"Buz" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

151 bayt çıxarıldı ,  9 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
Redaktənin izahı yoxdur
'''Buz''' — bərk aqreqat halında olan [[su]], [[mineral]]. Bəzən buz dedikdə bərk aqreqat halında olan maddələr də nəzərdə tutulur. Məsələn, [[quru buz]], [[ammiak]] buzu və ya [[metan]] buzu.
Bəzən buz dedikdə bərk aqreqat halında olan maddələr də adlandırılırlar. Məsələn, [[quru buz]], [[ammiak]] buzu və ya [[metan]] buzu.
 
== Su buzunun əsas xüsusiyyətləri ==
Hal-hazırdaHazırda üç amorf və 15 kristal formalı buz modifikasiyalarımodifikasiyası məlumdur. Sağdakı şəkildə həmin modifikasiyaların temperatur və təzyiqlərdəki vəziyyətləri göstərilib.
[[Şəkil:Diag_phase_glace.svg|220px|thumb|Buzun faza diaqramması. Təzyiq loqarifmik masştabda, sağdakı temperatur Selsi ilə dərəcədə, sağda — Kelvinlə, 1 — maye fazası]]
Təbii şəkildə [[Yer]]də buz ancaq bir kristal modifikasiyada, [[geksoqonal sinqoniya]] (Buz I<sub>h</sub>) şəklində mövcuddur. I<sub>h</sub> buzunda hər Н<sub>2</sub>O molekulu eyni məsafədə yerləşən dörd molekullarlamolekulla əhatə edilir. Bu məsafə 2,76 [[Å]]-yə bərabərdir və düz [[tetrader]]in zirvəsində yerləşir.
[[Şəkil:Hex_ice.GIF|200px|thumb|left| I<sub>h</sub> buzunun kristallik strukturu. Kəsik xətlərlə hidrogen əlaqələri göstərilib]]
 
Buzun sıxlığı 0 °C-də 916,7 кг/м³-dir , bu isə suyun (999,8 кг/м³) sıxlığından azdır. Buna gğrəgörə də su buza çevrilərkən öz həcmini təqribən 9 % artırır<ref name="livescience.ru,25">[http://livescience.ru/article_25/ (video)]</ref>. Buz sudan yüngül olduğuna görə su hövzələrində suyun üst səthini örtür və bununla da suyun tam donmasının qarşısının qarşısını alır.
 
Buzun əriməsi üçün tələb olunan istilik həcmi 330 [[coul]]/kq-dır. Nümunə üçün dəmirin əriməsi üçün tələb olunan istilik həcmi 270 [[coul]]/kq-dır. Buz və ya qarın ərinməsinəəriməsinə tələb olunan istilik həmin çəkidə olan suyun 0 – dan0–dan 80 °C-dək qızdırılmadıqızdırılması üçün lazımdır. Bu sistem yerin istilik sisteminin qorunmasında vacib faktoramil sayılır.
 
BuzBuza təbiətdə adi buz və qar, [[qırov]] və s. şəkilndəşəklində rast gəlinir. Öz ağırlığı altında plastik forma alır. Buz suya nisbətən təmiz olur, çünki, buz kristalı qəfəsinəqəfəsində ilk növbədə su molekulları durur. Ancaq buz duzludursa bu suyun duzlu dəniz suyundan yaranması ilə başlıdırbağlıdır.
 
== Buzdan praktikada istifadə edilməsi ==
Şimal qütbündə yaşayan yerli xalqlar buzdan [[iqlu]] adlanan evlər quraşdırırlar.
 
== İstinadlar ==
<references/>
 
== Həmçinin bax ==
* [[Su]]
* [[Buzlaq]]
 
== İstinadlar ==
<references/>
 
[[Kateqoriya:Hidrologiya]]