"Ümumdünya cazibə qanunu" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

== Tarixi arayış ==
 
Ümüdünya cazibə qanunu ideyası Nyutona qədər də bir sıra görkəmli alimlər tərəfindən irəli sürülmüşdü. Bu barədə [[EpikurEpikür]], [[Pyer Qassendi]], [[İIohan Kepler]], [[Borelli]], [[Renen Dekart]], [[Roberval]], [[QyuqensXristian Hyügens]] və başqaları öz fikirlərini bildirmişdilər. Kepler hesab edirdi ki, cazibə [[Günəş]]ə qədər olan məsafəyə əks proporseonaldır; Dekart bildirirdi ki, cazibə fəzada olan küləklərin nəticəsidir. Düzgün fikirlər də rast gəlinirdi; Nyuton "Başlanğıc" əsərində özündən əvvəl bu mövzuya toxunan və düzgün nəticəyə gələn [[İsmael Bulliald]], [[Rena Kristofer]] və [[Robert Quk]]un adını çəkir.<ref>[[Qyuqens]]ə görə,dairəvi hərəkətdə mıərkəzəqaçan qüvvə <math>F\sim</math> (uyğundur) <math>v^2\over R</math>, burada <math>v</math> — obyektin sürəti, <math>R</math> — orbitin radiusu. Ancaq <math>v\sim \frac R T</math>, burada <math>T</math> — dövretmə periodu, belə ki <math>v^2\sim \frac {R^2} {T^2}</math>. Keplerin 3-cü qanununa görə, <math>T^2\sim R^3</math>, ona görə də <math>v^2\sim \frac {1} {R}</math>, buna görə də son nəticə: <math>F \sim \frac {1} {R^2}</math>.</ref> Buna baxmayaraq Nyutona qədər heç kim cəzbetmə qanununu və [[planet]]lərin hərəkəti qanununu( [[Kepler qanunu]]) onun qədər aydın və riyazi şəkildə izah edə bilməmişdi.
 
İ.Nyuton [[1687]]ci ildə özünün möhtəşəm '''Natural fəlsəfənin riyazi əsasları''' əsərində o dövrdə məlum olan emprik [[Kepler qanunu]]na əsaslanaraq cəzbetmə qanununu hazırladı. O göstərdi ki:
32.930

edits