"Badımcan" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

475 bayt çıxarıldı ,  8 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
k (r2.7.2+) (Bot redaktəsi əlavə edilir: my:ခရမ်းပင်)
}}
 
'''{{latb|Solanum melongena}}''' ({{lang-la|Solanum melongena}})<ref>[[Nurəddin Əliyev]]. Azərbaycanın dərman bitkiləri və fitoterapiya. Bakı,: Elm, 1998.</ref> — {{lataz|Solanum}} cinsinə aid [[bitki]] növü.<ref>[[Elşad Qurbanov]]. Ali bitkilərin sistematikası,. Bakı,: 2009.</ref> [[badımcançiçəklilərBadımcançiçəklilər]] (''Solanaceae'') fəsiləsindən olub, tərkibində karotin, A vitamini, B qrupu vitaminlər, C vitamini, şəkər [3,2 %] olmaqla yanaşı, xeyli miqdarda kalium, fosfor, kalsium və dəmir duzları da vardır.
 
Badımcan (Solanum melongena L.) istisevən birillik bitkidir. Əsasən Moldaviyada, Orta Asiya və Zaqafqaziya respublikalarında becərilir. Badımcan quruluşuna görə iri meyvə olub, qabıqla örtülmüşdür. Daxilində qalın ətli hissəsi və çoxlu toxumu vardır.
Badımcan quruluşuna görə iri meyvə olub, qabıqla örtülmüşdür. Daxilində qalın ətli hissəsi və çoxlu toxumu vardır.
 
Badımcanın tərkibində 4,2% şəkər, 1,3% sellüloza, 0,2% üzvi turşu, 0,5% kül, 0,6% zülal, 0,5-0,7% pektin maddəsi, 0,0044-0,093%-ə qədər solanin qlükozidi vardır. Yetişib ötmüş badımcanın tərkibində solanin qlükozidi nisbətən çoxdur. Kal badımcanın tərkibində 0,8-3,7% nişasta olur.
qlükozidi vardır. Yetişib ötmüş badımcanın tərkibində solanin qlükozidi nisbətən çoxdur. Kal badımcanın tərkibində 0,8-3,7% nişasta olur.
 
Badımcan ölçüsünə və formasına görə qruplaşdırılır. Xırdameyvəli armudaoxşar badımcanların uzunluğu 8-10 sm, diametri 5-7 sm, irimeyvəli armudaoxşar badımcanda isə uyğun olaraq 10-18 və 8-13 sm, silindrformalı orta və iri ölçülü badımcanların uzunluğu 10-25 sm, diametri isə 5-8 sm-dir. Çəkisi 50 qr-dan 100 qr-a qədər (bəzən 2000 qr-a qədər) olur. Lakin çox vaxt 100-300 qr irilikdə dərilir.
armudaoxşar badımcanda isə uyğun olaraq 10-18 və 8-13 sm, silindrformalı orta və iri ölçülü badımcanların uzunluğu 10-25 sm, diametri isə 5-8 sm-dir. Çəkisi 50 qr-dan 100 qr-a qədər (bəzən 2000 qr-a qədər) olur. Lakin çox vaxt 100-300 qr irilikdə dərilir.
 
Yetişməsinə görə tezyetişən (120 günə), ortayetişən (120-140 günə) və gecyetişən (140 gündən çox) sortları olur. Açıq bənövşəyi və ya tünd bənövşəyi rəngdə olur. Ətli hissəsi zərif və toxum hissəsi daha cavan olanlar yüksək keyfiyyətli sayılır. Saxlanılacaq badımcan növlərini yetişməmiş dərirlər.
rəngdə olur. Ətli hissəsi zərif və toxum hissəsi daha cavan olanlar yüksək keyfiyyətli sayılır. Saxlanılacaq badımcan növlərini yetişməmiş dərirlər.
Həddindən artıq yetişmiş badımcanın lifləri kobudlaşdığından dadı pisləşir. Geniş yayılmış sortlarından Universal-6, Simferopol-105, Uzun bənövşəyi-
239, Konservlik-10, Don-14, Delikates, tezyetişən, Pekin, Silindr formalı misal göstərilə bilər. Bunlardan başqa Bolqar 0-14, Krım-714 və Şavqremani-9 sortları da vardır.
 
Həddindən artıq yetişmiş badımcanın lifləri kobudlaşdığından dadı pisləşir. Geniş yayılmış sortlarından Universal-6, Simferopol-105, Uzun bənövşəyi- 239, Konservlik-10, Don-14, Delikates, tezyetişən, Pekin, Silindr formalı misal göstərilə bilər. Bunlardan başqa Bolqar 0-14, Krım-714 və Şavqremani-9 sortları da vardır.
Azərbaycanda becərilən badımcan sortlarından uzun bənövşəyi-239 və Yerli Abşron sortunu göstərmək olar.
 
Azərbaycanda becərilən badımcan sortlarından uzunUzun bənövşəyi-239 və Yerli AbşronAbşeron sortunu göstərmək olar.
 
Badımcanın keyfiyyətinə aşağıdakı tələblər verilir. Meyvəsi tam yetişməmiş, təmiz, təzə, sağlam, forması və rəngi botaniki sortuna müvafiq, forması eybəcər və qabığı isə kobud olmamalıdır. Ətli hissəsi elastiki, toxum kamerası boşluqsuz və natamam yetişmiş ağ toxumları olmalıdır. Meyvəsinin uzunluğu 10 sm-dən, diametri 5 sm-dən az olmamalıdır.
 
Tam yetişmiş, içərisi boşluqlu və toxumu tam yetişmiş badımcanların miqdarı 5%-dən, qabığı büzüşmüşlərin miqdarı 15%-dən, əzilmiş və çatlamışların miqdarı 8%-dən çox olmamalıdır. Kənarlaşmanın ümumi miqdarı hər göstərici üzrə norma daxilində 15%-dən çox olmamalıdır. Badımcanın rəngi bənövşəyi rəngdə, müxtəlif çalarlı və saplaqlı olmalıdır.
miqdarı 8%-dən çox olmamalıdır. Kənarlaşmanın ümumi miqdarı hər göstərici üzrə norma daxilində 15%-dən çox olmamalıdır. Badımcanın rəngi bənövşəyi
rəngdə, müxtəlif çalarlı və saplaqlı olmalıdır.
 
Bitki həkimliyində deyilir ki: badımcan [[ateroskleroz]] xəstəliyinə qarşı ən yaxşı vasitədir.
 
== Şəkilləri ==
Sinirləri yatırar və təzyiqi salar. Ürək vurman idisini aradan qaldırar. Bağırsaqları yumşaldar və sidik sökdürər. Qandakı xolesterol səviyyəsini salar. Qansızlığı aradan qaldırar. [[Qaraciyər]]in işini nizamlar. Böyrək ağrılarını və yanmasını azaldar. Basilə yaxşı gəlir. Kilo verməyə köməkçi olar. Badımcan sıyıq halına gətirilib yanıqlara qoyulsa faydası görülər.
<gallery>
Şəkil:Eggplant.JPG
Şəkil:Eggplant.jpg
Şəkil:Eggplant flower.JPG|'''Badımcan''' çiçəyi
Şəkil:Auberginej.jpg|
Şəkil:Solanum melongena ja02.jpg
</gallery>
 
== İstinadlar ==
 
<references/>
 
== Mənbə ==
 
* İ. A. Dəmirov və C. Z. Şükürov müəllifləri olduğu "Azərbaycan Meyvə və Tərəvəz Bitkilərinin Müalicə Əhəmiyyəti"
 
== Xarici keçidlər ==
 
*[http://meyve-terevez.iatp.az/meyve-terevez/terevez/adi_zire.html Azərbaycanın meyvə bitkilərinin müalicəvi əhəmiyyəti]
 
== Həmçinin bax ==
 
* [[Badımcan dolması]]
 
<gallery>
Şəkil:Eggplant.JPG
Şəkil:Eggplant.jpg
Şəkil:Eggplant flower.JPG|'''Badımcan''' çiçəyi
Şəkil:Auberginej.jpg|
Şəkil:Solanum melongena ja02.jpg
</gallery>
 
{{qaralama}}
{{İkiləpəli-qaralama}}
 
[[Kateqoriya:Azərbaycanın dərman bitkiləri]]