"Əməliyyat sistemi" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

22 bayt əlavə edildi ,  8 il öncə
k
r2.7.3) (Bot redaktəsi əlavə edilir: szl:Uoperacyjno systyma; kosmetik dəyişmələr
k (r2.7.1) (Bot redaktəsi əlavə edilir: so:Operating system)
k (r2.7.3) (Bot redaktəsi əlavə edilir: szl:Uoperacyjno systyma; kosmetik dəyişmələr)
 
== Əməliyyat sistemlərinin təsnifatı ==
Ümumiyyətlə [[kompüter]]in [[proqram təminatı]]nı iki qrupa bölmək olar: [[Sistem proqram təminatı]] və [[tətbiqi proqram təminatı]]. Əslində istifadəçi ilə təmasda məqsəd əsasən ıstifadəçinin istədiyi [[tətbiqi proqram]]ı [[disk]]dən yaddaşa yükləmək və [[mikroprosessor]]u həmin proqram kodlarını icra etməyə yönəltməkdir. Bu işi görmək üçün [[ROM-BIOS]]-un bir çox ibtidai funksiyaları təməl rolunu oynaya bilər. [[Tətbiqi proqram]]ın yaddaşda işləməsi üçün, bundan başqa, yaddaşın idarə edilməsi və ən başlıcası isə [[disk]]də bu və ya digər şəkildə [[fayl sistemi]]ni qurmaq və onu idarə etmək gərəkdir. Bütün bu funksiyalar əməliyyat sisteminin üzərinə düşür. Onda sistem proqram təminatını altyapı və üstqurum kimi iki hissəyə ayırmaq olar. Burada [[BIOS]] sistem proqram təminatının altyapısını, onun təməlini, əməliyyat sistemi isə sistem proqram təminatının üstqurumunu təşkil edir. Aparat qurğularına münasibətdə isə [[BIOS]] aparat qurğularını birbaşa idarə edirsə, əməliyyat sistemləri isə aparaturaya çox zaman [[BIOS-un funksiyaları]] vasitəsilə, bəzən isə birbaşa müraciət edirlər. Əməliyyat sistemi, qurğuların tətbiqi proqramların istifadəsi üçün [[proqram interfeysi]] yaratmaqla o, tətbiqi proqramların işləməsi üçün bir mühit təşkil edir. Proqramçı nəzərindən tətbiqi proqram, qurğuları daha "uzaqdan"- əməliyyat sisteminin rəhbərliyi ilə (yəni əməliyyat sisteminin proqram interfeysi ilə), qismən isə [[BIOS]] vasitəsilə (BIOSun funksiyalarından [[kəsilmələr]] vasitəsilə istifadə etməklə), çox az hallarda isə qurğuya birbaşa müraciət etməklə ([[port]]lar vasitəsilə) onu idarə edirlər. Tətbiqi proqramın əməliyyat sisteminin proqram interfeysi vasitəsilə fiziki qurğunu idarə etməsi onun digər maşında qüsursuz işləməsinə zəmanət verir.
Hər bir əməliyyat sisteminin tipindən asılı olmayaraq üç əsas vəzifəsi vardır:
* Diskdə fayl sisteminin idarə edilməsi
* Giriş-çıxış qurğularını idarə etmək
* [[Mikroprosessorun arxitekturası]]na (CISC və ya RISK) görə;
* Sistemdə olan [[mikroprosessor]]ların sayına görə;
* [[Mikroprosessor]]un [[bit]] sayına görə;
* Eyni anda icra olunan [[tətbiqi proqram]]ların sayına görə;
* Eyni anda icra olunan [[tətbiqi proqram]]ların idarə edilməsi prinsipinə ğörə;
* [[Əməliyyat sisteminin nüvəsi]]nin arxitekturasına görə.
 
Əməliyyat sistemlərini təsnif etmək üçün baxılan kriteriyaları iki qrupa ayırmaq mümkündür: Sistemin arxitekturasının xüsusiyyətlərinin diqtə etdiyi və istifadəçi istəyindən döğan prinsiplərdən irəlı gələn kriteriyalar. Başqa sözlə, birincilər əməliyyat sisteminin kompyuterin aparat təminatı ilə əlaqədar olan xüsusiyyətlərini, ikincilər isə ondan asılı olmayan, əməliyyat sisteminin funksional xüsusiyyətlərini əks etdirir. Bunları nəzərə alsaq əməliyyat sistemlərini aşağıdakı kimi təsnif etməliyik:
 
* [[x86]] və başqa platformalar;
Əməliyyat sisteminin nüvəsinin özünə məxsus xüsusiyyətlərini nəzərə almasaq bu təsnifat əməlyyat sistemini xarakterizə etmək üçün yetərli ola bilər. Aşağıdakı əməliyyat sistemlərini misal göstərmək olar:
 
* [[DOS əməliyyat sistemi | DOS]] ailəsi
* [[WINDOWS]] ailəsi
* [[Linux]]
[[sv:Operativsystem]]
[[sw:Mfumo wa uendeshaji]]
[[szl:Uoperacyjno systyma]]
[[ta:இயக்கு தளம்]]
[[te:ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్]]
59.972

edits