstvo (Urıs İslam) Simferopol, 1881
* Salname-i Türkü (Baxçasaray, 1882)
* Darı-l Rahat Müsəlmanları (Baxçasaray, 1906)
* Müsəlman Konqressi (Baxçasaray, 1909)
{{sütun-/son}}
 
=== Məqalələr ===
{{sütun-}}
* "Türk yurduçularına" (Türk Yurdu 1: 190-95, 1328 1912)
* "Hind yolundan" (Türk Yurdu 1: 307-10, 1328, 1912)
* "Hindistandan dönərkən" (Türk Yurdu 1: 369-71, 1328, 1912)
* "Mühacirət müntəzəmə" (Türk Yurdu 1: 706-13, 1328, 1913)
{{sütun-/son}}
 
== Xarici keçidlər ==
* [http://www.ismailgaspirali.org/ Ismail bey Gaspıralı]
 
== Həmçinin bax ==
{{Ar|اسماعیل قاسپیرالی}}
{{Vikisitat}}
 
[[Kateqoriya:1851-ci ildə doğulanlar]]
[[Kateqoriya:1914-cü ildə vəfat edənlər]]
 
[[ba:Ғаспыралы, Исмәғил]]